?
?
Trình bày những hiểu biết của em về nhà thơ Hữu Thỉnh?
Tác phẩm đợc viết vào thời gian nào ?
- Tác giả là nhà thơ viết nhiều, viết hay về con ngời và cuộc sống ở nông thôn về mùa thu. Nhiều vần thơ thu của ông mang cảm xúc bâng khuâng vấn vơng trớc đất trời trong trẻo đang biến chuyển nhẹ nhàng Bài thơ lẫn cảm nhận tinh tế của tác giả về sự biến đổi của đất trời từ cuối hạ sang đầu thu. Năm 1963
ông nhập ngũ vào binh chủng tăng thiết giảpồi trở thành cán bộ văn hoá. đến năm 2000 ông là tổng th ký hội nhà văn VN
- Tác phẩm sáng tác cuối năm 1977
424 424
2. Đọc:
?
?
?
Bài thơ này cần đọc nh thế nào?
Xác định thể loại của bài thơ ?
Em có nhận xét gì về bố cục của bài thơ ?
- Giọng nhẹ nhàng, nhịp chậm, khoan thai và thoáng suy t
3 . Bè côc
- Thể thơ 5 chữ có 3 khổ mỗi khổ 4 c©u
+ Khổ 1 vần cách ( sẽ – về ) + Khổ 2 vần liền (vã - hạ ) + Khổ 3 không có vần
- Bài thơ là những quan sát tinh tế và cảm nhận của tác giả về thiên nhiên vào thu, từng khổ nối tiếp nhau nên không cần thiết phải chia đoạn)
II. Ph©n tÝch
- Đọc thầm khổ thơ đầu 1. Khổ thơ đầu (7p)
? Sự biến đổi của đất trời sang thu đợc tác giả cảm nhận bắt đầu bằng những hình
ảnh từ ngữ nào?
Bỗng ... hơng ổi
Phả... trong rong gió se Sơng chùng chình qua ngõ Hình nh thu đã về
? Từ bỗng mở đầu bài thơ gợi cảm giác gì? - Bỗng thể hiện sự đột ngột, bất ngờ.
Cái bất ngờ mới nên thơ làm sao.
Bất ngờ nhận ra những dấu hiệu thiên nhiên thời tiết tác động đến bản thân con ngời khi mùa thu lại vÒ.
?
?
?
Con ngời cảm nhận mùa thu đã về qua những dấu hiệu nào của thiên nhiên ? Em hiểu nh thế nào về "gió se" ?
Con ngời cảm nhận mùa thu từ hơng ổi
điều đó có ý nghĩa gì ?
- Hơng ổi thoang thoảng thơm trong gió thu se lạnh
- Gió se lạnh : gió nhẹ, khô và hơi lạnh. Dấu hiệu chuyển mùa từ hạ sang thu. Trong giã se Êy thoang thoảng thơm mùa hơng ổi, là lúc ổi
đang vào độ chín.
- Mùa thu đợc cảm nhận từ nơi làng quê, trong cảm nhận của ngời sống gắn bó với làng quê, dân tộc phía bắc đất nớc. Đó chính là dấu hiệu của thiên nhiên khi mùa thu lại về
425 425
? Từ "phả" có thể thay thế bằng từ nào?
Dùng từ "phả" có gì đặc biệt ?
-> Từ "phả' có thể thay thế bằng từ thổi, đa, bay, lan, tan,.... Nhng những từ đó đều không có cái nghĩa
đột ngột bất ngờ.
Mùi quả chín, ổi chín , mùa ổi đã
từng trở thành nhan đề của một bộ phim truyện nổi tiếng. ở đây đã
thành mùi hơng của mùa thu miền Bắc việt nam
? Cách diễn đạt trong câu thơ thứ 3 có gì
đặc biệt ?
- > NT nhân hoá: sơng
Từ láy: chùng chình có nghĩa là chậm, nhẹ, quẩn
? Cách diễn đạt đó giúp em cảm nhận đợc
điều gì? -> Chùng chình là từ láy gợi hình có
thể thay bằng từ: dềnh dàng, đủng
đỉnh, lững thững... nhng từ chùng chình có cái hay riêng. Tác giả nhân hoá từ sơng, nó bay đã qua ngõ nhà có vẻ cố ý chậm hơn mọi ngày. Có cái gì đó duyên dáng yểu điệu của một làn sơng, hình bóng thiếu nữ...
và tất cả cha thật rõ ràng hay là vì
quá đột ngột mà tác giả cha kịp nhËn ra.
Từ hình nh thể hiện cái ngỡ ngàng
đột ngột đó.
? Khổ thơ đầu tác giả muốn nói với chúng
ta điều gì? - Nhà thơ chợt nhận ra tín hiệu chuyển mùa với tâm trạng ngỡ ngàng, cảm xúc bâng khuâng.
Đọc thầm khổ thơ 2
? Hình ảnh thiên nhiên sang thu tiếp tục đ-
ợc phát hiện bằng hình ảnh chi tiết nào? 2. Khổ thơ thứ hai: (7p) Sông... dềnh dàng.
Chim bắt đầu vội vã
Có đám mây mùa hạ Vắt nửa mình sang thu
? Tại sao sông dềnh dàng mà chim bắt đầu
vội vã? -> Cái dềnh dàng của sông là sau
lúc vợt ghềnh leo thác nhọc nhằn.
Còn giờ đây là thời khắc nghỉ ngơi hiÕm cã. TÝnh chÊt th©n phËn rÊt
đáng cảm thơng của dòng sông
đồng cảnh ngộ với cánh chim trời.
Mùa thu chợt đến nó phải gấp gáp
426 426
làm tổ thu mồi cho mùa đông rét m- ớt, hai tốc độ trái chiều nhau ấy là quy luật không đồng đều vào thời
điểm giao thoa của muôn loài muôn vật ở đây ta nhận ra cái nhìn của nhà thơ không phải dửng dng của một ngời ngoài cuộc mà phải gắn bó cuộc đời phải đổ mồ hôi sôi nớc mắt cùng với những buồn vui nhân thế mới viết đợc những câu thơ không hời hợt ấy Không gian tự hạ sang thu, cái hình nh trong câu trên đợc cụ thể hoá ở khổ thơ tiếp theo bằng những hình ảnh quen thuộc. Chim vội vã vì sợ lạnh phải đi tránh rét ở những nơi ấm áp hơn. Dòng sông n- ớc bắt đầu cạn chảy chậm lại không cuồn cuộn ào ạt nh thời gian mùa hÌ.
? Từ dềnh dàng đã gợi cho em hình dung
nh thế nào về con sông? - Làm cho con sông trở nên duyên dáng gần ngời hơn.
? Hình ảnh đám mây mùa hạ vắt nửa mình sang thu là nh thế nào? Sự thật có đám mây nào nh thế không ?
-> Đây là một hình ảnh có sự liên t- ởng sáng tạo thú vị mùa hạ và mùa thu là hai đầu bến và đám mây là nhịp cầu ô thớc vắt qua. Nhịp cầu thật duyên dáng nối hai bên bờ thời gian bằng vẻ đẹp mềm mại trữ tình, tứ thơ này không hoàn toàn mới mẻ . Sự thật không có đám mây nào nh thế vì làm sao có sự phân chia rạch ròi, mắt nhìn thấy đợc trên bầu trời, đó là đám mây trong tởng tợng của tác giả. Nhng chính hình ảnh mùa hạ nối mùa thu bởi đám mây lửng lờ trên tầng không khiến ngời
đọc cảm nhận về:
- Cả không gian ,thời gian chuyển mùa thật đep khêu gợi hồn thơ
Đọc khổ 3 3. Khổ thơ thứ 3(6p)
? Thiên nhiên sang thu còn đợc gợi ra bằng những hình ảnh nào?
Còn bao nhiêu nắng Vơi dần cơn ma
427 427
SÊm còng bít bÊt ngê Trên hàng cây đúng tuổi
? Em hiểu nh thế nào về 4 câu thơ cuối:
hãy diễn đạt bằng lời văn của mình? -> nắng ma lúc sang thu không giống hồi giữa hạ. Nắng nhạt chứ không chói chang, gay gắt. Ma cũng ít đi, nhất là những hôm ma rào, ma dông ầm ầm. Bởi vậy sấm cũng bớt bất ngờ trên những hàng cây đứng tuổi
? Tại sao tác giả viết “ Sấm cũng bớt bất ngờ, trên hàng cây đứng tuổi” ?
- Những thi liệu nh: Nắng, ma, sấm là đặc trng của mùa hạ, nhng với độ giảm dần gay gắt để chuyển hoá
thành êm dịu đó là dấu hiệu của mùa thu. Có thể hiểu là ma ít hơn nhỏ hơn, không đùng đùng, đoàng
đoàng, đột ngột vang rền cùng với những tia chớp sáng loè xé rách bầu trời trong những trận ma bão của tháng 6 tháng 7 cũng có thể hiểu hàng cây cũng không còn bị bất ngờ bị giật mình bởi tiếng sấm nữa
? Có ý kiến cho rằng: Hai câu cuối bài là câu hay nhất. ý kiến em thế nào?
-> Đúng vì 2 câu thơ không chỉ tả
cảnh sang thu mà chất chứa suy t trải nghiệm về con ngời và cuộc sống. Vì ma ít hơn, sấm cũng ít hơn, nhỏ hơn, không đột ngột với những tia chớp sáng loé nữa. Hàng cây không còn bị bất ngờ, bị giật mình vì tiếng sấm nữa vì hàng cây đã
đứng tuổi, đã trải nghiệm nhiều. Khi con ngời ta từng trải thì cũng vững vàng bình tĩnh hơn trớc những tác
động bất thờng của cuộc đời.
? ở 2 câu cuối tác giả muốn nhăn gửi gì với bạn đọc?
Ông muốn gửi gắm suy ngẫm của mình. Đó là:nắng, sấm, ma, hàng cây là hình ảnh ẩn dụ cho những thay đổi vang vọng của cuộc đời, xã
hội cũng là những thay đổi của tuổi
đời - Khi con ngời đã từng trải thì
vững vàng hơn trớc những bất thờng của ngoại cảnh, của cuộc đời đến
đây hai câu thơ không chỉ tả cảnh
428 428