I. MỤC TIÊU CẦN ĐẠT:
Giúp học sinh:
- Về kiến thức: - Nắm được đặc điểm của văn bản nghị luận: Bao giờ cũng có một luận điểm, luận cứ và lập luận gắn bó mật thiết với nhau.
- Về kỹ năng: Biết xác định luận đđiểm, luận cứ và lập luận trong một văn bản mẫu.
- Về thái độ: bước đầu yêu thích văn nghị luận.
II. CHUẨN BỊ:
- Giáo viên: những nội dung cần thiết chi bài dạy.
- Học sinh: đọc, soạn ở nhà.
III. CÁC BƯỚC LÊN LỚP:
1. Ổn định tổ chức:
Kiểm tra tình hình lớp.
2. Kiểm tra bài cũ:
Hỏi: Thế nào là văn nghị luận? Chúng ta thường gặp văn nghị luận ở đâu?
Nêu một số bài văn nghị luận mà em biết?
3. Bài mới:
a) Giới thiệu bài: Mỗi văn bản đều có những đặc điểm riêng, để biết cách làm văn nghị luận ta phải tìm hiểu những đặc điểm cơ bản của nó.
b) Bài giảng:
Hoạt động thầy Hoạt động trò Phần ghi bảng.
Hoạt động 1:
Cho hs đọc lại văn bản.
? í chính của bài viết là g×?
?í đó đợc nêu dới dạng nào?
? Tìm các câu nào đã cụ
- Đọc văn bản Chống nạn thất học.
- Nhan đề.
- Dạng câu khẳng định:
"Mọi người Việt Nam phải hiểu biết quyền lợi của
I. Luận điểm, luận cứ và lập luận:
1. Luận điểm:
Văn bản: chống nạn thất học.
- Ý chính: nhan đề.
- Các câu văn cụ thể hóa
thể hóa ý chính đó?
*- Những ngời đã biết chữ
dạy cho những ngời cha biÕt ch÷.
- Nh÷ng ngêi cha biÕt ch÷
hãy gắng sức mà học cho biÕt.
Phụ nữ lại càng phải học.
? Vạây vai trò chính của ý chính trong bài văn nghị luận này là gì? Hay nói cách khác, ý chính thể hiện điều gì của bài văn?
? Ý chính trong bài choáng nạn thất học này có rõ ràng không? Và đây có phải là vấn đề được nhiều người quan tâm không?
? Trong văn nghị luận thì người ta gọi ý chính này là luận điểm. Vậy luận ủieồm laứ gỡ?
? Vậy bài viết triển khai ý chính ( luận điểm ) bằng cách nào?
? Để trả lời câu hỏi "Muốn chống nạn thất học thì làm thế nào? Bác đưa ra những lý lẽ và dẫn chứng nào?
? Gọi những lý lẽ và dẫn chứng đó là luận cứ. Thì luận cứ là gì?
?Những luận cứ ấy đóng vai trò gì?
? Muốn có sức thuyết phục
mình, bổn phận của mình, phải có kiến thức mới để có thể tham gia vào công cuộc xây dựng nước nhà, và trước hết phải biết đọc, biết viết chữ Quốc ngữ,
- Là linh hồn của bài viết, nó thống nhất bài văn thành 1 khối.
-Như vậy, muốn cho ý chính có sức thuyết phục thì ý chính phải rõ ràng, đúng đắn là vấn đề luôn được mọi người quan tâm, là vấn đề đáp ứng được nhu cầu thực tế.
- Bắng lí lẻ và dẫn chứng, và chúng làm cơ sở cho luận điểm.
- Vợ chưa biết thì chồng bảo, em chưa thì anh bảo…
- Là điều kiện làm rõ luận điểm.
- Làm cơ sở cho luận điểm
yù chính.
+ Mọi người Việt Nam … + Những người đã biết chữ …
+ Những người chưa biết chữ …
- YÙ chớnh theồ hieọn tử tưởng bài văn-> ý chính là luận điểm.
-> Luận điểm là ý kiến thể hiện t tởng quan điểm của bài văn.
2
Luận cứ
VD:- Luận cứ 1:+ lí lẽ:
Pháp cai trị-> chính sách ngu dân.
+ Dẫn chứng 95% người VN thất học.
- Luận cứ 2: + lí lẽ: khi giành được độc lặp-> nâng cao dân trí.
+ Dẫn chứng: người biết chữ dạy cho người chưa biết…
=>Luận cứ là điều kiện và lý lẽ làm cơ sở cho luận
thì luận cứ phải đạt yêu cầu g×?
* Lập luận là cách lựa chọn sắp xếp trình bày luận cứ sao cho chúng làm cơ sở vững chắc cho luận điểm.
? Tìm hiểu trình tự lập trong bài Chống nạn thất học?
? Theo em trình tự này hợp lí chưa?
Hoạt động 2:
? Tìm luận điểm, luận cứ và cách lập luận?
? Biểu hiện của thói quen tốt, thói quen xấu ntn?
? Lí lẻ cho những thói quen xấu là gì?
- Đúng đắn, chân thật, tiêu biểu
Đọc VB "Cần tạo ra những thói quen tốt trong cuộc sống xã hội"
* Lập luận:
- Kết quả về thói quen + Thói quen tốt cần luyện + Chữa thói xấu.
điểm.
3.
Lập luận
- Trước hết, tác giả nêu lý do vì sao phải chống nạn thất học.
- Chống nạn thất học để làm gì.
- Nêu tư tưởng chống nạn thất học.
- Vậy chống nạn thất học bằng cách nào.
- Lời kêu gọi.
-> Lập luận chặt chẽ, có sức thuyết phục.
*
Ghi nhí SGK II Luyện tập:
- Luận điểm chính: nhan đề.
- Luận điểm phụ và lý lẽ.
1. Biểu hiện của thói quen tốt:
- Dậy sớm giữ lời hứa, đúng hẹn, đọc sách.
2. Biểu hiện thói quen xấu.
- Hút thuốc lá, cáu giận, mất trật tự, vứt rác bừa bãi ra đường.
- Biến các xóm nhỏ, con đường thành nơi vứt rác.
- Ném cốc vỡ, chai vỡ ra đường.
3. Các biểu hiện về ý thức không sửa-> thói xấu.
? Lập luận trong bài có hợp lí không?
Các luận cứ trình bày thói quen xấu đi từ thói xấu nhỏ đến thói xấu lớn-> chặt chẽ.
- Ngời ta biết phân biệt thói xấu và thói tốt.
- Do thành thói quên nên khó sửa thói xấu.
- Lời kêu gọi để tạo nếp sống văn minh.
4.Củng cố:
Luận điểm, luận cứ, lập luận là ba yếu tố cơ bản của văn nghị luận.
Ghi nhớ sgk.
5.H
ướng dẫn học bài : - Học thuộc lý thuyết.
- Thử tìm luận điểm, luận cứ, lập luận của VB "học thầy, học bạn"
- Soạn bài "Đề văn nghị luận…."
IV. Rút kinh nghiệm:
………
………
Ngày soạn:12.1.2011
Tuần: 21 Tiết: 80