CHƯƠNG TRÌNH NGỮ VĂN ĐỊA PHƯƠNG
E. Hớng dẫn học bài
I. Đọc và thảo luận chú thích
1. Đọc
2. Thảo luận chú thích
a. Tác giả: Trần Đăng Khoa, sinh năm 1958, quê Hải Dơng
b. Tác phẩm :
- Sáng tác năm 1967; in trong tập Góc
HS tìm hiểu các chú thích khác trong phần chó thÝch sgk.
sân và khoảng trời.
c. Chú thích khác
Hoạt động 3 Hớng dẫn tìm hiểu bố cục, thể loại 5' Mục tiêu:
Tìm hiểu mạch lạc của bài thơ
Đồ dùng dạy học:
Bảng phụ
Các bớc tiến hành:
Hoạt động của GV và HS Nội dung
Sử dụng kỹ thuật đăp bông tuyết Thêi gian: 2’
Bài thơ tả cơn ma ở vùng nào vào mùa nào ? Cơn ma đợc tả qua 2 giai đoạn lúc sắp ma và lúc đang ma. Dựa vào thứ tự miêu tả, em hãy tìm bố cục của bài thơ ?
Đại diện bông tuyết trả lời, bông tuyết khác nhận xét, gv kết luận.
TL: - Bài thơ tả cơn ma ở vùng ĐBBB vào mùa hạ
- Bè côc 2 phÇn :
P1: Cảnh trời sắp ma (45 câu)
P2: Cảnh trời ma và cảnh vật, con ngời trong cơn ma (18 câu cuối)
Nhận xét về thể thơ, cách ngắt nhịp, gieo vần trong bài thơ và nêu cách tác dung cách ngắt nhịp đối với việc thể hiện nội dung bài thơ ?
TL : - Thể thơ tự do, các câu thơ ngắn - Nhịp thơ nhanh, ngắn, gấp
- Vần cách
--> thể hiện trận ma rào ở nông thôn.
II. Bố cục, thể loại.
1. Bè côc: 2 phÇn
P1: Cảnh trời sắp ma (45 câu)
P2: Cảnh trời ma và cảnh vật, con ngời trong cơn ma (18 câu cuối)
2. Thể loại : Thơ tự do.
Hoạt động 4 Hớng dẫn tìm hiểu văn bản 20'
Mục tiêu:
- Nét đặc sắc của bài thơ sự kết hợp giữa bức tranh thiên nhiên phong phú, sinh động trước và trong cơn mưa rào cùng tư thế lớn lao của con người trong cơn mưa .
- Tác dụng của một số biện pháp nghệ thuật trong văn bản .
- Nhận biết và phân tích được tác dụng của những phép nhân hóa, ẩn dụ có trong bài thơ
Đồ dùng dạy học:
Các bớc tiến hành:
Hoạt động của GV và HS Nội dung
1. Hớng dẫn trả lời câu hỏi trong sgk.
(5’)
HS hoạt động cá nhân trả lời các câu hỏi Câu hỏi 3: Bài thơ đã miêu tả rất sinh động trạng thái và hoạt động của nhiều cây cối, loài vật trong cơn ma. Em hãy tìm hiểu:
a) Hình dáng trạng thái hoạt động của của mõi loài lúc sắp và trong cơn ma. Tìm những động từ, tính từ miêu tả và nhận xét về việc sử dụng các từ ngữ ấy.
TL:
- Ông trời mặc áo giáp đen
Cảnh vật: mía múa gơm, lá khô, bụi Các con vật: Mối trẻ, già, Gà,
- Chớp, sấm, ma mù sủi bọt, chéo mặt sân - Cây dừa sải tay ngọn mùng tơi nhảy múa - Cóc nhảy, chó sủa
- kiến hành quân....
--> động từ: Mạnh, tính từ: trạng thái diễn tả cảnh ma rào nhanh, dữ dội.
b) Nêu các trờng hợp sử dụng phép nhân hóa để miêu tả thiên nhiên trong bài thơ.
Hãy phân tích tác dụng của biện pháp nghệ thuật ấy trong một số trờng hợp đặc sắc ?
TL:
- Ông trời mặc áo giáp đen ra trận, mía múa gơm, kiến hành quân đầy đờng...
- Tạo nên cảnh tợng một cuộc ra trận dữ
dội với khí thế mạnh mẽ, khẩn trơng. Phép nhân hóa đợc sử dụng thành công là nhờ sự quan sát tinh nhạy và cùng với trí tởng tợng và khả năng liên tởng của tác giả.
2. Hớng dẫn tìm hiểu bài (15’)
Quang cảnh lúc sắp ma đợc miêu tả nh thế nào?
TL:
- Ông trời mặc áo giáp đen
- Cảnh vật: mía múa gơm, lá khô, bụi - Các con vật: Mối trẻ, già, Gà, kiến.
Nhận xét về nghệ thuật sử dụng ở đoan
1. Quang cảnh trời lúc sắp ma,
này?
TL: Nhân hóa, động từ, tính từ
Qua các biện pháp nghệ thuật đó em có nhận xét gì về cảnh vật lúc sắp ma?
Đoạn này miêu tả cảnh gì? Tìm hình ảnh miêu tả thiên nhiên cảnh vật trong cơn ma?
TL:
+ Chớp, sấm, ma mù sủi bọt, chéo mặt sân + Cây dừa sải tay ngọn mùng tơi nhảy múa + Cóc nhảy, chó sủa
Nhận xét gì về cách miêu tả của tác giả?
Nhịp thơ ?
TL: Nhịp thơ nhanh, ngắn, biện pháp nhân hoá đợc sử dụng tài tình
Em hình dung cảnh vật trong cơn ma nh thế nào?
TL :- Cảnh vật thiên nhiên trong cơn ma rào đợc miêu tả sinh động, chính xác.
HS đọc 4 câu thơ cuối.
Em hiểu nội dung câu thơ trên là gi?
TL: Hình ảnh bác nông dân đi cày đồng về trong cơn ma to, dữ dội.
Hình ảnh con ngời trong cơn ma đợc miêu tả nh thế nào?
- Đi cày về đội sấm đội chớp NT miêu tả trong đoạn thơ này?
TL: ẩn dụ, điệp, khoa trơng.
GV b×nh:
- Hình ảnh bác nông dân- ngời bố vừa xong buổi cày, trên đờng trở về nhà trong ma xối xả, ca ngợi vẻ đẹp bình dị, chống chọi vợt qua mọi gian khổ, trở ngại của thiên nhiên để chiến thắng thiên nhiên, chiến thắng thực dân Mỹ.
- Tình cảm kính yêu, trân trọng, tự hào của ngêi con vÒ cha m×nh
- Thiên nhiên và cảnh vật náo động nh
đang chuẩn bị cho những cuôc ra trận dữ
déi
2. Quang cảnh trong cơn ma
3. Hình ảnh con ng ời trong cơn m a - Hình ảnh bác nông dân đi cày đồng về trong cơn ma to, dữ dội.
- Đội sấm, đội chớp, đội cả trời ma.
- Nghệ thuật ẩn dụ, điệp từ, khoa trơng
đã ca ngợi sức mạnh và vẻ đẹp của con ngời lao động trớc thiên nhiên, tình cảm kính yêu, tự hào của ngời con đối với cha.
Hoạt động 5 Hớng dẫn tổng kết 3'
Mục tiêu:
Ghi nhớ nội dung và nghệ thuật của bài thơ.
Đồ dùng dạy học:
Các bớc tiến hành:
Hoạt động của GV và HS Nội dung
Toàn bộ bài thơ tác giả sử dụng NT gì? Nội dung chÝnh?
- TL: Theo ND ghi nhí sgk.