Giúp học sinh:
- Về kiến thức: Củng cố kiến thức cơ bản, bớc đầu nắm đợc khái niệm trữ tình và một số đặc điểm nghệ thuật phổ biến của tác phẩm trữ tình, thơ trữ tình.
- Về kỹ năng: duyệt lại một số kỹ năng đơn giản đã đợc cung cấp và rèn luyện, trong đó đặc biệt lu ý cách tiếp cận 1 tác phẩm trữ tình.
- Về thái độ: yêu thích thơ văn II. CHUẨN BỊ:
- Giáo viên: những nội dung cơ bản cho bài ôn tập.
- Học sinh: soạn theo câu hỏi sgk.
III. CÁC BƯỚC LÊN LỚP:
1. Ổn định tổ chức:
Kiểm tra tình hình lớp.
2. Kiểm tra bài cũ:
Hỏi: - Em cảm nhận như thế nào về thiên nhiên và con người SG qua bài học? Ngày nay SG có gì thay đổi?
- Kiểm tra việc chuẩn bị bài của hs.
3. Bài mới:
a) Giới thiệu bài:
b) Bài giảng:
Hoạt động 1: kẻ bảng thống kê về tác phẩm trữ tình.
TT TÊN VĂN BẢN T.GIẢ T THƠ NỘI DUNG, TƯ TƯỞNG
1 Sông núi nươc Nam Chưa xác định
TNTT ý thức độc lập tự chủ 2 Phò giá về kinh Trần Quang
Khải
NNTT Hào khí chiến thắng và khát vọng thái bình thịnh trị thời Trần.
3 Buồi chiều đứng ở phủ Thiên Trường trông ra
Trần Nhân Tông
TNTT Cảnh tượng vùng quê trầm lặng thanh bình - vị vua nhưng tâm hồn vẫn gắn bó máu thịt với quê hương thôn dã.
4 Bài ca Côn Sơn Nguyễn Trãi
Lục bát Sự giao hòa trọn vẹn giữa con người và thiên nhiên bắt nguồn từ nhân cách thanh cao
5 Sau phút chia li Đặng Trần Côn
Song thất lục bát
Nỗi cô đơn sầu muộn của ngời phụ nữ có chồng đi chiến trận 6 Bánh trôi nước Hồ Xuân
Hương
TNTT Vẻ đẹp phẩm chất trong trắng thủy chung của người phụ nữ, số phận trôi nổii đáng thương.
7 Qua đèo Ngang Bà Huyện Thanh Quan
TNBC Nỗi nhớ thơng quá khứ đi đôi với nỗi buồn đơn lẻ thầm lặng giữa núi đèo hoang sơ.
8 Bạn đến chơi nhà Nguyễn Khuyến
TNBC Giọng thơ hóm hỉnh chứa chan thình cảm bạn bè thắm thiết.
9 Xa ngắm thác núi Lư Lí Bạch TNTT Vẻ đẹp của thác núi Lư, tình yêu thiên nhiên, tính cách mạnh mẽ hào phóng của tác giả.
10 Cảm nghĩ trong đêm thanh tĩnh
Lớ Bạch NNTT Tình cảm quê hơng sâu lắng trong khoảnh khắc đêm vắng 11 Ngẫu nhiên viết nhân
buổi mới về quê
Hạ Tri Chương
TNTT Tình cảm quê hơng chân thành pha chút xót xa, ngậm ngùi lúc mới trở về quê.
12 Bài ca nhà tranh bị gió thu phá.
Đỗ Phủ Cổ
phong
Tinh thần nhân đạo, lòng vị tha cao cả.
13 Cảnh khuya HCM TNTT Tình yêu thiên nhiên, lòng yêu n- ớc sâu nặng, phong thái ung dung lạc quan.
14 Rằm thỏng giờng. HCM TNTT Tình yêu thiên nhiên, lòng yêu n- ớc sâu nặng, phong thái ung dung lạc quan.
15 Tiếng gà trưa Xuõn Tự do Tình cảm gia đình, quê hơng qua
Quỳnh (5 chữ) những kỷ niệm đẹp của tuổi thơ
víi người bà kính yêu.
H - Trình bày về kết cấu một thể thơ đã học.
Hoạt động 2: HS làm BT4,5.
Những ý kiến không chính xác: a, e, i, k.
BT5: 1………..tập thể………….truyền miệng.
2………..Lục bát.
3. Một số thủ pháp nghệ thuật thờng gặp trong ca dao trữ tình: So sánh, ẩn dụ, nhân hoá, điệp ngữ, cờng điệu, chơi chữ….
Chủ thể trữ tình là gì?
- Có 2 loại: là chính tác giả hoặc là nhân vật khác (ngời trong "Chinh phụ ngâm", ngời cung nữ trong "cung oán ngâm khúc").
Ca dao trữ tình khác thơ trữ tình ntn?
- Cùng giống nhau nơi phơng thức biểu đạt.
Khác nhau: Ca dao cái chung nói lên hàng đầu.
Thơ: Thông qua những rung động cá nhân để tìm tới cái chung.
Hoạt động 3: Luyện tập
Viết 1 VB biểu cảm ngắn về tác phẩm trữ tình mà em yêu thích.
ChuyÓn tiÕt 2.
Hoạt động 1: BT1:
H - đọc BT1.
* Nội dung trữ tình của hai câu thơ.
Cả hai đều thấm đợm một nỗi lo buồn sâu lắng.
Nỗi lo thờng trực suốt đêm ngày: "Suốt ngày…..đêm lạnh".
"Đêm ngày…."
* Hình thức thể hiện.
Câu 1: Biểu cảm trực tiếp - gián tiếp C1 - C2) Câu 2: Tả và kể - ẩn dụ (C1 - C2).
- Nét cao đẹp trong t tởng Nguyễn Trãi: Lo nớc thơng dân, không chỉ là nỗi lo thường trực mà còn là nỗi lo duy nhất của nhà thơ.
Hoạt động 2 - BT2
So sánh tình huống thể hiện tình yêu quê hơng và cách thể hiện tình cảm đó qua 2 bài thơ "Cảm nghĩ …." "Ngẫu nhiên…."
Cảm nghĩ……. Ngẫu nhiên………..
- Tình cảm quê hơng đợc biểu hiện lúc
xa quê. - Tình cảm đợc biểu hiện lúc mới đặt chân về quê.
- Biểu hiện trực tiếp. - Biểu hiện gián tiếp.
- Thể hiện một cách nhẹ nhàng, sâu
lắng. - Đợm màu sắc hóm hỉnh mà ngậm ngùi.
Hoạt động 3: BT3
So sánh bài "Đêm đỗ thuyền ở Phong Kiều" với bài "Rằm tháng giêng" về 2 vấn đề: Cảnh vật đợc miêu tả và tình cảm đợc thể hiện.
* Giống nhau: Cùng chọn thời gian nghệ thuật: Đêm khuya Sự vật:.Trăng, thuyền, dòng sông.
* Khác nhau:
+ Màu sắc: - Một yên tĩnh và chìm trong u tối, buồn.
- Một sống động, cảnh huyền ảo, trong sáng, tơi vui.
* Chủ thể trữ tình:
- Một bên là là kẻ lữ khách thao thức không ngủ.
- Vì nỗi buồn xa xứ.
- Một bên là ngời chiến sỹ vừa hoàn thành một công việc trọng đại đối với sự nghiệp CM.
-> Dù cảnh vật, tình cảm đợc thể hiện qua 2 bài khác nhau song mối quan hệ giữa cảnh và tình đều hoà quyện.
Hoạt động 4: BT4
H - Đọc lại bài tuỳ bút: Một thứ qùa của lúa non: Cốm. Sài Gòn tôi yêu. Mùa xuân của tôi.
Chọn câu trả lời đúng.
1. Tuỳ bút có nhân vật và cốt truyện.
2. Tuỳ bút không có cốt truyện và có thể không có cốt truyện nhân vật.
3. Tuỳ bút sử dụng nhiều phơng thức tự sự, miêu tả biểu cảm thuyết minh, lập luận, nhng biểu cảm là phơng thức chủ yếu.
4. Tuỳ bút có những yếu tố gần với tự sự nhng chủ yếu thuộc loại trữ tỡnh.
4.Củng cố:
Nhấn mạnh lại các nội dung ôn tập về thơ.
5.H
ướng dẫn học bài :
Ôn tập kỹ chuẩn bị kiểm tra.
IV. Rút kinh nghiệm:
………
………
KÍ DUYỆT TỔ CM
………
………
………
………
……….
………
………
Ngày soạn:8.12.2010
Tuần: 18 Tiết:68,69