? G
Trình bày những hiểu biết của em về nhà thơ Nguyễn Duy?
Ông thuộc thế hệ nhà thơ quân đội trởng thành trong cuộc k/c chống Mĩ.
- Thơ ông giàu chất triết lí, có chiều s©u néi t©m
- Tp chính: Cát Trắng (1973), ánh Trăng ( 1984), Mẹ và em ( 1987),…
-Nguyễn Duy tên thật là Nguyễn Duy Nhuệ. Sinh năm 1948, quê ở Thanh Hãa
? Bài thơ ra đời trong hoàn cảnh nào? -Sáng tác năm 1978 tại TP. HCM in trong tập ánh Trăng.
gv Sáng tác sau khi giải phóngmiền Nam 3 năm khi ông đang ở TP HCM. Tên bài thơ ánh trăng cũng là tên tập thơ Nguyễn Duy đã đc tặng giải A của hội nhà văn VN 1984 G
?
Giải thích từ khó
Em hiểu thế nào là Buyn- đinh, Ng- êi dng?
Trả lời dựa theo câu hỏi trong SGK 2.Đọc
gv Cần đọc đúng ngữ điệu để cảm nhận tâm trạng của nhà thơ
-Ba khổ thơ đầu: giọng kể-nhịp thơ
trôi chảy bình thờng
-Khổ thơ thứ 4: Giọng thơ đột ngột cất cao, ngỡ ngàng với bớc ngoặt trong sự việc của sự xuất hiện của vÇng tr¨ng
-Khổ 5.6: Giọng tha thiết rồi lắng cùng cảm xúc và suy t lặng lẽ
GV đọc mẫu HS đọc và nx
? Bài thơ chia làm mấy phần, giới hạn
và nội dung từng phần? Bố cục: 3 phần
-Phần 1: Cảm nghĩ về vầng trăng quá
khứ
-Phần 2: Cảm nghĩ về vầng trăng hiện tại
-Phần 3: suy t của tác giả
*ChuyÓn ý II.Ph©n tÝch
236 236
1.Cảm nghĩ về vầng trăng quá khứ (7p)
? Trong kí ức nhà thơ, vầng trăng xuất hiện vào những thời điểm nào của
c/đ? - Hồi nhỏ ở quê
- Khi đã là ngời lính
? Vầng trăng gắn với năm tháng tuổi thơ đợc miêu tả trong không gian nào?
- Đồng, sông, bể
? Em nhận xét gì về ko gian này? - Anhas trăng trải rộng trong ko gian mênh mông vô tận
G Liên hệ những đêm trăng với tuổi thơ, tết Trung thu.
? Nhà thơ sử dụng bp Nt gì khi kể về
vầng trăng tuổi thơ? Tác dụng? - Điệp từ “ Với”, cách gieo vần “ông”
-> Diễn tả niềm sung sớng hả hê của tuổi thơ đợc ngụp lặn trong vẻ đẹp kì
thú của thiên nhiên.
? Khi đã thành ngời lính tham gia chiến tranh ở rừng, em liên tởng gì
đến c/đ ngời lính?
- ác liệt, dữ dội
- C/s gian khổ thiếu thốn G Dẫu tác giả ko nói trực tiếp về c/đ
ngời lính nhng câu thơ giàu sức gợi tả về 1 c/s lao động đầy gian khổ, ác liệt dữ dội, mất mát hi sinh:
Đêm nay rừng hoang sơng muối
Đứng cạnh bên nhau chờ giặc tới - Anh với tôi biết từng cơn ớn lạnh ……..
Chân không giày
- Ko có kính ko phải vì xe ko có…
Bom giËt, bom rung…
? Trong cuộc chiến đấu gian khổ, ác liệt đó, t/c của tác giả với vầng trăng ntn?
- Trở thành tri kỉ
?
?
Nói trăng là tri kỉ, tác giả sử dụng biện pháp tu từ nào? Tác dụng?
Trong quá khứ vầng trăng có vị trí ntn trong nhà thơ?
- Nh©n hãa. -> VÇng tr¨ng nh mét ng- ời bạn thân thiết, gần gũi, thấu hiểu nhau. Giữa trăng và ngời có mối giao cảm đặc biệt.
- Suốt thời thơ ấu và quãng thời gian
đi bộ đội, vầng trăng đã gắn bó thân thiết nh tri kỉ với tác giả
? Trong VH, có nhà thơ nào cũng coi
vầng trăng nh ngời bạn? - Hồ Chí Minh: Ngời ngắm trăng … Trăng nhòm khe cửa….
237 237
? ở khổ 2, tác giả lí giải thêm mối
giao cảm gắn bó với trăng là vì đâu? - Ngời và trăng sống giản dị, tự nhiên chân thành, gần gũi, ko có khoảng cách nh cỏ cây, hoa lá.
? ở thời điểm này, suy nghĩ và t/c của
con ngời với vầng trăng ntn? - Động từ “ ngỡ” nh một lời khẳng
định tự nhủ với chính lòng mình là không đợc phép lãng quên vầng trăng tình nghĩa
? Nhìn vào mạch cảm xúc, ta hiểu vầng trăng trong quá khứ mang ý nghĩa biểu tợng nào?
- Trăng là biểu tợng cho thiên nhiên
đất nớc và quá khứ chan hòa tình nghĩa.
*chuyển ý: sau tuổi thơ và chiến tranh là cs ở các đô thị hiện đại -HS đọc phần tiếp
2.Cảm nghĩ về vầng trăng hiện đại (7p)
? C/s hiện đại đợc kể qua những chi
tiết nào? - ánh điện, cửa gơng, thành phố
? Đây là 1 c/s ntn? - Đầy đủ, tiện nghi, khép kín trong căn hộ hiện đại, xa rời thiên nhiên
? Nhờ đâu mà con ngời có đợc c/s nh
vậy? - Nhờ thành quả của Cách mạng, của
cuộc chiến đấu anh dũng kiên cờng của bao thế hệ cha ông.
? Trong c/s đầy đủ ấy, t/c con ngời dành cho vầng trăng có sự thay đổi ntn?
Thế nào là ngời dng?
- Nh ngêi dng
- Là ngời hoàn toàn xa lạ ko hề quen biÕt.
- Trở về hiện tại, tác giả lại coi ngời bạn trăng tình nghĩa thủa nào thành ngêi dng
? Tác giả sử dụng biện pháp NT gì?
Tác dung? - Nt: Nhân hóa, so sánh
-> Thấy rõ sự hờ hững, thờ ơ, lạnh nhạt của con ngời với vầng trăng tri kỉ.
? Vì sao lại có sự thay đổi này?
Phát phiếu học tập, thảo luËn theo nhãm
Quá khứ Hiện tại Ko
gian
Làng quê, biển cả, rừng nói
Thành phố Thêi
gian Hồi nhỏ,
chiến tranh Công chức
238 238
§iÒ u kiện sèng
nghèo khổ, hòa nhập với thiên nhiên
đầy đủ chật hẹp, cách biệt với thiên nhiên T×nh
cảm Tri kỉ, tình
nghĩa Ngời d
vô tình
? Từ sự đối lập này em có nhận xét gì
về t/c của con ngời với sự thay đổi của môi trờng sống?
- Đó là sự lãng quên đáng sợ của con ngời, hiện tợng này thờng xuyên xảy ra.
- Khi c/s đầy đủ ngời ta dễ quên đi quá khứ, nhất là quá khứ nhọc nhằn gian khổ.
gv Sự xuất hiện đột ngột của vầng trăng đã gợi cho t.g những tình cảm suy nghĩ ntn? Chúng ta chuyển sang pt 2 khổ thơ cuối
Đọc khổ 4 3. Vầng trăng trong suy t (7p)
? Có tình huống nào xảy ra? - Mất điện trong đêm
? Tình huống này khiến n/v trữ tình
hành động ntn? - Thình lình….
- Véi bËt tung…
? G
Nhận xét về cách sử dụng từ?
Đây là khoảnh khắc tạo ra bớc ngoặt trong mạch cảm xúc của nhà thơ.
- Động từ mạnh: diễn tả sự khẩn tr-
ơng, hối hả đi tìm nguồn sáng của con ngêi.
- Từ láy “ Đột ngột” nhấn mạnh sự xuất hiện bất ngờ trớc cảm xúc ngỡ ngàng.
? Vì sao tác giả ko viết “ Ngửa mặt
lên nhìn trăng” - Nhìn trăng là nhìn ngắm, cảm nhận vẻ đẹp của vầng trăng
- Nhìn mặt: cuộc đối mặt giữa 2 ngời
? G
Trong cuộc đối mặt này, nhà thơ
nhận thấy tâm trạng mình ntn?
Điệp ngữ “ nh là” so sánh diễn tả
cảm xúc trào dâng tha thiết hớng về quá khứ nơi nhà thơ từng đi qua, từng gắn bó, thậm chí để lại một phần máu thịt.
- Gặp lại vầng trăng tác giả rất cảm
động gợi lại bao nhiêu h/a của quá
khứ tốt đẹp.
Đọc khổ cuối
? ở khổ cuối tác giả sử dụng bp nt g×?
- §èi lËp:
Tr¨ng Ngêi
-Tròn vành vạnh - Im phăng phắc
- Vô tình - GiËt m×nh
239 239
- Èn dô, nh©n hãa
? Hình ảnh trăng im phăng phắc có ý nghĩa gì?
- Nghiêm khắc nhắc nhở, ko vui, sự trách móc trong im lặng
? Em hiểu ntn về cái giật mình của
tác giả? - giật mình theo phản xạ tâm lí
- Giật mình tự vấn lơng tâm trớc thái
độ vô tình với quá khứ, lối sống bạc bẽo.
? Tóm lại, khổ thơ cuối cho ta biết
điều gì? - Vầng trăng nh nhắc nhở: Con ngời
có thể vô tình, lãng quên nhng thiên nhiên, tình nghĩa , quá khứ vẫn tròn
đầy bất diệt G ánh trăng ko chỉ là câu chuyện của
riêng nhà thơ một ngời mà có ý nghĩa với cả một thế hệ (thế hệ từng trải qua những tháng năm dài gian khổ trong chiến tranh, từng gắn bó với thiên nhiên sống với nhân dân tình nghĩa, giờ đây sống trong hoà bình, đc tiếp xúc tiện nghi hiện đại) hơn thế bài thơ có ý nghĩa với nhiều ngời nhiều thời bởi nó đặt ra vấn đề thái độ với qk với ngời đã khuất và với cả chính mình
ánh trăng nằm trong mạch cảm xúc
“uống nc nhớ nguồn” gợi lên đạo lí sống chung thuỷ đã trở thành truyền thống tốt đẹp của dân tộc ta
III.Tổng kết (5p)
? Em có nx gì về kết cấu giọng điệu
bài thơ 1. Nghệ thuật
-Có sự kết hợp hài hoà tự nhiên giữa tự sự và trữ tình
-Giọng điệu tâm tình nhịp thơ khi trôi chảy tự nhiên nhịp nhàng lúc ngân nga, khi trầm lắng
? Những yếu tố ấy có t.d ntn đối với việc thể hiện chủ đề và tạo nên sức truyền cảm của tác phẩm
2. Néi dung
Kết cấu giọng điệu của bài thơ có t.d làm nổi bật chủ đề, tạo nên tính chân thật, chân thành, sức truyền cảm sâu sắc cho t.p gây ấn tợng mạnh ở ngời
đọc
? Đọc diễn cảm bài thơ? *Ghi nhớ SGK 157