NGHIÊN CỨU TÌNH HUỐNG: HAI CÁCH ĐỂ CẮT GIẢM LƯỢNG CẦU VE THUỐC LÁ
IV. KẾT HỢP ĐƯỜNG CUNG VÀ ĐƯỜNG CẦU VỚI NHAU
2. BA BƯỚC ĐỂ PHÂN TÍCH NHỮNG THAY ĐỔI TRONG TRẠNG THÁI
CÂN BẰNG
Cho đến nay chúng ta đã nhận thấy cung và cầu cùng nhau quyết định trạng thái cân bằng thị trường như thế nào và đến lượt nó, trạng thái cân bằng này lại quyết định giá và lượng hàng hoá mà người mua muốn mua và người bán muốn sản xuất ra như thế nào. Dĩ nhiên, giá và lượng cân bằng phụ thuộc vào vị trí của đường cung và đường cầu. Khi biến cố nào đó làm dịch chuyển một trong hai đường này, trạng thái cân bằng trên thị trường sẽ thay đổi. Việc phân tích sự thay đổi như vậy được gọi là phương pháp so sánh tĩnh vì nó liên quan đến việc so sánh hai trạng thái tĩnh: trạng thái cân bằng cũ và trạng thái cân bằng mới.
Khi phân tích cách thức tác động của sự kiện nào đó tới thị trường, chúng ta tiến hành theo ba bước. Thứ nhất, chúng ta xác định xem sự kiện xảy ra tác động tới đường cung, đường cầu hoặc cả hai. 7hứ hai, chúng ta xác định xem các đường này dịch chuyển sang phải hay sang trái. Thứ ba, chúng ta sử dụng đồ thị cung cầu để kiểm tra xem sự địch chuyển tác động tới giá và lượng cân bằng như thế nào. Bảng 4.7 tóm tắt quy trình ba bước này. Để hiểu cách sử
dụng quy trình này, chúng ta hãy xem xét các biến cố khác nhau có thể tác động tới thị trường kem.
1. Xác định xem biến cố xảy ra tác động tới đường cung, đường cầu hoặc cả hai.
2. Xác định hướng dịch chuyển của các đường.
3. Sử dụng đồ thị cung cầu để xác định xem sự dịch chuyển tác động tới trạng thái cân bằng như thế nào.
Bảng 4.7. Quy trình ba bước trong quá trình phân tích những thay đổi của
trạng thái cân bằng.
Ví dụ 1: Sự thay đổi của như cầu
Gia sử vào một mùa hè nào đó, thời tiết rất oi bức. Sự kiện đó ảnh hưởng tới thị trường kem như thế nào? Để trả lời câu hỏi này, chúng ta hãy tiến hành phân tích theo quy trình ba bước như sau:
96
© Bước 1: Thời tiết oi bức ảnh hưởng tới đường cầu vì nó làm thay đổi thị hiếu về kem. Điều này hàm ý thời tiết làm thay đổi lượng kem mà mọi người muốn mua tại mọi mức giá. Đường cung không thay đổi vì thời tiết không trực tiếp tác động tới hoạt động sản xuất các doanh nghiệp bán kem.
e Bước 2: Vì thời tiết làm cho mọi người muốn ăn kem nhiều hơn, nên đường cầu dịch chuyển về bên phải. Hình 4.10 biểu thị sự gia tăng trong nhu cầu này bằng sự địch chuyển của đường cầu từ D, đến D;. Sự dịch chuyển chỉ ra rằng lượng cầu về kem cao hơn tại mọi mức giá.
© ˆ Bước 3: Như hình 4.10 cho thấy, sự gia tăng nhu cầu làm tăng giá cân bằng từ 2 lên 2,5 nghìn đồng và lượng cân bằng từ 7 lên 10 cốc kem. Nói cách khác, thời tiết nóng làm tăng giá kem và lượng kem bán ra.
Giỏ kem ơ
1. Thời tiết nóng
›„/ làm tâng nhu
>cầu về kem....
2501---ẢNG---- ⁄Z bằng mới Trạng thái cân :
00] ~ bing ban đâu Z2 NN
1 1 1
2... gay '
ra mức giá ' `.Ð;
cao hơn Ị ‘ : °
' :
' :
0 7 10 Lượng kem
—>
3. „và lượng hàng bán ra tăng lên
Hình 4.10. Sự gia tăng của nhu cầu ảnh hưởng đến trạng thai cân bằng như thế nào. Biến cố làm tăng lượng cầu tại mọi mức giá sẽ làm dịch chuyển đường cầu sang phải. Cả giá và lượng cân bằng dêu tăng. Trong ví dụ của chúng ta, mùa hè oi bức bất thường làm cho người mua có nhu cầu cao hơn về kem.
Đường cầu dịch chuyển từ D, tới D„, làm cho giá cân bằng tăng từ 2 lên 2,Š
nghìn đông và lượng cân bằng tăng từ 7 lên 10 cốc kem.
Sự dịch chuyển của một đường và sự di chuyển dọc theo một đường
Hãy chú ý rằng khi thời tiết oi bức đẩy giá kem lên, lượng kem mà các doanh nghiệp cung ứng tăng, cho đù đường cung vẫn ở vị trí cũ. Trong một số tình huống, các nhà kinh tế nói rằng có sự gia tăng của “lượng cung” nhưng không có sự thay đổi của “cung”.
97
BAI GIANG NGUYEN LY KINH TE VIMO
Từ “cung” trong trường hợp này được dùng để ám chỉ vị trí của đường cung, còn từ “lượng cung” được dùng để chỉ lượng hàng mà các nhà cung cấp muốn bán ra. Trong ví dụ của chúng ta, cung không thay đổi vì thời tiết không làm thay đổi sự sấn sàng bán kem tại bất kỳ mức giá cho trước nào. Thay vào đó, thời tiết oi bức làm thay đổi nguyện vọng mua kem của người tiêu đùng tại bất kỳ mức giá cho trước nào và bởi vậy nó làm dịch chuyển đường cầu. Sự gia tăng nhu cầu làm cho giá cân bằng tăng. Khi giá tăng, lượng cung tăng. Sự gia tăng của lượng cung này được biểu thị bằng sự di chuyển dọc theo đường cung.
Tóm lại, sự dịch chuyển của:đường cung được gọi là “sự thay đổi của cung”, còn sự dịch chuyển của đường cầu được gọi là “sự thay đổi của cầu”. Sự di chuyển đọc theo một đường cung cố định được gọi là “sự thay đổi của lượng cung”, còn sự di chuyển đọc theo một đường cầu cố định được gọi là “sự thay đổi của lượng cầu”.
Ví dụ 2: Sự thay đổi của cung
Giá kem
1. Một trận động
. S. đất làm giảm
Trạng thái cân ⁄ cùng về kem ...
bằng mới —————
sof---
2,00 rr oope---4---
we
Trạng thái cân
bằng ban đầu 2..(gây ra
mức giá
cao hơn Câu
Ũ 4
3. ..va luong eomba ra it hơn
Hình 4.11. Sự suy giảm của cung ảnh hưởng đến trạng thái cân bằng như thế nào. Biến cố làm giảm lượng cưng tại mọi mức giá làm dịch chuyển đường cung sang trái. Giá cân bằng tăng trong khi lượng cân bằng giảm. Trong ví dụ
của chúng ta, vụ động đất làm cho người bán cung ít kem hơn. Đường cung dịch chuyên từ Š, tới Š„, làm cho giá cân bằng tăng từ 2 lên 2,5 nghìn đồng và lượng cân bằng giảm từ 7 cốc kem xuống chỉ còn 4 cốc kem.
i '
' ' ' ' '
L 7 Lượng kem
98
Giả sử trong mùa hè khác, một trận động đất phá huỷ nhiều nhà máy kem.
Sự kiện đó tác động tới thị trường kem như thế nào? Để trả lời câu hỏi này, một lần nữa chúng ta tuân thủ quy trình ba bước:
Bước Ì: Trận động đất ảnh hưởng tới đường cung. Bằng cách làm giảm số người bán (một số người không còn nhà máy để sản xuất kem và buộc phải tạm thời rời bỏ thị trường), trận động đất làm thay đổi lượng kem mà các doanh nghiệp muốn sản xuất và bán ra tại mọi mức giá. Đường cầu không thay đổi, vì trận động đất không trực tiếp làm thay đổi lượng kem mà mọi người muốn mua.
Bước 2: Đường cung dịch chuyển về bên trái vì tổng số kem mà các doanh nghiệp mong muốn và có khả năng bán ra giảm tại mọi mức giá. Hinh 4.11 biểu thị sự suy giảm của cung này bằng sự dịch chuyển của đường cung từ Š, đến $;.
Bước 3: Như hình 4.11 cho thấy, sự dịch chuyển của đường cung làm tăng giá cân bằng từ 2 lên 2,5 nghìn đồng và làm giảm lượng cân bằng từ 7 xuống chỉ còn 4 cốc kem. Do có trận động đất, mà giá kem tăng và lượng kem bán ra giảm.
Ví dụ 3: Sự thay đổi của cả cung và cầu
Bây giờ chúng ta giả sử thời tiết oi bức và trận động đất đồng thời xảy ra. Để phân tích tác động tổng hợp của cả hai sự kiện này, chúng ta vẫn tuân thủ quy trình ba bước:
Bước 1: Chúng ta nhận định rằng cả hai đường đều dịch chuyển. Thời tiết oi bức tác động tới đường cầu vì nó làm thay đổi lượng kem mà các hộ gia đình muốn mua tại mọi mức giá cho trước. Đồng thời, trận động đất làm
thay đổi đường cung vì nó làm thay đổi lượng kem mà các doanh nghiệp
muốn bán tại mọi mức giá cho trước.
Bước 2: Hai đường địch chuyển theo hướng giống như trong phân tích trên đây của chúng ta: đường cầu dịch sang phải, còn đường cung dịch sang trái.
Hình 4.12 minh hoạ cho sự dịch chuyển này.
Bước 3: Như hình 4.12 cho thấy bai kết cục có thể xảy ra, tuỳ thuộc vào quy mô địch chuyển tương đối của đường cầu và đường cung. Trong cả hai trường hợp, giá cả đều tăng. Trong phần (a), khi nhu cầu tăng mạnh và cung giảm nhẹ, lượng cân bằng van tang. Ngược lại trong phần (b), khi cung giảm mạnh và cầu chỉ tăng không đáng kể, lượng cân bằng giảm. Cho nên, những biến cố này chắc chấn làm tăng giá kem, nhưng ảnh hưởng của nó đối với lượng kem bán ra không rõ ràng.
99
ơ
BÀI GIẢNG NGUYÊN LÝ KINH TẾ VI MÔ
su gia tang
Gidkem} lớn ‘ cầu “\ Trang théi can
P, wee ee LLL Yip
ự giảm nhẹ
“cla cung
1m... | Trang thái cân D2;
| ¡ bằng ban đầu
' ì
ct 1 L
i 1
' Il
1 1 1 1 1 L
0 9, Q; Lượng kem
(a) Giá tăng, lượng tăng Sự gia tăng
Giá kem nhỏ của nhu cầu Sy
Trang thai can
P|--X-Tơ-2 1
Sự suy biảm lớn của cun.
PEL---~--—-- - ' Trang thai 1 NN,
cân bằng ! 9
ban đầu ÿ : D,
1 |
0
Qo Luong kem
(b) Giá tăng, lượng giảm
Hình 4.12. Sự dịch chuyển của cả đường cầu và đường cung. Trong tình huống này chúng ta quan sát thấy có cả sự gia tăng của cầu và sự suy giảm của cung. Hai kết cục có thể xảy ra. Trong phân (a), giá cân bằng tăng từ P, lên P, và lượng cân bằng tăng từ Q, lên Q;. Trong phần (b), giá cân bằng vẫn tăng từ P, lên P„ nhưng lượng cân bằng giảm từ Q ¡ xuống Q›.
100
Kết luận
Chúng ta đã tìm hiểu 3 ví dụ về cách sử dụng đường cung và đường cầu để phân tích những thay đổi trong trạng thái cân bằng. Mỗi khi có một biến cố nào đó làm dịch chuyển đường cung, đường cầu hoặc cả hai, bạn có thể sử dụng các công cụ nêu trên để dự báo sự thay đổi của lượng hàng bán ra và giá của nó do biến cố đó gây ra. Bảng 4.8 nêu ra kết cục dự báo được cho bất kỳ kết hợp nào do sự dịch chuyển của hai đường gây ra. Để đảm bảo chắc chấn rằng đã hiểu
cách sử dụng các công cụ cung cầu, bạn hãy lấy ra một vài mục trong bảng 4.8 và tự mình lý giải tại sao người ta lại đi đến dự báo như vậy.
Không có sự Sự gia tăng Sự giảm sút thay đổi của cung của cung của cung Không có sự thay | — P như cũ Pgiảm P tang
đổi của nhu cầu Ó như cũ Q tang Q giảm
Su gia tăng của P tang P không rõ ràng P tang
nhụ cầu Q tang Q tang Q khong 16 rang
Su giảm sút của P giam P giam P không rõ ràng
nhu cầu Q giảm Ó@ không rõràng | Q giảm
Bảng 4.8. Các dự báo có thể có về giá cả và lượng hàng bán ra khi đường cung, đường cầu hoặc cả hai dịch chuyển.