HAI CHỮ NƯỚC NHÀ
3. Hành động mà các tướng sĩ phải làm
Yêu cầu HS đọc đoạn văn “ Ta thường...cam lòng”
- HS đọc a. Phê phán các hành
động sai trái:
- Gọi HS đọc lại đoạn từ:
Các ngươi ở cùng ta...
kém gì?
- HS phát hiện
?Những ân tình nào của chủ tướng dành cho tướng sĩ?
+ quan hệ thần chủ
+ quan hệ cùng cảnh ngộ
- Không có mặc thì ta cho...
?Khích lệ điều gì ở tướng sĩ?
+ khích lệ tinh thần trung quân ái quốc.
+ khích lệ lòng ân nghĩa, thuỷ chung của những người chung cảnh ngộ, hoàn cảnh.
+ khích lệ ý thức trách nhiệm và nghĩa vụ của mỗi người đối với đạo vua tôi cũng như với tình
=> gắn bó khăng khít không thể tách rời giữa chủ và tướng trên mọi phương diện vật chất và tinh thần.
- thức tỉnh, suy nghĩ lại
cốt nhục.
- có hai vế song hành đối xứng, thể văn biền ngẫu (không có... thì ta...)
?Tác giả đã phê phán những sai lầm nào tướng sĩ?
- Đó là thái độ, hành động sống ntn?
? Nhận xét về cách đưa ra những sai lầm để phê phán?
- không lo chủ tướng và triều đình
+ ham thú vui tầm thường
+ quên danh dự bổn phận
+ sống cầu an, hưởng lạc
- chủ nhục không lo - nước nhục không thẹn - làm tướng hầu giặc không biết tức,...- Ham thú vui tầm thường, cầu an hưởng lạc: chọi gà, đánh bạc, vườn ruộng, vợ con, lo làm giàu, ham săn bắn, thích rượu ngon, mê tiếng hát.
=> Cách sống cầu an hưởng lạc, thờ ơ với vận nước, quên danh dự và bổn phận.
? Hậu quả sẽ ntn? - những việc làm sai tưởng như nhỏ nhặt nhưng hậu quả khôn lường. - HS phát hiện chi tiết về cựa gà, mẹo cờ bạc, ruộng vường, vợ con, tiền của, chó săn, rượu, tiếng hát,...
thái ấp, bỗng lộc không còn, gia quyến vợ con khốn cùng, tan nát, xã tắc, tổ tông bị giày xéo, phần mộ cha mẹ cũng bị quật lên, thanh danh bị ô nhục,...Chủ và tướng, riêng và chung đều đau xót biết chừng nào.
+ mất hết sinh lực, tâm trí đánh giặc.
+ nước mất nhà tan
?Nhận xét về cách đưa ra những sai lầm để phê phán?
- câu ghép gồm 2 vế quan hệ tăng tiến: Chẳng những…mà…: hậu quả ghê gớm.
- Nhiều cách nói:
+ nói thẳng, gần như sỉ mắng, : không biết lo, không biết thẹn...
+ vừa mỉa mai, chế giễu, vừa chỉ bảo vừa phê phán nghiêm khắc: cựa gà trống không thể...; mẹo cờ bạc..., chén rượu ngon không thể..
- phê phán dứt khoát, vạch trần lối sống cầu an hưởng lạc, vị kỉ của tướng sĩ.
- nghi vấn nhưng thể hiện tâm trạng, thái độ khuyên nhủ ân tình đối với tướng sĩ là không nên.
- GV thuyết trình: việc làm ấy không chỉ là tội thờ ơ, nông cạn mà còn là vong ơn bội nghĩa trước mối ân tình của chủ tướng. Đây không chỉ là vấn đề nhân cách mà còn là sự vô trách nhiệm đến tán tận lương tâm khi vận mệnh
đất nước đang nghìn cân treo sợi tóc.
b. Những việc nên làm:
? Từ đó, tác giả khuyên răn tướng sĩ những gì?
+ tướng sĩ cần phải biết , phải nắm những điều cơ bản binh pháp đánh giặc + TQT chọn lọc viết ra.
+ nước nhà đang bị xâm lăng, tướng sĩ sa vào lối sống hưởng lạc
+ coi trọng danh dự, bổn phận đối với đất nước.
+ khinh ghét thói cầu an, hưởng lạc.
+ căm thù giặc, ý chí quyết chiến, quyết thắng.
- nhớ câu “ đặt mồi lửa vào dưới đống củi” là nguy cơ
- lấy điều “ kiềng canh nóng mà thổi rau nguội” làm răn sợ
- huấn luyện quân sĩ - tập dượt cung tên - chuyên đọc Binh thư yếu lược
? Tác giả vẽ ra viễn cảnh gì nếu như tướng sĩ hành động theo những điều mình răn dạy?
- mãi mãi vững bền, đời đời hưởng thụ
Để thuyết phục người đọc, người nghe, người viết dùng lối diễn đạt như thế nào?
+ dùng thủ pháp nghệ thuật so sánh tương phản giữa hai viễn cảnh nếu thất bại và nếu thành công, nhiều điệp ngữ tăng tiến, liệt kê.
+ từ khẳng định: mãi mãi vững bền, đời đời hưởng thụ...(ngựơc lại với đoạn văn nhiều từ phủ định ở trên)
+ câu văn biền ngẫu, câu đối, nhịp nhàng.
+ lí lẽ sắc sảo, kết hợp với tình cảm.
? Điều này cho thấy thái độ của TQT như thế nào đối với tướng sĩ và với kẻ thù?
- Biểu lộ thái độ dứt khoát: hoặc là địch, hoặc là ta, đã thanh toán thái độ trù trừ trong hàng ngũ tướng sĩ.
- GV thuyết trình: với cách viết như vậy từng bước, từng bước tác giả cho người đọc thấy rõ đúng, sai, nhận ra điều phải trái. Cách thể hiện này thấu tình đạt lý, không thể làm ngơ. Đây cũng là biểu hiện cụ thể của lòng yêu nước. Lợi ích của triều đình, chủ tướng gắn bó chặt chẽ. Chính cách lập luận
này làm cho bài hịch có sức thuyết phục.
III. Tổng kết:
?Từ bài Hịch tướng sĩ, em cảm nhận được những điều sâu sắc nào về nghệ thuật?
?Nhắc lại những nội dung đã học của bài hịch?
- HS phát biểu 1. Nghệ thuật:
- Lập luận chặt chẽ, lí lẽ sắc bén. Luận điểm rõ ràng, luận cứ chính xác.
- Sử dụng phép lập luận linh hoạt
( so sánh, bác bỏ,...), chặt chẽ ( từ hiện tượng đến quan niệm, nhận thức; tập trung vào một hướng từ nhiều phương diện) - Sử dụng lời văn thể hiện tình cảm yêu nước mãnh liệt, chân thành, gây xúc động trong người đọc.
? Theo em, ý nghĩa mà vb muốn nói là gì?
- HS phát biểu 2. Ý nghĩa vb:
HTS nêu lên vấn đề nhận thức và hành động trước nguy cơ đất nước bị xâm lăng
- TTĐĐHCM: qua bài hịch ta thấy được trách nhiệm của TQT đối với vận mệnh của đất nước. Và BH kính yêu của chúng ta là người đã nối tiếp bước cha ông, đã ý thức thân phận nô lệ của dân tộc và Người đã ra đi tìm đường cứu nước, tìm đường sáng cho dân tộc.
4. Củng cố: GV nêu nội dung câu hỏi 7/sgk ( bảng phụ).
- Lập luận của bài Hịch tướng sĩ: