? Trình bày hiểu biết của em về tác giả?
(Tổng th ký hiệp hội nhà văn VN hơn 30 năm)
- Nguyễn Đình Thi (1924 - 2003) là một nghệ sĩ đa tài: thơ, văn, nhạc, lí luận phê bình
đồng thời là nhà quản lý, lãnh đạo VNVN.
? Nêu xuất xứ tác phẩm? - Tác phẩm: Viết văn 1948 - Thời kỳ đầu cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp.
G Đây là thời kì đang xây dựng nền văn nghệ mới đậm đà truyền thống dân tộc, KH, gắn bó với cuộc kháng chiến vĩ đại của toàn dân).
G Nêu yêu cầu đọc (đọc mạch lạc, rõ ràng, diễn cảm ở các dẫn chứng thơ)
- GV đọc đoạn đầu -> 2 Hs đọc tiếp -> hÕt
NhËn xÐt
? Nêu bố cục của VB? Bố cục: 2 phần
- Từ đầu -> "một cách sống của tâm hồn": nội dung của văn nghệ.
- Còn lại: sức mạnh kì diệu của văn nghệ . II. Ph©n tÝch
Đọc từ đầu - tâm hồn (14')
? Nội dung của đoạn này là gì? 1. Nội dung của văn nghệ (19')
? Theo tác giả ngời nghệ sĩ thờng ghi
những gì? Không những ghi những cái đã có, muốn nói
điều gì mới mẻ, gửi một lá th, một lời nhắn nhủ, muốn đem 1 phần của mình góp vào đời sèng xung quanh.
? Em hiểu nội dung mà văn nghệ - Văn nghệ không chỉ phản ánh thực tại
337 337
muốn nói tới là gì?
(Nói gọn lại: văn nghệ không chỉ phản ánh cái khách quan mà còn biểu hiện cái chủ quan của ngời sáng tạo)
Đọc thầm "nội dung viết ... hay tôn, xng tôi.
khách quan mà còn thể hiện tình cảm của nghệ sĩ, thể hiện đời sống tinh thần của cá
nhân ngời sáng tác.
? Theo em trong đoạn này tác giả đa
ra những dẫn chứng nào? - Hai câu thơ nổi tiếng tuyệt vời trong Truyện KiÒu víi lêi b×nh:
+ Hai câu tả cảnh mùa xuân tơi đẹp
+ Hai câu thơ làm cho ta rung động với cái đẹp lạ lùng mà tác giả đã miêu tả.
Cảm thấy trong lòng ta có những sự sống tơi trẻ luôn tái sinh.
Đó chính là lời gửi, lời nhắn - một trong những nội dung của truyện Kiều.
2 dẫn chứng rất tiêu biểu, dẫn từ 2
tác giả vĩ đại của VHDT và tác giả. Cái chết thảm khốc của An-na Ca rê làm cho ngời đọc bâng khuâng thơng cảm không quên là lời gửi, lời nhắn, là nội dung t tởng tình cảm
độc đáo của tác phẩm văn học.
? G
Theo em tác dụng của những dẫn chứng ấy là gì?
(những lời gửi, lời nhắn cũng luôn toát lên từ nội dung hiện thực khách quan đợc biểu hiện trong tác phẩm nhng nhiều khi lại đợc nói ra một cách trực tiếp, rõ ràng, có chủ định
c. Củng cố, luyện tập (3p) - Nội dung của văn nghệ là gì?
d. H
ớng dẫn học bài ở nhà (2p) - Học bài cũ
- Chuẩn bị tiết tiếp theo của văn bản
- Đọc kĩ lại các phần còn lai và trả lời câu hỏi trong phần đọc hiểu ***********************************************
Ngày soạn: 5/1/2011
338 338
Ngày giảng: Lớp 9C: 8/1/2011 Tiết 97. Văn học
Tiếng nói của văn nghệ
NguyÔn §×nh Thi
1. Mục tiêu cần đạt :
a. Kiến thức: Giúp học sinh
- Hiểu đợc nội dung của văn nghệ và sức mạnh kì diệu của nó đối với đời sống con ngời - Hiểu thêm cách viết bài văn nghị luận qua tác phẩm nghị luận ngắn gọn, chặt chẽ giàu hình ảnh
b. Kĩ năng
- Rèn luyện kĩ năng đọc và hiểu văn bản nghị luận c. Thái độ
- Gd tình yêu văn học, NT, yêu cái đẹp trong văn chơng 2. Chuẩn bị
a. Thầy : Nghiên cứu tài liệu- soạn giáo án b. Trò : học bài cũ – chuẩn bị bài mới 3. Tiến trình bài dạy
I. ¤§T/C: (1p) b. Bài mới
II. Ph©n tÝch
1. Nội dung của văn nghệ ( tiếp) - Đọc thầm "lời gửi của nhà thơ ...
của tâm hồn (10')
? Theo tác giả lời gửi của một nội dung, 1 tôn, xng tôi cho nhân loại thì nh thế nào?
Lời gửi... cho nhân loại phức tạp hơn, phong phú và sâu sắc hơn những bài học lý luận trong 1 tiết về đời ngời, hay những lời khuyên xử thế, hay một sự thực tâm lý hoặc xã hội...
? Vì sao tác giả lại viết nh vậy?
.
(Nguyễn Đình Thi đi sâu vào nội dung của văn nghệ - t tởng, tình cảm của văn nghệ sĩ gửi gắm trong tác phẩm. Để nêu rõ tính phong phú, phức tạp, sâu sắc của nó, tác giả so sánh với những lời gửi, lời nhắn bên ngoài công khai, trực tiếp, có khi đề lên ở đầu tác phẩm, sau đó mới nêu ra nội dung t tởng, tình cảm cụ thể là tất cả những say sa, vui buồn, yêu ghét, mơ
mộng, phấn kích... trong từng câu thơ, trang sách , trong từng hình ảnh TN, trong từng nét của các nhân vật, khoé mắt, nụ cời vốn rất quen
339 339
thuộc mà vẫn hàm chứa bao điều mới lạ, tiềm ẩn, làm ta ngạc nhiên. Quen mà là lạ
Đặc điểm nội dung của văn nghệ
? G
Vậy theo em văn nghệ còn đề cập tới nội dung gì khác nữa?
(khác với nội dung của các KHXH khác nh lịch sử, địa lý, xã hội học, văn hoá học, đạo đức học, dân tộc học, luật học... là ở chỗ những KH này khám phá, miêu tả và đúc kết các hiện tợng tự nhiên hay xã hội, các quy luật khách quan -> còn văn nghệ tác giả muốn nhấn mạnh và lu ý ngời đọc chính ở cái nội dung này
để từ đó bàn về ý nghĩa và sức mạnh kỳ diệu của văn nghệ động viên đời sống xã hội và với mỗi con ngời tiếp nhận văn nghệ)
- Văn nghệ tập trung khám phá, miêu tả
chiều sâu tính cách, số phận con ngời, tác giả
bên trong tâm lý, tâm hồn con ngời.
Đó là nội dung hiện thực mang tính hình tợng cụ thể, sinh động, là đời sống t tởng, tình cảm của con ngời qua cái nhìn và tình cảm cá nhân của nghệ sĩ.
GV Muốn hiểu sức mạnh kỳ diệu của văn nghệ trớc hết cần hiểu vì sao con ngời cần đến tiếng nói của văn nghệ?
2. Sức mạnh và ý nghĩa kỳ diệu của văn nghệ (12')
? Theo Nguyễn Đình Thi mỗi tác phẩm lớn đến với ngời đọc nh thế nào?
"Mỗi tác phẩm lớn nh rọi vào ... cho ta một ánh sáng riêng chiếu toả lên mọi vật cho ta sống ...
thay đổi hẳn mắt nhìn, óc nghĩ... đem cho cả
thời đại họ một cách sống..."
? Em hiểu nh thế nào về câu nói đó?
(Chẳng hạn mộ số bài thơ, câu thơ
của Tỗ Hữu trớc cách mạng trong tập thơ Từ ấy. Những bài phê bình của Hoài Thanh, Hoài Châu trong tập thi nhân văn nghệ và các nhà thơ mới...)
- Văn nghệ giúp chúng ta đợc sống đầy đủ hơn, phong phú hơn với cuộc đời, với chính m×nh.
? Văn nghệ động viên đời sống nhân dân đợc tác giả ghi lại nh thế nào?
- Những ngời rất đông: bị tù trung thân, trong cuộc đời những ngời vất vả, những ngời đàn bà nhà quê lam lũ, biến đổi hẳn khi họ ru con hay hát ghẹo, say mê xem 1 buổi chèo... họ thực đ- ợc sống.
? Sức mạnh của văn nghệ đối với đời - Văn nghệ không thể xa rời cuộc sống nhất
340 340
sống nhân dân là gì?
(là những trờng hợp con ngời bị ngăn cách với cuộc sống, tiếng nói của VN cũng là sợi dây buộc chặt họ với quan điểm thờng bên ngoài, với tất cả những sự sống, hoạt động, những vui buồn, gần gũi).
là cuộc sống của ngời dân lao động Việt Nam, làm cho đời sống hàng ngày trở nên tơi mát đỡ khắc khổ, nh một món ăn tinh thần bổ ích, không thể thiếu, giúp con ngời biết sống và ớc mơ, vợt lên qua bao khó khăn gian khổ hiện tại
? Em hình dung nếu không có văn nghệ, đời sống con ngời sẽ ra sao?
Học sinh tự hình dung và phát biểu.
3. Con đờng riêng của văn nghệ đến với ngời tiÕp nhËn 10')
? Trong ĐV không ít lần tg đã đa ra quan điểm của mình về bản chất của NT. Bản chất đó là gì?
- Bản chất của nghệ thuật:
- Nghệ thuật là tiếng nói của tình cảm
+ Chỗ đứng của ngời nghệ sỹ là chỗ giao nhau giữa tâm hồn con ngời với cuộc sống, sản xuất và hoạt động, là ở tình yêu ghét, nỗi buồn vui trong đời sống tự nhiên và xã hội.
+ NT là t tởng, nội dung là t tởng đã đợc NT hoá không trừu tợng là nội dung t tởng cụ thể, sinh động lắng đậm và kín đáo
? Từ bản chất ấy của văn nghệ tác giả
diễn giải và làm rõ con đờng đến với ngời tiếp nhận - tạo nên sức mạnh kỳ diệu của NT là gì?
Đặc biệt VN thực hiện các chức năng đó một cách tự nhiên, có hiệu quả lâu bền và sâu sắc vì nó tác
động đến tình cảm và bằng tình cảm mà đến nhận thức và hành
động tự giác. Đó là khả năng và sức mạnh kỳ diệu của VN)
- Con đờng của nghệ thuật đến với ngời tiếp nhận là con đờng độc đáo.
+ văn nghệ là kết tinh tâm hồn ngời sáng tác vừa là sợi dây truyền sự sống mà nghệ sĩ mang trong lòng.
+ Nghệ sĩ không đứng ngoài chỉ đờng mà là ng- ời đốt lửa trong lòng, phẫn nộ chân chính... tạo sự sống cho tâm hồn.