TRONG BÀI VĂN NGHỊ LUẬN
Bài 21: SỰ GIÀU ĐẸP CỦA TIẾNG VIỆT
I. MỤC TIÊU CẦN ĐẠT:
Giúp học sinh:
- Về kiến thức: - Hiểu được sự giàu đẹp của Tiếng Việt qua phân tích, chứng minh trong bài nghị luận giàu sức thuyết phục của Đặng Thai Mai. Nắm được những điểm nổi bật trong nghệ thuật nghị luận của bài văn.
- Về kỹ năng: Hiểu phân tích được bài văn nghị luận.
- Về thái độ: Tự học và yêu thích tiếng Việt.
II. CHUẨN BỊ:
- Giáo viên: các ngữ liệu cần thiết.
- Học sinh: đọc soạn bài ở nhà.
III. CÁC BƯỚC LÊN LỚP:
1. Ổn định tổ chức:
Kiểm tra tình hình lớp.
2. Kiểm tra bài cũ:
Cho biết nội dung và nghệ thuật của văn bản ”Tinh thần yêu nước của nhân dân ta."
3. Bi mới:
a) Giới thiệu bi: Trải qua bao cuộc thăng trầm của đất nước, người Việt Nam ta đã có thể tự hào về tiếng nói và chữ viết của mình. Điểu này giáo sư Đặng Thai Mai cũng đã đề cập đến một cách chi tiết, cụ thể trong bài nghiên cứu dài “Tiếng Việt, một biểu hiện hùng hồn của sức sống dân tộc. Vậy Tiếng Việt của chúng ta được giáo sư đề cập đến như thế nào? Tiết học hôm nay sẽ giúp các em giải đáp được những thắc mắc trên.
b) Bài giảng:
Hoạt động thầy Hoạt động của trò Phần ghi bảng Hoạt động 1:
? Nêu hiểu biết về tác giả
và văn bản?
* GV giải thích thêm một số từ khó.
2 em đọc vb:
- Dựa vào chú thích trả lời.
- Giải thích một số từ khó sgk.
I Đọc tìm hiểu văn bản:
- Đặng Thanh Mai là nhà văn, nhà nghiên cứu văn học nổi tiếng, nhà hoạt
động xã hội có uy tín.
- Trích phần đầu của bài nghiên cứu "TV, 1 biểu hiện hùng hồn của sức sèng d©n téc":
- Từ khó: sgk.
II Tìm hiểu văn bản:
Hoạt động 2
? Xác định thể loại, phương thức biểu đạt?
? Tìm bố cục của bài và nêu ý chính của mỗi đoạn?
? Mục đích nghị luận của tác giả trong VB này là gì?
?Câu văn nào khái quát phÈm chÊt?
? Dựa vào đặc điểm nào để khẳng định TV là thứ tiếng đẹp như vậy?
?Dựa trên căn cứ nào để tác giả nhận xét TV là 1 thứ tiếng hay?
? Em cã nhËn xÐt g× vÒ cách lập luận của TV?
?Để chứng minh vẻ đẹp TV, tác giả đa trên những
đặc sắc nào trong cấu tạo
- Xác định.
- Đ1: từ đầu-> qua các thời kỡ lịch sử: - Nhận định chung về phẩm chất giàu
đẹp.
- Đ2: cũn lại: Làm rõ phẩm chất giàu đẹp của TV.
- Khẳng định sự giàu đẹp của TV để mọi ngời tự hào và tin tởng vào tơng lai của TV.
- Câu 2: TV có những đặc sắc của 1 thứ tiếng đẹp, 1 thứ tiếng hay.
- 2 - đẹp- hay
- Nhịp điệu: hài hoà ề âm hởng, thanh điệu
- Cú pháp: Tế nhị, uyển chuyển trong cách đặt câu.
Dẫn chứng: nhiều người ngoại quốc nhận xét:
Tiếng Việt là một thứ tiếng giàu chất nhạc.
- Một giáo sĩ nước ngoài … có thể nói đến Tiếng Việt như là một thứ tiếng đẹp.
- Đi từ ý khái quát -> cụ thể ngắn gọn rành mạch.
C1 nhận xét khái quát phẩm chất ->c2 giải thích cái đẹp ->c2 giải thích cái
đẹp -> giả thớch cái hay C3.
- Giàu chất nhạc.
- RÊt uyÓn chuyÓn trong
1. Cấu trúc văn bản:
- Thể loại: văn nghị luận.
- Phương thức: nghị luận - Bố cục 2 phần:
2.Nội dung văn bản:
a.
Nhận định về phẩm chất của TV.
- TV có những đặc sắc của một thứ tiếng đẹp và hay.
+ Nhịp điệu: hài hoà ề âm hởng, thanh điệu. Cú pháp:
Tế nhị, uyển chuyển trong cách đặt câu.
+ Đủ khẳng để diễn đạt t tởng, tình cảm của con ng- ời Việt Nam. Thoả mãn cho yêu cầu của đời sống văn hoá qua các thời kỳ.
b . Biểu hiện giàu đẹp của TV.
- Giàu chất nhạc.
- RÊt uyÓn chuyÓn trong c©u kÐo.
- Gõy ấn tợng cho ngời n- ớc ngoài.
của nó?
? Tác giả đã đa ra những lý lẽ nào để chứng minh cho TV giàu chất nhạc?
? Em có thể tìm đợc 1 dẫn chứng về TV giàu chất nhạc?
?TÝnh "uyÓn chuyÓn trong câu kéo" TV đợc tác giả
xác nhận trên chứng cớ đời sống nào?
? Tìm 1 dẫn chứng chứng minh cho c©u TV rÊt uyÓn chuyÓn?
? Tác giả quan niệm ntn về 1 thứ tiếng hay?
?Dựa trên những chứng cớ nào mà tác giả xác nhận các kỹ năng hay đó có của TV?
?Em thử lấy một dẫn chứng cho thấy kỹ năng của TV?
c©u kÐo.
- ấn tợng của ngời nớc ngoài.
- Cấu tạo đặc biệt của TV:
hệ thống nguyên âm và phụ
âm khá phong phú giàu thanh điệu giàu hình tợng.
- "Chú bé loắt choắt.
…nghênh nghênh".
- Nhận xét của giáo sĩ nớc ngoài, "TV….rất rành mạch trong lèi nãi uyÓn chuyÓn trong c©u kÐo, rÊt ngon lành trong những câu tục ng÷.
- Đứng bên ni đồng…
- Thoả mãn nhu cầu trao
đổi tình cảm ý nghĩa giữa ngêi víi ngêi.
- Thoả mãn yêu cầu của đời sông văn hoá ngày càng phức tạp.
- Dồi dào về cấu tạo từ ngữ.
- Từ vựng tăng lên ngày 1 nhiÒu.
- Không ngừng đặt ra nhiều từ mới cách nói mới hoặc việt hoá…
- Các sắc thái xanh khác nhau trong "chinh phô ng©m".
- Các sắc thái khác nhau của đại từ ta.
- Dùng lý lẽ và chứng cớ khoa học. Thuyết phục bạn
đọc ở sự cảm xúc khoa
- Cấu tạo đặc biệt của TV.
b. Biểu hiện về cái hay của TV:
- Dồi dào về cấu tạo từ ng÷.
- Ngữ pháp uyển chuyển.
- Sắc thái biểu cảm.
- Không ngừng đặt ra nhiều từ mới cách nói mới.
?Nhận xét về cách lập luận của tác giả về TV?
?Bài văn nghị luận này mang lại cho em những hiểu biết sâu sắc về nào TV?
? Nghệ thuõt nghị luân của tác giả có gì nổi bật?
? Qua VB, em hiểu thêm
điều gì về tác giả?
GV tổng kết thành ghi nhớ.
học-> hay và đẹp trong TV có quan hệ gắn bó mật thiết - TV là thứ tiếng vừa đẹp vừa hay do có những đặc sắc trong cấu tạo và kỹ năng thích ứng với hoàn cảnh lịch sử.
- Trả lời.
- Nhà khoa học am hiểu TV.
- Trân trọng các giá trị của TV
- Yêu tiếng mẹ đẻ.
- Cã tinh thÇn d©n téc.
- Đọc ghi nhớ.
c. Nghệ thuật:
- Kết hợp giải thích, chứng minh víi b×nh luËn.
- Lí lẽ dẫn chứng toàn diện có sức thuyết phục.
d. Thái độ của tác giả:
- Nhà khoa học am hiểu TV.
- Trân trọng các giá trị của TV
- Yêu tiếng mẹ đẻ.
- Cã tinh thÇn d©n téc.
*
Ghi nh ớ sgk.
III Luyện tập: về nhà.
4.Củng cố:
TV là thứ tiếng vừa đẹp vừa hay do có những đặc sắc trong cấu tạo và kỹ năng thích ứng với hoàn cảnh lịch sử. ở ba phương diện ngữ õm từ vựng ngữ phỏp
5.Hướng dẫn học bài:
- Nắm nội dung bài học.
- làm luyện tập.
- Chuẩn bị bài thêm trạng ngữ cho câu.
IV. Rút kinh nghiệm:
………
………
Ngày soạn:9.2.2011
Tuần: 24 Tiết:86