Tiết 45: Trả bài tập làm văn số 2
1. Hình ảnh những chiếc xe không
? Tìm những từ ngữ nói về hình ảnh Ko có kính…ko có kính
185 185
những chiếc xe không kính? Bom giật…rung kính vỡ
….
Ko có kính…ko có đèn Ko cã mui xe…cã xíc
? Có gì đặc biệt trong việc sử dụng ngôn ngữ trong câu thơ miêu tả về hình ảnh những chiếc xe ko kính?
- Giọng thơ rất gần với lời nói, 2 câu
đầu đọc lên nghe nh văn xuôi, tởng chừng rất khó chấp nhận trong một bài thơ nhng chính nó lại làm nên độc đáo của bài thơ: tạo nên chất giọng ngang tàng, thể hiện cái hiên ngang bất chấp khó khăn, nguy hiểm của các anh lính lái xe Trờng Sơn .
? Hình tợng những chiếc xe ko kính
bình thờng hay bất bình thờng? - Ko bình thờng trong cấu tạo và đời thêng.
- Bình thờng trong chiến tranh ở Trờng Sơn.
? Em hãy pt sự độc đáo của hình ảnh
những chiếc xe ko kính? - Trong bài thơ nổi bật lên hình ảnh:
nh÷ng chiÕc xe ko kÝnh vÉn b¨ng ra chiến trờng. Xa nay những hình ảnh xe cộ, tàu thuyền nếu đa vào thơ ca thì đ- ợc “mĩ lệ hoá” “lãng mạn hoá” thờng mang nghĩa tợng trng (VD: con tàu trong “Tiếng hát con tàu” của Chế Lan Viên, đoàn thuyền đánh cá của Huy Cận). Nay những chiếc xe ko kính của PTD là hình ảnh thực đến trần trụi. Tác giả giải thích nguyên nhân cũng rất thực “Bom ...đi rồi. Cái hình ảnh thực này đợc diễn tả bằng 2 câu thơ rất gần với văn xuôi lại có giọng thản nhiên
“Xe không kính.. kính vỡ đi rồi” càng gây chú ý về vẻ lạ của nó.
? Hình tợng chiếc xe ko kính và lời giải thích ở đầu bài thơ gợi cho em những cảm nhận ntn?
- Hình tợng những chiếc xe ko kính là dấu ấn của chiến tranh ác liệt mà ngời lính phải đối mặt
GV Những chiếc xe của ngời lính Trờng Sơn ko phải chỉ đơn thuần là ko có kính mà “ko có... Có xớc”
? Hình tợng những chiếc xe ko kính là hình tợng độc đáo vì sao?
- Là độc đáo vì chỉ xuất hiện trong chiến tranh trên tuyến đờng Trờng Sơn, ko chỉ có 1,2 chiếc mà hàng ngàn, hàng vạn chiếc ngày đêm nối đuôi
186 186
nhau vợt qua ma bom bão đạn làm nh÷ng chiÕc xe Êy
- Biến dạng đến trần trụi.
GV Hơn nữa ko có..xớc chỉ tiếc rằng từ xớc đợc dùng quá nhẹ lẽ ra thùng xe ko chỉ xớc mà là vỡ là bay...
? Yếu tố nào tạo nên hình tợng độc
đáo về những chiếc xe này? - Hình ảnh những chiếc xe ko kính vốn ko hiếm trong chiến tranh nhng phải có hồn thơ nhạy cảm với nét ngang tàng và tinh nghịch của ngời lính Trờng Sơn nh PTD mới nhìn ra đc và đa nó thành hình tợng độc đáo thời chống Mĩ.
? Giới thiệu những chiếc xe ko kính t.g nhằm làm nổi bật hình ảnh nào trong bài thơ
- Hình ảnh những chiến sĩ lái xe Trờng Sơn.
GV Vậy hình ảnh những chiến sĩ lái xe Trờng Sơn nh thế nào? Chúng ta
cùng tìm hiểu 2. Hình ảnh những chiến sĩ lái xe Tr - ờng Sơn (12p)
? T thế của những chiến sĩ lái xe ko kính đợc t.g miêu tả qua những từ
ngữ hình ảnh nào? Ung dung…ta ngồi
Nhìn đất..trời…thẳng
? Em hình dung gì về t thế của những
chiến sĩ lái xe không kính? Động từ “nhìn” giúp ngời đọc hình dung đợc
- T thế ung dung, hiên ngang, tự tin, bình tĩnh và thanh thản
? Bốn câu thơ tiếp theo là 4 câu thơ tả
thực đến từng chi tiết, ý kiến của em ntn?
- Những câu thơ tả thực đến từng chi tiết những ấn tợng cảm giác của ngời lái xe ko kính với t thế “nhìn” qua khung cửa xe ko còn kính chắn gió.
Họ nh thờng xuyên trực tiếp với ngoại giới “thấy con..tim” đó là phát hiện khi xe chạy nhanh, con đờng nh chạy ngợc lại, đó là lúc xe chạy trên đg bằng. Khi xe lên dốc trời tối thì trớc mắt là sao trời. Khi đờng cua đột ngột trên dốc thì
cũng đột ngột nhìn thấy cánh chim
“Nh sa” chỉ nói điều nhìn thấy mà gợi ra bao t thế con đờng treo leo nguy hiểm mà cũng thú vị. Nhà thơ diễn tả
cảm xúc cảm giác mạnh và đột ngột của ngời ngồi trong buồng lái khiến
187 187
ngời đọc có thể hình dung đợc rõ ràng những ấn tợng của cảm giác nh chính mình đang ngồi ở chiếc xe ko kính.
? Hình ảnh sao trời, cánh chim, giúp em hiểu gì về tâm hồn ngời lính?
- Câu thơ diễn tả cảm xúc và gợi tả ấn tợng cảm giác của ngời lái xe ko kính.
Qua khung cửa ko có kính chim cũng nh sa ùa vào buồng lái, gió rát mặt thành “Gió xoa mắt đắng”. sự nguy hiểm này đã biến thành sự thân mật, thi vị giữa con ngời với thiên nhiên. Qua
đó ta thấy đc: Trong ma bom bão đạn hiểm nguy kề với cái chết nhng
- Tâm hồn ngời lính không hề khô
cằn mà lãng mạn đầy chất thơ.
? 2 khổ thơ tiếp theo nói về những khó khăn gì của ngời lính? Thái độ của họ trớc những khó khăn đó ra sao?
Ko cã kÝnh..cã bôi Bui…tóc trắng Cha cần rửa phì phèo..
Nh×n nhau..cêi haha Ko có kính...ớt áo
Ma tuôn..xối...
Cha...thay.
...Gió...khô..
? Em có nx gì về giọng điệu và cấu trúc 2 khổ thơ trên?
- Giọng ngang tàng, coi thờng, bất chấp khó khăn, cấu trúc lặp lại: ừ thì, cha cÇn nh mét sù thõa nhËn ngÉu nhiên, 1 chấp nhận chủ động của ngời lái xe
? Em nhận xét gì về ngôn ngữ giọng
điệu của những lời thơ trên? - Ngôn ngữ giọng điệu ấy diễn tả chính xác nét tính cách bất chấp khó khăn, coi thờng gian khổ, hiểm nguy của ng- ời lính lái xe Trờng sơn đó là
- Giọng điệu ngang tàng bất chấp khó kh¨n, nguy hiÓm.
? Hai hình ảnh “phì phèo… Nhìn nhau..cêi.. gióp chóng ta thÊy ®c nÐt tính cách đáng yêu nào của ngời lÝnh?
- Ko chỉ gan dạ dũng cảm bất chấp gian nguy mà ngời lái xe còn là -Họ là những chàng trai trẻ sôi nổi, nhộn nhip, lạc quan
GV - Ko có kính, bụi đờng nhuộm trắng mái tóc xanh của ngời lính nhng ng- ời lái xe vẫn phì phèo và cời ha ha cái lấm bụi ko làm họ bận tâm mà
188 188
trái lại là cái cớ để chọc vui cời. Nụ cời ha ha thể hiện sự sảng khoái cời hết cỡ. Thái độ lạc quan của họ kh©m phôc biÕt bao.
Xe ko kính khi trời ma ngời lái bị ớt bởi ma tuôn, ma xối. Ngời lái xe thừa nhận nhợc điểm của xe ko kính nhng bụi thì cha cần rửa, áo ớt cha cần thay mà tự nhủ chạy thêm trăm cây số nữa một lần nữa ngời lái xe thắng ma gió.
? Hai khổ thơ tiếp t.g tiếp tục giới thiệu cs của ngời lái xe. Những chi tiết nào làm em chú ý?
Bắt tay qua .. kính vỡ..
BÕp..dùng gi÷a trêi..
Chung bát.. gđ...
Võng mắc chông ...
? Những chi tiết đó đã khắc hoạ một nét gì nữa về hình tợng ngời chiến sĩ
lái xe, đó là nét đẹp nào? - Tình cảm gần gũi gắn bó thiêng liêng nh anh em ruột thịt
GV Khi hành quân các anh chào hỏi
động viên nhau trong cảnh ngộ độc
đáo “Bắt tay” lúc nghỉ ngơi gặp gỡ các anh vui vầy trong ko khí đoàn kết chia sẻ ngọt bùi. Chung bát đĩa, chung võng...gđ đấy.
? Hình ảnh chung bát đĩa giúp em liên tởng đến câu thơ nào trong bài
Đồng chí của Chính Hữu? Điểm chung gặp nhau ở những câu thơ đó là gì?
- Liên tg đến Đêm rét.. điểm gặp nhau ở 2 câu này là tình đồng chí gắn bó keo sơn, tình đồng đội nh anh em một nhà.
* HS đọc khổ cuối
? Khổ thơ cuối xd sự đối lập giữa 2
phơng diện, đó là phơng diện nào? - sự đối lập giữa 2 phơng diện vật chất và tinh thần: vẻ bên ngoài và vẻ bên trong của chiếc xe, chiếc xe bị bom
đạn Mĩ làm cho biến dạng đến trần trụi
“ko có kính” nhng kì lạ là những chiếc xe ấy vẫn băng băng ra tiền tuyến và t.g đã lí giải “Chỉ cần trong.. trái tim"
? Câu thơ cuối của bài thơ cho ta biết thêm phẩm chất gì về ngời chiến sĩ lái xe không kính?
- ý chí chiến đấu vì miền nam, vì tình yêu tổ quốc nồng nhiệt.
? Em hãy so sánh hình ảnh ngời lính
trong KCCPháp qua bài Đồng chí và - Tuy có điểm khác nhau về thời gian, nhng có nhiều nét tơng đồng: Khó
189 189
hình ảnh ngời lính trong KCCMĩ qua bài bài thơ về tiểu đội xe ko kÝnh?
khăn gian khổ nhng toát lên niềm tin lạc quan vào chiến thắng, lòng yêu n- íc, sù hi sinh.
* Chuyển ý III. Tổng kết : (4')
? Khái quát gtrị NT bài thơ? 1. Nghệ thuật
- Giọng nghịch ngợm ngang tàng, hình
ảnh độc đáo.
? Nêu Nd của bài thơ? 2. Nội dung
- Hình ảnh ngời lính lái xe trong kcc Mĩ với t thế hiên ngang tinh thần lạc quan dũng cảm bất chấp nguy hiểm và ý chí chiến đấu giải phóng miền nam.
IV. Luyện tập (5')
?
?
Phát biểu cảm nghĩ của em về thế hệ trẻ thời kì kháng chiến chống Mĩ qua bài thơ này?
Su tầm những bài thơ, câu thơ viết vÒ ngêi lÝnh?
- HS - HS ...