Bài 3: CA DAO – DAÂN CA NHỮNG CÂU HÁT VỀ TÌNH CẢM GIA ĐÌNH
II. Tìm hiểu nội dung
Bài 1
- ND: chàng trai cô gái thử tài nhau về kiến thức lịch sử, địa lí→niềm tự hào,tình yêu quê hương đất nước.
- NT: hình thức đối đáp giao duyên lịch sự, tế nhị.
Bài 2
bài gợi lên điều đó.
Gợi lên 1 hồ Gươm, 1 Thăng Long đẹp, giàu truyền thống lịch sử, văn hóa. Cảnh đa dạng, có hồ, cầu, chùa, đài, tháp. Tất cả tạo thành 1 không gian thiên tạo và nhân tạo thơ mộng, thiêng liêng. Địa danh gợi lên âm vang lịch sử về câu truyện truyền thuyết “sự tích Hồ Gươm” với những cuộc khởi nghĩa chống quân Minh lâu dài, gian khổ vẻ vang của quân Lam Sơn Lê Lợi.
Chính những địa danh, cảnh trí được nhắc đến gợi tình yêu, niềm tự hào về Hồ Gươm về Thăng Long và đất nước. Vì vậy mọi người háo hức rủ nhau đến thăm.
? Em có suy nghĩ gì về câu hỏi cuối bài ca “hỏi ai gây dựng nên non nước này”?
HS: Câu hỏi tự nhiên, giàu âm điệu nhắn nhủ, tâm tình. Đây cũng là dòng thơ xúc động, sâu lắng nhất trực tiếp tác động vào tình cảm người đọc, người nghe.
HS: Câu hỏi khẳng định và nhắc nhở về công lao xây dựng non nước của cha ông nhiều thế hệ.
HS: Câu hỏi nhắc nhở thế hệ con cháu phải tiếp tục giữ gìn và xây dựng non nước cho xứng đáng với truyền thống lịch sử, văn hóa dân tộc.
? Nhận xét của em về cảnh trí xứ Huế?
HS: Bài ca phác họa đường vào xứ Huế: Cảnh rất đẹp, có non xanh, nước biếc màu sắc toàn là màu gợi vẻ đẹp nên thơ, tươi mát, sống động. Non xanh nước biếc càng đẹp hơn khi ví với “tranh họa đồ”. Bài ca dù có nhiều chi tiết tả cảnh nhưng vẫn gợi nhiều hơn tả.
?Em hãy phân tích đại từ “Ai” và chỉ ra những tình cảm ẩn chứa trong lời mời, lời nhắn gởi “Ai vô xứ Huế thì vô”
HS: Đại từ “Ai” có thể là số ít hoặc số nhiều, có thể nhắn người mà tác giả bài ca trực tiếp nhắn gửi hoặc hướng tới người chưa quen biết. Lời mời, lời nhắn gởi đó, một mặt thể hịên tình yêu, lòng tự hào đối với cảnh đẹp xứ Huế, mặt khác muốn chia sẻ với mọi người về cảnh đẹp và tình yêu, lòng tự hào đó.
? Hai dòng thơ đầu có gì đặc biệt về từ ngữ?
HS: Mỗi dòng thơ dài 1,2 tiếng -> sự dài, rộng, to lớn của cánh đồng. Các điệp từ, đảo từ nhìn về phía nào cũng thấy mênh mông, rộng lớn của cánh đồng -> đẹp, trù phú, đầy sức sống.
Thăng Long đẹp giàu truyền thống văn hóa lịch sử. Đồng thời nhắc nhỡ về công xây dựng và việc gìn giữ bảo vệ của các thế hệ sau.
- NT: Câu hát giàu âm ủieọu nhaộn nhuỷ taõm tỡnh, dùng điệp ngữ, câu hỏi tu từ, gợi nhiều hơn tả.
Bài 3
- ND: Ca ngợi vẻ đẹp của xứ Huế nên thơ, tươi mát, sống động,có đường nét màu sắc. và lới mời, lời nhắn gởi chân thành nhất
? Phân tích hình ảnh cô gái trong 2 dòng thơ cuối?
HS: Nghệ thuật so sánh “như chẽn lúa đòng đòng” và
“ngọn nắng hồng ban mai” bằng trẻ trung phơi phới và sức sống đang xuân. Nhưng chính bàn tay con người nhỏ bé đó đã làm ra cánh đồng trù phú kia.
HS: Ở hai dòng thơ đầu ta chỉ mới thấy cánh đồng bao la, chưa thấy cái hồn của toàn cảnh. Đến 2 dòng cuối, hồn của cảnh đã hiện ra. Đó chính là con người, là cô thôn nữ mảnh mai nhiều duyên ngầm và đầy sức sống trước cánh đồng do chính bàn tay lao động của cô tạo neân.
? Có cách hiểu khác nào về bài ca dao này?
HS: Lời cô gái trước cánh đồng mênh mông, cô nghĩ về thân phận mình, sự lo âu không biết mình sẽ như thế nào.
* Nhấn mạnh lại ghi nhớ.
? Em có nhận xét gì về thiên nhiên trong các bài ca dao trên và thiên nhiên hiện nay ở các nơi này? ( đây là câu hỏi về tích hợp môi trường gv hướng chi hs cách tìm hiểu và ý thức bảo vệ môi trường).
của tác giả hướng tới mọi người.
- NT: so sánh độc đáo đại từ mời gọi thiết tha thể hiện ý tình kết bạn.
Bài 4
- ND: Ngợi ca cánh đồng và vẻ đẹp mảnh mai nhiều duyên thầm của cô gái. Đó cũng là cách bày tỏ tình cảm với cô gái của chàng trai.
- NT: Dòng thơ được kéo dài, nghệ thuật điệp từ, đảo từ, và so sánhđ đối đđ xứng.
* Ghi nhớ sgk
4. Củng cố:
- Bốn bài ca dao có các nét chung gì về nghệ thuật?
- Ca ngợi cảnh đẹp quê hương đất nước như thế nào?
- Từ các bài ca dao em có suy nghĩ gì về tình yêu quê hương đất nước,cụ thể là nơi em sinh sống.
5. H ướng dẫn học bài :
Học thuộc lòng các bài ca dao, hiểu rõ nội dung nghê thuật.
- Sưu tầm ca dao, về tình yêu quê hương đất nước, những bài ca dao nói về môi trường.
- Chuẩn bị bài từ láy.
IV. Rút kinh nghiệm:
………
………
Ngày soạn: 3.9.2009
Tuần: 3 Tiết: 11