? H/a bếp lửa đợc hình dung trong trí
nhớ của tác giả ntn? -Một bếp lửa chờn vờn...
-Một bếp lửa ấp iu...
Cháu thơng bà…ma
? Em hãy chỉ ra biện pháp NT trong
3 câu thơ mở đầu? Điệp ngữ, từ láy tợng hình (chờn vờn)
? Những biện pháp NT có tác dụng - Sự hồi tởng đợc bắt đầu từ hình
225 225
g×?
Hình ảnh đầu tiên hiện lên trong trí nhớ t.g là hình ảnh bếp lửa ở làng quê VN từ thời ấu thơ. “chờn vờn”
là từ láy tợng hình vừa giúp chúng ta hình dung làn sơng sớm đang bay nhè nhẹ vừa gợi cái mờ nhoà của hình ảnh kí ức theo thời gian.
Từ “ấp iu” gợi cảm giác ấm áp thân quen
ảnh thân thơng, ấm áp về bếp lửa.
?
G
Cụm từ “ Biết mấy nắng ma” có hàm ý gì?
Tình bà cháu gắn liền với bếp lửa, bền bỉ sâu nặng
Cho thất c/đ vất vả, lo toan của bà cũng nh lòng thơng bà bền bỉ trong tâm hồn ngời cháu.
2. Bốn khổ thơ tiếp (10p)
? Từ hình ảnh quen thuộc bếp lửa, nhà thơ đã gợi lại kỉ niệm thời thơ
ấu bên ngời bà. Em hãy tìm những chi tiết nói lên điều đó?
...4 tuổi...quen…khói Năm ấy…đói mòn đói mỏi Bố đi đánh xe...ngựa gầy ...khói...nhèm mắt cháu Nghĩ lại…sống mũi…cay
? Nhớ lại qk t.g nhớ lại những tháng năm nào? Hình ảnh chi tiết nào ám
ảnh mãi trong tâm trí nhà thơ đến nỗi bây giờ mỗi lần nghĩ lại anh vẫn vô cùng xúc động?
Kỉ niệm thời thơ ấu rất xa xăm (năm 4 tuổi)nhng cũng chính thế mà mạnh và sâu thành ấn tợng ám ảnh suốt đời.
Hình ảnh những năm tháng chiến tranh chống Pháp gian khổ đc hiện lên qua thành ngữ “đói…mỏi” cái đói kéo dài làm mỏi mệt, kiệt sức, hình
ảnh con ngựa gầy rạc cùng ngời bố
đánh xe chắc cũng gầy khô. Nhng ấn tợng sâu đậm nhất vẫn là mùi khói bếp: khói hun đen nhèm mắt cháu, khói nhiều cay, khét vì củi ớt, vì sơng nhiều và lạnh. Hình ảnh bếp lửa và khói cùng với hình ảnh ngời bà hiện lên trong nỗi nhớ thơng ngậm ngùi của ngời thanh niên 22 tuổi đang học tập trên đất khách quê ngời
? Qua những câu thơ trên, em hình
dung ntn về tuổi thơ của t.g? -Tuổi thơ nhiều gian khổ, thiếu thốn nhọc nhằn
? Bài thơ xuất hiện hình ảnh loài
chim nào? Tìm những câu thơ xuất - Tu hú kêu bà...nhớ ko bà?
…
226 226
hiện h/a đó? Tu hú ơi...ở cùng bà Kêu chi hoài...đồng xa?
? Tiếng tu hú vang vọng trong trí nhớ t.g giúp em hiểu đợc nỗi niềm nào của ngời cháu?
Hình ảnh chi tiết chợt đến trong hồi ức của nv trữ tình là âm thanh tiếng tu hú. Tiếng chim tu hú báo hiệu mùa hè râm ran trong vờn là trên cánh đồng cứ khắc khoải kêu mãi, kêu hoài.
Trong hiện thực đã tha thiết trong nỗi nhớ càng trở nên da diết hơn. Nhà thơ
đang kể chuyện nh tách hẳn ra trò chuyện trực tiếp với bà: “Bà có còn nhớ ko bà?” về những câu chuyện bà kể cho cháu nghe, về những cử chỉ, việc làm tận tuỵ, đầy tình yêu thơng,
đùm bọc, chở che của bà-thay cha mẹ (vì bận công tác cha về) mà chăm sóc, dạy dỗ cháu. Vẫn cứ liên quan đến hình ảnh bếp lửa và ngời nhóm lửa, giờ đây còn vấn vít tiếng chim tu hú.
Một lần nữa nhà thơ nh lại tách ra khỏi hiện thực đắm chìm trong suy t- ởng để trò chuyện với con chim quê hơng, trách nó ko đến ở với bà để bà
đỡ nhớ cháu, đỡ cô đơn tuổi già. Câu thơ thật tự nhiên, cảm động chân thành nh muốn nhắn gửi sự nhớ thơng
đến an ủi bà.
? Nhớ về bà, nhớ về bếp lửa nhà thơ
nhớ về kỉ niệm của những năm tháng nào?
Năm giặc đốt...cháy rụi Làng xóm...lầm lụi
Đỡ đần bà...lều tranh
…Bà dặn cháu đinh ninh
“Bố ở…bình yên”
? Đoạn thơ dẫn trực tiếp 1 vài lời dặn cháu của bà nhằm mục đích gì?
Làm trọn nhiệm vụ của ngời hậu phơng để ngời đi công tác đc yên lòng lời dặn trực tiếp của bà khi cháu viết th cho bố ko chỉ giúp chúng ta hình dung rõ ràng giọng nói, tiếng nói tình cảm và suy nghĩ của bà mà còn làm sáng lên phẩm chất của ngời bà, ngời mẹ VN yêu nc, đầy lòng hy sinh, kiên cờng
Miên man theo dòng cảm xúc hồi t- ởng, hình ảnh bà hiện lên rõ nét, cụ thÓ víi nh÷ng phÈm chÊt cao quÝ -Bà bình tĩnh vững lòng, đinh ninh vợt qua mọi thử thách khốc liệt chiÕn tranh
227 227
nhóm lửa giữ lửa
? Sự kiên trì nhóm lửa giữ lửa đc thể hiện qua những câu thơ nào
...sớm ..chiều..bà nhen Một ngọn lửa…ủ sẵn Một ngọn lửa..dai dẳng Từ hình ảnh bếp lửa xuất hiện điệp
ngữ “Một ngọn lửa” là có dụng ý NT g×?
Từ hình ảnh bếp lửa cụ thể, tĩnh tại và tơng đối khái quát, theo mạch cảm xúc, chuyển thành hình ảnh ngọn lửa trìu tợng hơn chủ quan hơn, nhiều ý tứ hơn. Đó là ngọn lửa của tấm lòng ấm áp tình yêu thơng con cháu
-Ngọn lửa niềm tin dai dẳng và bền chặt vào tơng lai cuộc kháng chiến G
v
ý thơ mở rộng và đào sâu 1 cách tự nhiên và hợp lí
? Bà ko chỉ nhóm bếp lửa mà còn nhóm cả tâm tình của đứa cháu nhỏ. Hãy tìm những chi tiết nói lên
điều đó?
Nhóm bếp lửa…đợm Nhóm….yêu thơng..bùi Nhóm xôi gạo...chung vui Nhóm…tâm tình tuổi nhỏ
Ôi kì lạ và thiêng liêng…
Đoạn thơ trên sử dụng bp Nt gì?
Tác dụng? Điệp từ nhóm trong 4 câu thơ. Td t/h
những ý nghĩa khác nhau: ở ý nghĩa cụ thể: Khi thì nhóm bếp lửa ấp iu nồng đợm để sởi ấm cho bà cháu qua cái lạnh buốt của sơng sớm đến câu thơ tiếp theo đã vừa nhóm bếp luộc khoai, luộc sắn cho đứa cháu ăn đỡ
đói lòng mà nh còn đem đến đứa cháu cái ngọt bùi của sắn, của niềm yêu thơng vô hạn của bà. Câu thơ tiếp theo thì lòng bà mở rộng hơn cùng với nồi xôi gạo mới, mùa gặt là tình cảm làng xóm làng đoàn kết gắn bó chia sẻ ngọt bùi và đến câu thơ thứ 4 thì hoàn toàn mang nghĩa trừu tợng tâm tình tuổi nhỏ
? Vì sao t.g đi đến lời khẳng định “Ôi kì lạ…bếp lửa !”
Đúng vậy vì bếp lửa thật giản dị, bình thờng và phổ biến trong mọi gđ
VN nhng nó cũng thật cao quí kì diệu và thiêng liêng vì nó luôn gắn bó với bà-ngời giữ lửa nhóm lửa, truyền lửa, ngời tạo nên tuổi thơ của cháu.
Ngọn lửa thời kỉ niệm thiêng
228 228
liêng, kì diệu nâng bớc cháu trên khắp chặng đờng đời
*Chuyển ý 3. Khổ thơ cuối (5p)
?
G
-HS đọc khổ cuối
Trở về hiện tại t.g muốn nói gì với bà? câu thơ kết bài có ý nghĩa gì
C/s đủ đầy, niềm vui dễ dàng khiến ta có thể quên mất những điều bình thờng mà thiêng liêng, kì diệu nh bếp lửa của bà.
Trở về hiện tại, nhà thơ lại muốn hỏi bà, nhắc bà việc nhóm lửa để nói cái ý ko bao giờ quên quá khứ, ko bao giờ quên đc hình ảnh bếp lửa của thời thơ ấu, nghèo khổ, gian nan mà vẫn ấm áp nghĩa tình. Nh vậy hình ảnh trung tâm mở đầu, khơi nguồn cảm xúc của bài thơ, dòng hồi tởng t.g đã
đc khép lại bằng chính hình ảnh ấy - Bếp lửa trở thành 1mảnh tâm hồn, 1 phần ko thể thiếu trong đời sống tinh thần của cháu