I. MỤC TIÊU BÀI HỌC
1/ Kiến thức:
- Khí phách kiên cờng,phong thái ung dung của nhà chí sĩ yêu nớc Phan Bội Châu trong cảnh ngục tù.
- Cảm hứng hào hùng,lãng mạn,giọng thơ mạnh mẽ,khoáng đạt đợc thể hiện trong bài thơ.
2/ Kĩ năng:
- Đọc – hiểu vb thơ thất ngôn bát cú Đờng luật đầu thế kỉ XX.
- Hiểu đợc sự truyền cảm nghệ thuật qua giọng thơ khẩu khí hào hùng của tác giả.
3/ Giáo duc: Biết ơn các vị anh hùng dân tộc.
II. CHUẨN BỊ
- Giáo viên : Hệ thống câu hỏi, bài tập, SGK, SGV.
Học sinh : SGK , soạn bài . III.HOẠT ĐỘNG DẠY V HÀ ỌC
1/ Ôn định tổ chức :
2/ Kiểm tra bài cũ : H. Đọc 1 đoạn văn , 1 đoạn thơ nói về Yên Bái.
3/ Bài mới :
Phan Bội Châu Ông là nhà yêu nớc, nhà cách mạng, suất dơng sang NB, TQ, TL để mu đồ sự ghiệp cứu nớc.PBC cũng là 1 nhà văn, nhà , nhà thơ lớn có sự nghiệp sáng tác đồ sộ. Tác phẩm thuộc nhiều thể loại, thể hiện lòng yêu nớc, th-
ơng dân... phong thái đờng hoàng, tự tin, ung dung,thanh thản,vừa bất khuất , vừa hào hoa, tài tử đợc thể hiện ntn qua bài thơ: “vào nhà ngục quảng đông cảm tác”
hôm nay chúng ta cùng tìm hiểu.
Hoạt động của Thầy Hoạt động của Trò N D cầnđạt I. T×m hiÓu chung.
1 - Tác giả :
?. Nêu những nét cơ bản về tác giả Phan Bội Ch©u?
Phan Béi Ch©u (1867 - 1940 ), tên thủa nhỏ là Phan Văn San, tên hiệu là Sào Nam, Ngời làng Đan Nhiêm, Nam Hoà, Nam
Đàn , Nghệ An.
33 tuổi đỗ giải nguyên, Ông
Phan Béi Ch©u.
(1876-1940)
- Tên thủa nhỏ là Phan Văn San. Hiệu là Sào Nam.
- Quê : Đan Nhiệm, Nam Hoà, Nam Đàn ,
là nhà yêu nớc, nhà cách mạng, suất dơng sang NB, TQ, TL để mu đồ sự ghiệp cứu nớc.
PBC cũng là 1 nhà văn, nhà thơ lớn có sự nghiệp sáng tác đồ sộ.
Nghệ An.
- Là 1 nhà yêu nớc , 1 nhà CM.
- Tõng sang NB, TQ, TL.
?. Văn bản : " Vào nhà ngục Quảng Đông cảm tác ". Xuất xứ nh thế nào
?
- Là 1 bài tập nôm nằm trong tác phẩm " Ngục trung th " viết bằng chữ
Hán. Sáng tác 1914 khi bị quân phiệt Quảng Đông bắt giam.
- TrÝch tõ " Ngôc trung th"(1914) khi
quân phiệt Quảng
Đông bắt giam
?. Nhắc lại ngắn gọn về thể thơ : Thất ngôn bát cú đờng luật ?
- Gồm 4 phần : Đề , thực,
luận, kết. - Thể thơ: Thất ngôn bát cú Đờng luật.
? Bố cục của văn bản. - Gồm 4 phần : Đề , thực,
luËn, kÕt. - Bè côc: §Ò , thùc,
luËn, kÕt.
? văn bản này đợc tạo thành bằng phơng thức
nào ? - PTBD: Biểu cảm
II.Tìm hiểu văn bản.
1. Hai câu đề:
? Theo em nh©n vËt tr÷
tình của văn bản " Vào nhà ngục Quảng Đông cảm tác ", là ai ?
- Là tác giả Phan bội Châu : Nhà yêu nớc trong cảnh tù ngôc.
?. Em hiểu cảm tác là g× ?
- Là cảm xúc viết ra thành sáng tác.
?Vậy "Vào ... tác", có nghĩa là nh thế nào ?
- Là cảm xúc đợc viết khi bị bắt giam ở nhà ngục Quảng Đông.
Gọi Học sinh đọc 2 câu
®Çu.
Học sinh đọc.
? Các từ "hào kiệt" và
"phong lu" cho ta h×nh dung vÒ 1 con ngêi nh thế nào ?
- Ngời có tài chí nh bậc anh hùng, phong thái ung dung,
đàng hoàng sang trọng.
Vẫn là hào kiệt…
phong lu.
Chaỵ mỏi chân .ở tù.… Trong 2 câu thơ này tác
giả sử dụng biện pháp NT gì ? Tác dụng ?
- Điệp từ "vẫn" đem lại cho câu thơ " Vẫn là ....phong lu
". 1 ý nghĩa nhấn mạnh cuộc sống đàng hoàng, sang trọng của bậc anh hùng không bao giờ thay đổi,
=> Điệp từ "vẫn "
có tác dụng nhấn mạnh.
Cuộc sống đàng hoàng, sang trọng không thay đổi trong
trong bất kỳ hoàn cảnh nào. mọi hoàn cảnh .
?Quan niệm : " chạy mỏi chân thì hãy ở tù "
là nh thế nào ?
- Ngời yêu nớc quan niệm con đờng cứu nớc của mình là đầy chông gai, đòi hỏi những quyết tâm, không đ- ợc ngng nghỉ.
Do những hoàn cảnh khách quan, nhà tù chẳng qua chỉ là nơi nghỉ tạm nghỉ, giống nh kẻ chạy khi mỏi chân.
- Quan niệm : Nhà tù là nơi tam nghỉ.
?Nhận xét về giọng điệu của 2 câu thơ này ?
- Vừa cứng cỏi , vừa mềm mại, diễn tả nội tâm cân bằng, bình thảm, không hề căng thẳng, hoặc u uất cho dù cảnh ngộ tù ngục là bất b×nh thêng.
- Giọng điệu:
+ Cời cợt + Đùa vui.
+ Cứng cỏi + Mềm mại.
?Từ đó em hiểu gì về phong thái của nhà chí sĩ khi rơi vào vòng tù ngôc ?
- Phong thái thật đờng hoàng, tự tin, thật ung dung, thanh thản, vừa ngang tàng bất khuất, lại vừa hào hoa tài tử. Họ rơi vào vòng tù ngục mà cứ nh ngời chủ
động nghỉ chân ở một nơi nào đó, trên chặng đờng bôn tẩu dài dặc.
- Phong thái đờng hoàng, tự tin, ung dung,thanh thản,vừa bất khuất , vừa hào hoa, tài tử.
Gọi Học sinh đọc diễn cảm ( câu 3 - 4) .
2. Hai c©u thùc:
Đã khách……bốn bể.
Lại ngời ..năm châu…
?Nhận xét về âm hởng giọng điệu của 2 câu thực so với 2 câu đề ?
- Giọng điệu trầm thống, diễn tả 1 nỗi đau có nén khác giọng cời cợt đùa vui ở 2 câu trên.
- Giọng điệu trầm thèng.
- Nỗi đau có nén.
? Theo em ở 2 câu thơ
này biện pháp NT nào
đã đợc tác giả sử dụng ? Tác dụng của nó ?
- Phép đối :
Câu trên đối xứng với câu dới cả ý lẫn thanh. Làm nổi bật khí phách hiên ngang của ngời CM trong hoàn cảnh tù ngục, tạo nhịp điệu nhịp nhàng cho bài thơ.
- Phép đối :
Đối ý - đối thanh.
=> Làm nổi bật khí phách hiên ngang, bất khuất của ngời CM.
Tạo nhịp điệu nhẹ nhàng cho lời thơ.
? Nội dung của 2 câu này ?
- Phan Béi Ch©u tù nãi vÒ cuộc đời bôn ba chiến đấu của mình, 1 cuộc đời đầy
sóng gió và đầy bất chắc.
Giáo viên : Từ 1905 => bị bắt gần 10 năm lu lạc, khi NB, khi TQ, khi Xiêm la (TL). 10 năm không 1 mái ấm gia đình, cực khổ về vật chất, cay đắng về tinh thần. Pham Bội Châu đã từng nếm trải biết bao nhiêu. Thêm vào đó còn có sự săn đuổi của quân thù. Dù ở đâu Ông cũng là đối tợng bị truy bắt của TDP
?Lêi t©m sù Êy cã ý nghĩa nh thế nào ?
- Giúp ta cảm nhận đầy đủ hơn tầm vóc lớn lao phi th- ờng của ngời tù yêu nớc.
Đó cũng là nỗi đau lớn lao trong tâm hồn bậc anh hùng.
?Từ đó vẻ đẹp nào ở ng- ời yêu nớc đợc bộc lộ ?
- Lạc quan, kiên cờng, chấp nhận nguy nan trên con đ- ờng tranh đấu.
Ngời tù lạc quan, kiên cêng chÊp nhËn nguy nan trên đờng tranh
đấu.
Gọi Học sinh đọc 2 câu luËn.
Học sinh đọc. 3 Hai câu luận : Bủa tay kinh tế.… Mở miệng oán thù.…
?Nêu ý nghĩa của 2 câu thơ này ?
- Đây là 1 khẩu khí của bậc anh hùng hào kiệt, cho dù có ở tình trạng bi kịch đến mức độ nào thì chí khí vẫn không dời đổi, vẫn 1 lòng theo đuổi sự nghiệp cứu nớc, cứu dân. Đới văn can ngạo nghễ cời trớc mọi thủ đoạn khủng bố tàn bạo của kẻ thù.
?Trong 2 câu này tác giả
sử dụng những biện pháp tu từ nào ?
- Nói quá :" Bủa ta ôm chặt
Mở miệng cời tan".
Phép đối :
Câu trên đối xứng câu dới cả về ý lẫn thanh.
- Biện pháp tu từ.
+ Nói quá.
+ Phép đối.
( ý - Thanh )
?Cách nói quá và phép
đối mang lại hiệu quả gì
cho 2 câu thơ này ?
- Lối nói quá ( khoa trơng) thờng đợc sử dụng ở bút pháp lãng mạng kiểu anh hùng ca, khiến con ngời ( Ngời yêu nớc ) thể hiện đ- ợc khí phách hiên ngang, không khuất phục.
- Gây đợc ấn tợng mạnh, tạo cảm xúc, có sức truyền cảm NT lớn .
- Tạo dọng điệu cứng cỏi, hùng hồn cho câu thơ.
* Tạo giọng điệu cứng cỏi, hùng hồn.
* Gây ấn tợng mạnh, tạo cảm xúc, có sức truyền cảm.
NT lín .
* Gợi tả khí phách hiên ngang không khuÊt phôc.
Đọc 2 câu kết . Học sinh đọc. 4. Hai câu kết
Thân ấy .sự nghiệp.… Bao nhiêu .gì đâu.…
? Hai câu cuối là kết tinh t tởng của toàn bài.
Em cảm nhận đợc điều gì từ 2 câu thơ ấy ?
- Khẳng định t thế hiên ngang của con ngời đứng cao hơn cái chết, khảng
định ý chí thép gang mà kẻ thù không thể nào bẻ gãy.
Con ngời ấy còn sống là còn chiến đấu, còn tin tởng vào sự nghiệp chính nghĩa của mình, vì thế mà không sợ bất kỳ 1 thử thách gian nan nào ?
?Cách lặp lại từ "còn" có tác dụng gì ? ( Nhận xét về cách sử dụng từ ngữ
của tác giả)
- Tăng ý khảng định cho 2 câu thơ.
( Nhấn mạnh ý chí đấu tranh kiên cờng của ngời yêu nớc).
- Điệp từ "còn"
* Nhấn mạnh ý chí
đấu tranh kiên cờng.
? Nh÷ng phÈm chÊt tèt
đẹp của ngời yêu nớc đ- ợc bộc lộ trong 2 câu thơ
này ?
- Chấp nhận mọi nguy nan, vợt lên gian khổ trong đấu tranh.
- Tin tởng mãnh liêt vào sự nghiệp cứu nớc của mình.
* Ngời yêu nớc chấp nhận nguy nan, vợt lên mọi gian khổ, tin tởng mãnh liệt vào sự nghiếp yêu nớc.
III. Tổng kết.
?Đọc " Vào ... Quảng
Đông cảm tác" em hiểu gì về giá trị nội dung và hình thức NT của văn bản này ?
?Từ đó em hiểu về chân dung tinh thần của Phan béi Ch©u, Cònh nh những ngời yêu nớc Việt Nam trong nh÷ng n¨m
®Çu thÕ kû 20 ?
- Hình thức Nt : Lời thơ là lời biểu cảm trực tiếp, mang giọng điệu hào hùng trong TNBC, khơi gợi cảm xúc cao cả ở ngời đọc.
- Nội dung : phong thái ung dung, lạc quan, khí phách kiên cờng và lòng tin mãnh liệt vào sự nghiệp cứu nớc của ngời yêu nởc trong chốn lao tù của thực dân đế quốc.
Gọi học sinh đọc ghi nhí
ghi nhớ 4/ Củng cố: GV củng cố bài
5/ Hớng dẫn Về nhà.
- Đọc thêm tài liệu về Phan Chu Trinh
- Chuẩn bị bài mới. Tiết 58 " Đập đá ở Côn Lôn "
Ngày soạn : 14.11.2013. Tuần : 15
Ngày giảng : 16.11.2013 Tiết : 57- 58