giới hạn ngân sách budget constraint
đường bàng quan difference curve
tỷ lệ thay thế cận biên marginal rate of substitution hàng thay thế hoàn hảo perfect substitutes
hàng bổ sung hoàn hảo perfect complements hàng thông thường normal good
hàng cấp thấp inferior good
hiệu ứng thu nhập income effect hiệu ứng thay thế substitution effect
hang Giffen Giffen good
CÂU HỎI ÔN TẬP
1. Một người tiêu dùng có thu nhập 3 triệu đồng. Giá của một chai Côla là 3 nghìn đồng và giá của một bát phở là 6 nghìn đồng. Hãy vẽ đường giới hạn ngân sách của người tiêu dùng đó. Độ đốc của đường giới hạn ngân sách này bằng bao nhiêu?
2. Hãy vẽ các đường bàng quan của người tiêu dùng Côla và phở. Hãy trình bày bốn tính chất của các đường bàng quan này.
3. Hãy chọn một điểm bất kỳ trên đường bàng quan về Côla và phở, sau đó chỉ ra tỷ lệ thay thế cận biên. Tỷ lệ thay thế cận biên cho chúng ta biết điều gì?
4. Hay vẽ đường giới hạn ngân sách và các đường bàng quan về Côla và phở trên cùng một hệ trục toạ độ. Hãy chỉ ra điểm tiêu dùng tối ưu. Nếu giá Cola là 3 nghìn đồng một chai và giá phở là 6 nghìn đồng một bát, tỷ lệ thay thế cận biên tại trạng thái tối ưu này là bao nhiêu?
555
BAI GIANG NGUYEN LY KINH TE VIMO
3. Một người tiêu dùng Côla và phở được tăng lương, do vậy thu nhập của anh ta tăng từ 3 triệu đồng lên đến 4 triệu đồng. Điều gì sẽ xây ra nếu cả Côla và phở đều là hàng hoá thông thường? Điều gì xảy ra nếu phở là hàng cấp thấp?
6. Giá phở tăng từ 6 nghìn đồng lên đến 10 nghìn đồng một bát, trong khi giá Côla vẫn là 3 nghìn đồng một chai. Đối với người tiêu dùng có mức thu nhập cố định là 3 triệu đồng, điều gì sẽ xảy ra đối với mức tiêu dùng Côla và phở. Hãy phân tích sự thay đổi bằng hiệu ứng thu nhập và hiệu ứng thay thể.
7. Sự gia tăng của giá phở có thể làm cho người tiêu đùng mua nhiều phở hơn hay không? Hãy giải thích.
§. Giả sử người chỉ mua Côla và phở nhận được tem thực phẩm trị giá | triệu đồng nhằm bổ sung vào khoản thu nhập 1 triệu đồng của anh ta. Tem thực không thể dùng để mua Côla. Người tiêu dùng có trở nên khá giả hơn với mức thu nhập 2 triệu đồng không? Hãy giải thích bằng lời và bằng đồ thị.
BÀI TẬP VÀ VẬN DỤNG
1. Bảo phân chia thu nhập của mình cho tiêu dùng cà phê và bánh ngọt (cả hai đều là hàng hoá thông thường). Một đợt hạn hán ở Tây Nguyên làm cho giá cà phê ở Hà Nội tăng mạnh.
a. Hay chi ra tac động của đợt hạn hán này đối với giới hạn ngân sách của Bảo.
b. Hãy chỉ ra tác động của đợt hạn hán này đối với lựa chọn tiêu dùng tối ưu của Bảo với giả định rằng đối với bánh ngọt, hiệu ứng thay thế lớn hơn hiệu ứng thu nhập.
c. Hay chi ra hiệu ứng của đợt hạn hán đối với sự lựa chọn tiêu dùng tối ưu của Bảo, giả định rằng đối với bánh ngọt, hiệu ứng thu nhập lớn hơn hiệu ứng thay thế,
2. 5o sánh hai cặp hàng hoá sau đây:
> Côla và Pepsi
> Giày và tất -
Theo bạn, trong trường hợp nào đường bàng quan tương đối thẳng và trong trường hợp nào đường bàng quan rất cong? Trong trường hợp nào người tiêu dùng phản ứng mạnh hơn khi có sự thay: đổi trong giá tương đối giữa hai hàng hoá?
3. Hảo chỉ tiêu dùng cơm và rau muống.
a. Đối với Hảo thì cả cơm và rau muống có thể đồng thời là hàng cấp thấp không? Hãy giải thích.
556
b. Gia str véi Hao, com là hàng hoá thông thường, trái lại rau muống là hàng cấp thấp. Nếu giá cơm giảm, tiêu dùng rau muống của Hảo thay đổi như thế nào? Tiêu dùng cơm của anh thay đổi như thế nào?
+ . Dũng chỉ mua sữa và bánh quy.
Trong năm 2001, Dũng kiếm được 100 nghìn đồng, giá sữa là 2 nghìn đồng một lít và giá bánh quy là 4 nghìn đồng một gói. Hãy vẽ đường giới hạn ngân sách của Dũng.
b. Bây giờ giả sử giá của tất cả các hàng hoá đều tăng 10% trong năm 2002 và mức lương của Dũng cũng tăng 10%. Hãy vẽ đường giới hạn ngân sách mới của Dũng. Làm thế nào để so sánh kết hợp tiêu dùng tối ưu sữa và bánh quy của Dũng trong năm 2002 với lựa chọn tối ưu của anh ta trong năm 2001?
tan . Hãy xem xét quyết định về số giờ lao động.
a. Hãy vẽ đường giới hạn ngân sách của bạn với giả định rằng bạn không phải nộp thuế thu nhập. Trên cùng đồ thị, hãy vẽ đường giới hạn ngân sách với
giả định bạn phải nộp 15% tiền thuế.
b. Hãy cho biết làm thế nào thuế có thể dẫn tới số giờ lao động nhiều hơn, ít hơn hoặc không đổi? Hãy giải thích.
6. Thảo thức 100 giờ một tuần. Hãy sử dụng đồ thị biểu thị các đường giới hạn ngân sách của Thảo nếu cô kiếm được 6 nghìn đồng một giờ, 8 nghìn đồng một giờ và 10 nghìn đồng một giờ. Bây giờ hãy vẽ các đường bàng quan sao cho đường cung về lao động của Thảo dốc lên khí tiền lương nam trong khoảng 6 - 8 nghìn đồng một giờ và ngả về phía sau khi tiên lương nằm trong khoảng 8 -10 nghìn đồng một giờ.
7. Hãy vẽ đường bàng quan của một người nào đó khi anh ta quyết định số giờ lao động. Giả sử rằng tiền lương tăng. Tiêu dùng của người đó có thể giảm không? Điều này có dễ hiểu không? Hãy thảo luận. (Gợi ý: sử dụng hiệu ứng thu nhập và hiệu ứng thay thế.)
8. Giả sử bạn có một công việc với mức lương 30 triệu đồng một năm và bạn
dành một phần thu nhập để gửi vào tài khoản tiết kiệm với lãi suất hàng năm
bằng 5%. Hãy sử dụng một đồ thị với đường giới hạn ngân sách và các đường bàng quan chỉ ra sự thay đổi của tiêu dùng trong mỗi tình huống sau đây. Để đơn giản hoá, hãy giả sử bạn không phải nộp thuế thu nhập.
a. Mức lương của bạn tăng lên 40 triệu đồng.
b. Lai suat tiét kiệm của bạn tại ngân hàng tăng lên 8%.
9. Chúng ta có thể chia cuộc đời của một người thành hai thời kỳ, "trẻ” và “già”.
Giả sử người đó chỉ kiếm được thu nhập khi còn trẻ và tiết kiệm một phần thu nhập đó để tiêu dùng khi về già. Nếu lãi suất tiết kiệm giảm, điều gì xảy ra đối với mức tiêu dùng khi còn trẻ? Điều gì xảy ra đối với mức tiêu đùng khi về già?
Hãy giải thích.
357
BÀI GIẢNG NGUYÊN LÝ KINH TẾ VI MÔ
10. Giả sử hàng năm chính phủ cấp cho mỗi tỉnh 5 tỷ đồng. Chính phủ không kiểm soát cách chỉ tiêu tiền, song yêu cầu các tỉnh phải chỉ tiêu toàn bộ số tiền 5 tỷ đồng này cho giáo dục. Bạn có thể minh hoạ tác động của yêu cầu này đối với mức chi tiêu cho giáo dục ở tỉnh bạn bằng cách sử dụng hệ trục toạ độ biểu thị đường giới hạn ngân sách và các đường bàng quan. Ở đây, hai hàng hoá mà bạn sử dụng là chỉ tiêu cho giáo dục và chỉ tiêu cho các lĩnh vực khác.
a. Hãy vẽ đường giới hạn ngân sách của tỉnh bạn với chính sách hiện tại của chính phủ với giả định rằng nguồn thu duy nhất ngoài nguồn cấp phát ngân sách của chính phủ ở tỉnh bạn là thuế tài sản. Nguồn thu này đem lại cho tỉnh 10 tỷ đồng mỗi năm. Trên cùng đồ thị, hãy vẽ đường giới hạn ngân sách khi có yêu cầu trên của chính phủ.
b.. Với yêu cầu trên của chính phủ, tỉnh bạn có chỉ tiêu nhiều hơn cho giáo dục không? Hãy giải thích.
c.. Bây giờ hãy so sánh hai tỉnh - Nam Định và Thái Bình - có cùng nguồn thu từ thuế và cùng mức cấp phát ngân sách của chính phủ. Nam Định có số dân trong độ tuổi đến trường cao hơn và Thái Bình có số người già cao hơn. Ở tỉnh nào yêu cầu của chính phủ có nhiều khả năng làm tăng chỉ tiêu cho giáo dục hơn? Hãy giải thích.
11. Hệ thống phúc lợi xã hội ở Mỹ cung cấp thu nhập cho một số gia đình nghèo. Nhìn chung những gia đình không có thu nhập nhận được mức trợ cấp cao nhất. Khi họ bắt đầu kiếm được thu nhập, các khoản trợ cấp sẽ giảm dần và cuối cùng không còn nữa. Hãy xem xét hai tác động có thể có của chương trình này đối với cung về lao động của một gia đình.
a. Hãy vẽ đường giới hạn ngân sách của một gia đình với giả định rằng hệ thống phúc lợi không tổn tại. Trên cùng đồ thị hãy vẽ đường giới hạn ngân sách phản ánh sự tồn tại của hệ thống phúc lợi.
b.. Hãy bổ sung các đường bàng quan vào đồ thị và cho biết hệ thống phúc lợi
có thể làm giảm số giờ lao động của gia đình này như thế nào. Hãy giải thích bằng cách sử dụng cả hiệu ứng thay thế và hiệu ứng thu nhập.
c.. Hãy sử dụng đồ thị từ phần (b) để chỉ ra hiệu ứng của hệ thống phúc lợi đối với mức sống của gia đình này.
12. Giả sử một người không phải nộp thuế cho 10.000 đô la thu nhập đầu tiên và phải nộp thuế bằng 15% của bất kỳ mức thu nhập nào lớn hơn 10.000 đô la.
(Đây là phiên bản được đơn giản hoá của hệ thống thuế thu nhập thực tế ở Mỹ.) Bây giờ giả sử Quốc hội Mỹ đang cân nhac hai phương án cắt giảm gánh nặng thuế: giảm thuế suất và tăng mức thu nhập không phải chịu thuế.
558
a. Việc giảm thuế suất có tác động gì đối với cung về lao động của một người nếu anh ta kiếm được 30.000 đô la thu nhập? Hãy sử dụng hiệu ứng thu nhập và hiệu ứng thay thế để giải thích bằng lời. Bạn không cần sử dụng đồ
thị.
b. Sự gia tăng mức thu nhập không phải chịu thuế có ảnh hưởng gì đến cung về lao động của anh ta? Một lần nữa hãy sử dụng các hiệu ứng thu nhập và hiệu ứng thay thế để giải thích bằng lời.
13. (Bài này tương đối khó) Chúng ta hãy xem xét một người đang quyết định xem nên tiêu dùng bao nhiêu và tiết kiệm bao nhiêu cho lúc về hưu. Người này có sở thích đặc biệt: mức thoả mãn trong cuộc đời của anh ta phụ thuộc vào mức tiêu dùng thấp nhất giữa hai thời kỳ của cuộc đời. Nghĩa là :
Mức thoả mãn = Min (tiêu dùng khi còn trẻ, tiêu dùng khi về giả) a. Hãy vẽ các đường bàng quan của anh ta. (Gợi ý: hãy nhớ rằng đường bàng
quan biểu thị các kết hợp tiêu dùng trong hai thời kỳ có cùng ích lợi.)
b. Hãy vẽ đường giới hạn ngân sách và chỉ ra điểm tối ưu của anh ta.
Khi lãi suất tăng, anh ta tiết kiệm nhiều hơn hay ít hơn? Hãy giải thích câu trả lời của bạn bằng cách sử dụng hiệu ứng thu nhập và hiệu ứng thay thế.
359
BAI GIANG NGUYEN LY KINH TE VIMO