- Nghe
? Theo em nên chia văn bản này như thế nào?
3. Bố cục: 3 phần - Bàn về mục đích của việc học "... tệ học ấy"
-Tiếp.... xin chớ bỏ qua→ bàn về cỏch học.
-Tiếp thiờn hạ,.... tỏc dụng của phộp học.
? Từ đó ta có thể xác định kiểu văn bản của bài tấu này như thế nào?
- Văn bản nghị luËn
Hoạt động 3: HD tìm hiểu văn bản - Gọi HS đọc phần 1.
? Mở đầu văn bản tác giả đã sử dụng câu châm ngôn "Ngọc không.... rõ đạo" → tác giả muốn bày tỏ suy nghĩ gì về việc học.
- Đọc
- Không học thì không thành người tốt đẹp.
-> Học trở thành quy luật trong cuộc sống của con người
III. Tìm hiểu văn bản.
1. Mục đích của việc học.
- Chỉ có học con người mới trở nên tốt đẹp.
? Quan niện học được tác giả giải thích bằng biệp pháp nghệ thuật nào?
- Trả lời - So sánh GV: Ngọc ngà mà không mài thì lẽ
dễ.. ngọc không thể thành một đồ vật được, học cũng vậy không học
- Nghe, hiểu
thì không biết rõ đạo.
? Vậy khái niện đạo được tác gải giải thích như thế nào?
- Đạo là lẽ đối xử... mọi người
? Như vậy mục đích chân chính của
việc học ở đây là gì? - Trả lời - Học để làm người.
GV: Sau khi đã xác định được mục đích của việc học, tác giả soi vào thực tế tương thời để phê phán những biểu hiện lệch lạc, sai trái trong việc học và nó gây tác hại lớn.
- Nghe, hiểu
? Tác giả phê phán học lệch lạc, sai trái ntn?
- Học lối hình thức
...thường"
? Lối học ấy có tác hại ntn? - Chúa...
nhà t...
? Như vậy tác giả đã phê phán lối họch ntn? và tác hại của lối học ấy ra sao?
- Trỡnh bày
→ Phê phán lối học lệch lạc, sai trái không chú ý nội dung học, học vì danh lợi của bản thân.
GV:Nguyễn Thiếp quan niệm lối học hình thức, cầu danh lợi là lối học: học thuộc lòng câu chữ mà không hiểu nội dung, chỉ có cái danh mà không có thực chất, lối học càu danh lợi học để có danh tiếng, được trọng vọng được nhàn nhã, được nhiều lợi ... và lối học lệch lạc, sai trái đó làm cho người trên kẻ dưới đều thích sự chạy chọt, luồn cúi, không có thực chất, dẫn đến cảnh nước mất nhà tan.
- Nghe, hiểu
→Tác hại: đảo lộn giá trị con người. Đất nước không còn có người tài, đức, đất nước thảm hại.
Cụ thể trong lịch sử nước ta. Chúa tầm thường (Vua Lê, Chúa Trịnh:
Lê Hưng, Lê Chiêu Thống). Chúa Trịnh Sâm, Trần Khải... đều là loại bạo chúa bù nhìn, dân loạn, tần thường và bán nước → Thần nịnh hót → nước mất nhà tan.
- Nghe, hiểu
? Em có nhận xét gì về thái độ của tác giả đối với việc học? (học sinh tự bộc lộ)
- Chân thật, thẳng thắn và xác đáng → hết lòng vì sự học,
vì đất nước.
- Đọc đoạn văn tiếp (2). 2. Bàn về cách học.
- Sau khi phê phán nhiều biện pháp sai trái lệch lạc trong việc, tác giả khái quát quan điểm và pp đúng đắn trong học tập.
? Khi bàn về cách học, tác giả đã đề xuất nhiều ý kiến nào?
- Trỡnh bày, bổ sung.
- Mở trường học ở phủ, huyện, mở trường tư...
- Phép học lấy Chu tử làm chuẩn.
- Học rộng rồi tóm gọn.
- Theo điều học mà làm.
? Tác giả có quan điểm như thế nào trong học tập.
- Mở rộng trường lớp, mở rộng tp người học, tạo điều kiện thuận lợi của người đi học.
(Giáo viên liên hệ với tinh thần hiếu học của nhân dân ta, và việc khuyến học của nhà nước ta).
- Nhân dân học từ thấp lên cao.
- Việc học phải bắt đầu từ những kiến thức có hạn có tính chất nền tảng.
? Phương pháp học tập phải như thế nào?
- Tóm lược những điều cơ bản, cốt yếu nhất.
- Phương pháp học tập tuần tự từ thấp đến cao, học rộng, nghĩ sâu, biết tóm lược những điều cơ bản, cốt yếu, học phải kết hợp với hành.
? Trong số các phép học đó em tâm đắc nhất phép học nào? Vì sao?
(Học sinh tự bộc lộ)
- Học phải kết hợp với hành.
Học không phải chỉ để biết mà để làm.
? Nếu theo cách học này sẽ được những điều gì?
Nhân tài → đất nước vững yên.
? Tại sao tác giả lại tin vào điều đó? - Học như thế sẽ tạo được những ranh giới, giữ
vững đạo đức biết gắn học với hành, tránh được lối học hình thức.
? Khi đề xuất ý kiến với vua về việc
học của nước nhà, tác giả sử dụng những từ ngữ như thế nào? Tác dùng gì?
- Từ ngữ cầu khiến: Cúi xin, xem dở bỏ qua
→ thái độ chân thành với sự học tin ở điều mình tấu trình là đúng đắn, tin ở sự chấp thuận của Vua, giữ tạo vua tôi.
3. Tác dụng của phép học.
? Mục đích chân chính và cách học đúng đắn được tác giả gọi là đạo học. Theo tác gải đạo học hành sẽ có tác dụng như thế nào?
- Người tốt nhiều →triều đình ngay ngắn mà thiên hạ thịnh trị
- Tạo nhiều người tốt
→ triều đình ngay ngắn, thiên hạ thịnh trị.
? Theo em tại sao đạo học thành lại
sinh ra nhiều người tốt. Suy nghĩ trả lời
- Mục đích chân chính được đạt tới bằng cách học tích cực sẽ là cơ sở tạo ra những tài, đức. nhiều người học có tài đức sẽ thành người tốt.
? Tại sao có thể nói triều đình ngay ngắn lquan → đạo học thành?
- Đạo học thành thì không còn lối học hình thức vì danh lợi cá nhân, không còn hiện tượng chúa tầm thường thần ninh hót.
- Nhiều người giỏi có đạo đức đỗ đạt làm quan sẽ khiến triều đình ngay ngắn.
? Tại sao đạo học thành có thể khiến thiên hạ thịnh trị.
- Đạo học thành sẽ tạo ra nhiều người biết trọng lẽ phải, biết ưng giọng điều học vào công việc, không còn thói cầu danh lợi hoặc tinh thần khiến việc cai trị
? Nói theo cách hiểu ngày hôm nay của chúng ta thì đạo học thành sẽ có sức mạnh như thế nào?
-> Đề cao tác dụng của việc học chân chính.
Suy nghĩ trả lời
? Theo em, đằng sau cái lý lẽ bàn về tác dụng của phép học người viết đã thể hiện một thái độ như thế nào?
-> Tin tưởng ở đạo học chân chính .
-> Kỳ vọng về tương lai đất nước.
? Đọc những lời tấu trình của Nguyễn Thiếp về phép học, em hiểu được ý sâu xa nào về đạo học của ông cha ta ngày trước?
Suy nghĩ trả lời
=> Học để làm người, học để biết và làm, học để góp phần hưng thịnh đất nước.
? Trước vua, tác giả đã tự nhận những điều tấu trình của mình về việch học chẳng qua là những lời nói vu vơ. Em có cho rằng đó là những lời nói vu vơ không? Vì sao?
- Không vu vơ - Vì nó dựa trên sự thật về việc học ở nước ta lúc đó, sự cần thiết phải thay đổi việc học.
- Vì nó được viết ra bằng tâm huyết của tác giả.
- Gọi HS đọc ghi nhớ - Đọc ghi nhớ *) Ghi nhớ (sgk)
Hoạt động 4: HD luyện tập
? Xác định trình tự lập luận của bài văn này bằng một sơ đồ?
- Học sinh thảo luận → trình bày.
IV. Luyện tập.
4. Củng cố:
- Nêu tóm tắt nội dung bố cục của bài?
- Giáo viên khái quát nội dung toàn bài.
5. Dặn dò:
- Học và làm bài tập.
- Liên hệ với mục đích, phương pháp học tập của bản thân.
- Chuẩn bị: “Luyện tập xây dựng và trình bày luận điểm”.
Tuần 29 Ngày soạn: 11/ 03/