I, Tìm hiểu yếu tố miêu tả nội tâm trong văn bản tự sự (19’)
2. Cách miêu tả nội tâm nhân vật trong VBTS
Đoạn văn (sgk)
-> Miêu tả nét mặt Lão Hạc -> Phải bán cậu Vàng.
-> đau khổ đến tột cùng qua chi tiết miêu tả : Cời nh mếu...vết nhăn xô lại...ép cho nớc mắt chảy ra...mếu nh con nít.
-> Miêu tả sự đau đớn , đau khổ qua nét mặt, cử chỉ của nhân vật.
-> Miêu tả trực tiếp những tâm trạng của KiÒu.
* Có thể miêu tả nội tâm trực tiếp bằng cách diễn tả những ý nghĩ cảm xúc của nhân vật có khi miêu tả nội tâm gián tiếp bằng cách miêu tả nhân vật nét mặt....của nh©n vËt.
* Ghi nhí: SGK II, Luyện tập (15’) Bài tập 1:
- Ngôi kể : Ngôi thứ nhất hoặc ngôi thứ 3( Nếu ngôi thứ 3 chú ý là Kiều không thể là Mã Giám Sinh)
Bài tập 2:
- Ngôi kể: Ngôi 1, xng tôi
- Sự việc chính: gây ra 1 chuyện có lỗi-> Bộc lộ tâm trạng của mình.
- Kết hợp miêu tả yếu tố nội tâm.
- Tham khảo văn bản: bài học đờng đời đầu tiên (sgk ngữ văn 9)
c. Củng cố, luyện tập (3p)
- Xác định vai trò của miêu tả nội tâm trong VB tự sự?
d. H ớng dẫn học bài ở nhà (2p) - Hoàn thành các bài tập còn lại - Học phần ghi nhớ
- Soạn trớc tiết mới: Lục Vân Tiên gặp nạn
154 154
*********************************************
Ngày soạn: 9/10/2010 Ngày giảng: lớp 9C: 11/10/2010 Tiết 41. Văn bản:
Lục vân tiên gặp nạn
1.Mục tiêu cần đạt:
a. Kiến thức:
Giúp học sinh qua phân tích sự đối lập giữa cái thiện và cái ác trong đoạn thơ nhận biết đợc thái độ tình cảm và lòng tin của tác giả gửi gắm nơi những ngời dân lao động b×nh thêng.
Tìm hiểu và đánh giá nghệ thuật sắp xếp tình tiết và nghệ thuật ngôn từ trong đoạn trÝch.
b. Kĩ năng
Rèn kĩ năng đọc, kể, tả, phân tích lời kể tả
c. Thái độ : Biết sống nhân nghĩa, thanh bạch, cứu giúp ngời gặp khó khăn trong c/s. Biết lên án sự tráo trở, bạo ngợc trong xh.
2 Chuẩn bị:
a. Thầy: Đọc nghiên cứu soạn bài.
b. Trò: Học bài cũ soạn bài mới 3. Tiến trình bài dạy
a.KiÓm tra 15 phót
Câu 1. ý nào nói đúng nhất bản chất của con ngời Vân Tiên trong lời nói và thái độ của chàng với Kiều Nguyệt Nga? Vì sao?
A, Chính trực hào hiệp C, Từ tâm nhân hậu B, Trọng nghĩa khinh tài D, Cả A, B, C đều đúng.
155 155
Câu 2. Trong đoạn trích “ Kiều ở lầu Ngng Bích” vì sao Nguyễn Du lại để Thuý Kiều nhớ về Kim trọng trớc, nhớ về cha mẹ sau?
Đáp án: Câu 1: Cả A, B, C đều đúng vì thấy hai cô gái cha hết hãi hùng chàng an ủi ân cần hỏi han khi nghe họ muốn lạy tạ ơn Lục Vân Tiên vội gạt đi có phần câu lệ của lễ giáo phong kiến không muốn nhận từ chối lời mời của Nguyệt Nga.
Câu 2: Vì đối với ngời yêu Kiều vẫn coi là kẻ lỗi hẹn, bạc tình. Nguyễn Du đã
ngợi ca mối tình tự do khi chớm nở, sau này Kiều lâm nạn tình yêu dang dở ông cũng là ngời thông cảm với những đổ vỡ tan nát của mối tình mà trái tim Kiều lúc nào cũng nh chảy máu vì đau thơng và hối hận. Mặt khác đối với cha mẹ Kiều đã bán mình chuộc cha
ơn sinh thành đã có phần đền đáp-> Nên Nguyễn Du... cực kì tinh tế b. Bài mới:
* Giới thiệu bài: (1’) Đang bơ vơ nơi đất khách quê ngời, tiền hết thầy thì loà với một tiền đồng bất ngờ gặp Trịnh Hâm- Một trong những ngời bạn mới quen ở kinh đã
đỗ cử nhân đang trên đờng về. Vân Tiên có nhờ giúp đỡ. Trịnh hâm nhận lời hứa đa chàng về Đông Thành. Nhng sự việc kết cục nh thế nào...
* Nội dung bài mới:
?
?
? G
?
?
?
Cho biết đoạn trích nằm ở vị trí nào trong tác phẩm?
Hớng dẫn H giải thích từ khó:
Giao long nghĩa là gì?
Hiểu thế nào là Kinh luân?
Gv hớng dẫn đọc: Giọng phù hợp với lời nói Vân Tiên, Phân biệt lời
ông Ng.
GV đọc mẫu.
Gọi HS đọc - nhận xét
Cho biết đoạn trích chia làm mấy phÇn? Néi dung tõng phÇn?
Đọc 8 câu đầu?
Hãy tìm chi tiết kể về hành động tội ác của Trịnh Hâm?
Phân tích tâm địa độc ác của Trịnh Hâm? Tại sao hắn lại chọn thời
I, đọc và tìm hiểu chung (5’) 1, Vị trí đoạn trích.
Phần 2 của tác phẩm Dựa vào SGK để trả lời
2, Đọc
- Bè côc: 2 phÇn:
+ P1: 8 câu đầu: Hành động tội ác của Trịnh Hâm.
+ P2: Còn lại: Việc làm nhân đức của
ông Ng
II, Ph©n tÝch
1, Hành động tội ác của Trịnh Hâm (7p)
Đêm khuya...
Trịnh Hâm...ra tay
Vân Tiên bị xô xuống ...
Trịnh Hâm giả....kêu trời.
156 156
? g v
?
?
?
?
điểm là đêm tối? Kêu lên nhằm mục đích gì?
Em có nhận xét gì về hành động tội ác của Trịnh Hâm?
( Kẻ tội phạm, nhờ gian ngoan xảo quyệt đã phủi sạch tay, không mảy may cắn rứt lơng tâm)
Vì sao Trịnh Hâm lại hãm hại Vân Tiên?
Khi Vân Tiên, Tử trực đến trờng thi gặp Trịnh Hâm, Bùi Kiệm họ kết bạn với nhau cùng vào quán r- ợu xớng họa thơ phú thấy Vân Tiên tài cao Trịnh Hâm ghen ghét
đố kị đã biến hắn trở thành một kẻ
độc ác nhẫn tâm ngay cả khi Vân Tiên đã không còn có thể đe doạ
đến bớc đờng công danh của hắn.
Có ý kiến cho rằng hành động của hắn không chỉ bất nhân mà còn bội nghĩa. ý kiến em thế nào?
(và hắn cũng đã từng hứa hẹn “ Ngời lành lỡ bỏ ngời đau sao
đành”)
Qua ph©n tÝch em cã nhËn xÐt g×
về hành động đó của TH?
(Chỉ 8 dòng thơ để kể về 1 tội ác tày trời, đã lột tả tâm địa của một kẻ bất nghĩa , bất nhân)
Qua hình tợng nhân vật Trịnh H©m, NguyÔn §×nh ChiÓu muèn nãi ®iÒu g× vÒ cuéc sèng con ngêi?
-> Mọi ngời ngủ yên trên thuyền giữa khoảng trời nớc mênh mông, ngời bị du ngã bất ngờ không kịp kêu, đến lúc không ai cứu đợc mới la lối om sòm kể lể bịa đặt để che lấp tội ác của mình.
* Hành động có toan tính có âm mu, kế hoạch, sắp đặt kĩ lỡng, chặt chẽ.
-> Vì tính đố kị, ghen ghét tài năng lo cho con đờng tiến thân tơng lai của m×nh.
-> Độc ác bất nhân vì hắn đang tâm hãm hại 1 con ngời tội nghiệp đang cơn hoạn nạn không nơi nơng tựa, không có gì để chống đỡ.
Bất nghĩa vì Vân Tiên từng là bạn của hắn từng trà rợu, làm thơ với nhau lại đã
có lần nhờ cậy “Tình trớc ngãi sau- có thơng xin khá giúp nhau phen nầy”
* Hành động độc ác bất nhân, bất nghĩa.
-> Nguyễn Đình Chiểu đã thành công ở cách sắp xếp các tình tiết hợp lí diễn biến hành động nhanh gọn lời thơ vẫn giữ đợc vẻ mộc mạc giản dị vốn có của tác phẩm.
-> Hành động tội ác âm mu đê hèn của 1 loại ngời trong XH tàn nhẫn xảo quyệt, xuất phát từ tính đố kị nhỏ nhen. Trịnh Hâm trở thành nhân vật khá tiêu biểu
157 157
G
?
?
?
?
?
?
?
?
Theo dõi đoạn tiếp theo em thấy
®iÒu g×- chuyÓn sang phÇn2....
Khi bị xô xuống nớc Vân Tiên đợc ai cứu giúp?
Hãy tìm những chi tiết kể về việc
ông chài cứu giúp Lục Vân Tiên?
Em hãy phân tích việc làm của
ông ng để thấy đợc tấm lòng của
ông?
(Ông ng và cả gia đình đã coi trọng tính mạng của con ngời sẵn lòng cứu giúp khi hoạn nạn)
Qua việc làm đó em cảm nhận đợc gì về tình cảm của gia đình ông ng?
Khi để Vân Tiên đợc Giao Long và ông chài cứu giúp tác giả thể hiện tình cảm nh thế nào đối với ngời nghĩa hiệp và ngời lao động b×nh thêng?
Sau khi Vân Tiên tỉnh lại, ông chài
đã đề nghị điều gì?
Em có suy nghĩ gì về lời nói này?
Vân Tiên tỏ ý e ngại, ng ông đã
nói lời nào với chàng?
Từ lời nói trên, em cảm nhận đợc
điều tốt đẹp nào ở con ngời ông chài?
(Hoàn toàn đối lập với tính ích kỷ nhỏ nhen đến độc ác của Trịnh H©m)
Để giữ Vân Tiên ở lại ông đã gợi lên cảnh vui thú của cuộc sống
cho cái ác trong truyện Lục Vân Tiên.
2, Những tấm lòng nhân ái. (6p) - Giao long
- Ông chài giúp
Giao long: Vân Tiên là hiền đức mà bị hãm hại.
Ông chài ....vớt ngay Hối con vầy lửa..
Ông hơ bụng...mụ hơ mặt mày.
- Cả nhà dờng nh nhốn nháo hối hả lo chạy chữa để cứu sống Vân Tiên bằng mọi cách dân dã chẳng thầy thợ thuốc thang gì mà rất mực ân cần chu đáo. Đó là tình ngời tự nhiên nồng hậu vô t nhất cảm động nhất.
* Tình cảm tự nhiên, tình cảm thơng xót rất mực ân cần chu đáo.
-> Yêu quí bênh vực con ngời nghĩa hiệp nh Vân Tiên.
- Tin vào nhân nghĩa của những ngời lao
động bình thờng nh gia đình ông chài
...Ngơi ở cùng ta
Hôm mai hẩm hút với già cho vui.
-> Lời của ngời nghèo mộc mạc chân thật ông sẵn sàng cu mang chàng dù chỉ là chia sẻ cuộc sống đói nghèo rau tơng nhng ®Çm Êm t×nh ngêi.
....lòng lão chẳng mơ
Dốc lòng nhân nghĩa há ngời trả ơn.
* Là ngời lơng thiện có tấm lòng bao dung, nhân ái hào hiệp thấy việc nghĩa thì làm không tính toán hơn thiệt , không chờ đợi báo đáp.
Rày roi mai vinh vui bầy
158 158
?
?
?
?
?
?
chài lới, cuộc sống đó đợc miêu tả
nh thế nào?
Đoạn thơ đã nói lên thái độ tình cảm của tác giả với nhân dân lao
động nh thế nào?
(Cuộc sống ấy trở nên thơ mộng hơn nhng cốt nõi của nó thì vẫn trung thùc)
Em có ấn tợng ntn về cuộc sống
đó?
(Cuộc sống ngoài vòng danh lợi ô trọc cuộc sống tự do phóng khoáng giữa đất trời cao rộng hoà nhập bầu bạn với thiên nhiên thảnh thơi giữa sông nớc trăng giã)
Nêu nét đặc sắc về nghệ thuật của
đoạn trích?
Nội dung đoạn trích.
Trình bày cảm nhận của em về
đoạn thơ nào mà em cho là hay
Ngày kia hứng gió đêm này chơi trăng ...Thong thả làm ăn
...C©u dÇm Nghêu ngao...
Thung dung
-> Lời nói của ông Ng về cuộc sống của mình cũng chính là tiếng lòng của Nguyễn Đình Chiểu những khát vọng về một cuộc sống tốt đẹp về một lối sống
đáng mơ ớc đối với con ngơi. Cảm xúc chủ quan cuả nhà thơ làm cho cuộc sống của ngời dân chài bình thờng trên sông nớc có vẻ thi vị hoá.
* Cuộc sống trong sạch tự do giữa thiên nhiên lạc quan ung dung thanh thản.
-> Con ngời đầy ắp niềm vui bởi con ng- ời lao động tự do làm chủ mình có thể ứng phó với mọi tình thế, cuộc sống hoàn toàn xa lạ với những toan tính nhỏ nhen ích kỉ mu danh trục lợi sẵn sàng trà
đạp lên cả đạo đức nhân nghĩa.
III, Tổng kết. (4’) 1. Nghệ thuật
- Đoạn thơ giàu cảm xúc khoáng đạt ngôn ngữ bình dị dân dã.
2. Néi dung
- Sự đối lập thiện ác- nhân cách cao cả
toan tÝnh thÊp hÌn.
IV, Luyện tập (3’)
- Đoạn cuộc sống Ng: ý tứ phóng khoáng sâu xa lời lẽ thanh thoát uyển chuyÓn....
159 159
c. Củng cố, luyện tập (2p)
- Nêu những nét chính về ND và NT của VB?
d. H ớng dẫn học bài ở nhà(2p) - Đọc thuộc lòng bài thơ
- Nắm nd và nt của VB
- Soạn trớc tiết mới: Chơng trình địa phơng (phần văn)
***********************************
Ngày soạn: 9/10/2010
Ngày giảng: lớp 9C: 11/10/2010 TiÕt 42:
Chơng trình địa phơng phần văn
1.Mục tiêu cần đạt:
- Giúp học sinh bổ sung vào vốn hiểu biết về văn học địa phơng bằng việc nắm vững
đợc những tác giả và một số tác phẩm từ sau 1975 viết về địa phơng mình.
- Bớc đầu biết cách su tầm tìm hiểu về tác giả tác phẩm văn học địa phơng.
- Hình thành sự quan tâm và yêu mến đối với văn học của địa phơng.
2. Chuẩn bị:
a. Thầy: Đọc nghiên cứu soạn bài.Tìm hiểu su tầm tác giả
b. Trò: Học bài cũ, tìm hiểu su tầm tác giả, tác phẩm.
3. Tiến trình bài dạy a.Kiểm tra bài cũ (5p)
Câu hỏi: Qua đoạn trích em cảm nhận đợc gì tấm lòng nhân đức của ông chài?
Qua đó nói lên thái độ tình cảm của tác giả đối với nhân dân lao động ntn?
Đáp án: Chăm sóc Vân Tiên ân cần chu đáo Bao dung nhân ái, hào hiệp
Cuộc sống phóng khoáng trong sạch ngoài vòng danh lợi thảnh thơi giữa sông nớc gió trăng. Vì thế đầy niềm vui bởi con ngời lao động tự do, tự làm chủ mình có thể ứng phó với mọi tình thế.
b.
Bài mới:
• Giới thiệu bài: Để bổ sung vốn hiểu biết của em về văn học địa phơng, giúp các em tìm hiểu một số tác phẩm tiêu biểu ở địa phơng mình. Bài học hôm nay....
• Nội dung bài mới:
GV yêu cầu HS tập thể theo tổ các bản thống kê về tác giả, tác phẩm văn học ở địa phơng mà các em đã làm, các sáng tác mà HS đã su tầm chọn lựa đợc.
160 160
- Từng tổ tiến hành bổ xung vào một bảng thống kê về tác giả, tác phẩm văn học địa phơng mà các bạn trong tổ mình đã thống kê đợc và những tác phẩm đã su tầm đợc
- Các tổ lần lợt cử một đại diện đọc trớc lớp bảng thống kê của tổ mình và danh sách các tác phẩm đã su tầm đợc
- Giáo viên dựa vào bảng thống kê đó và t liệu của mình để hình thành một bảng thống kê đầy đủ.
ST T
Họ và tên Bút danh Năm
sinh, mÊt
Tác phẩm chính
1 §inh V¨n ¢n 1931 TiÕng khÌn tiÔn ®a
2 Cầm Biên 1920 Hạn khuống- ánh hồng
Điện Biên
3 SA Viết Sọi Sa fong
Ba
Trong lặng lẽ phiêng côn
4 Lò Văn Cậy 1928 Nghịa ải sáng- êm soi gơng
5 Lò Văn E 1933 Luống tả luống- Hai lỡi
liÒm
6 Hồng Lan Quê tôi Hát Lót xa nay
7 Đỗ Xuân Đài Chùm thơ thảo nguyên
8 Lò Xuân Thơng Cây ban trên nơng
9 Hoàng Nó Xanh Hơng khau cả
10 Phí Văn KHâm Chất độc màu da cam
11 Lò Văn Sôm Nghĩ về Đảng
12 Hà Thu Phố núi tình yêu
13 Vũ Hoàng Linh Tiểu đoàn quân Sơn La
Các tổ chọn một bạn đọc bài viết giới thiệu cảm nghĩ về một tác phẩm viết về địa phơng hoặc đọc một sáng tác của mình.
Sau khi học sinh trình bày GV giới thiệu t liệu của mình.
Thành phố bình minh Thành phố của tôi Giữa bạt ngàn mây núi Ngút ngàn xanh xa
161 161
Những dòng sông cuộn chảy Sông Đà sông Mã băng băng
Những dòng sông hợi niềm thơng nhớ Vạn xóm làng trù phú ven sông
Nơi hội tụ của nhng ngơi con đi mở đất Thành phố binh minh
Cao nguyên lộng gió Trăn trở cao nguyên
c. Củng cố, luyện tập (3p)
- Hãy nhận xét về những tác phẩm của địa phơng mình.
d. H ớng dẫn học sinh học bài và làm bài ở nhà (2p) - Tìm hiểu thêm tác giả tác phẩm ở địa phơng.
- Tham khao tạp trí văn nghệ Sơn La - Soạn trớc tiết: Tổng kết về từ vựng
******************************************
162 162
Ngày soạn: 11/10/2010 Ngày giảng: lớp 9C: 14/10/2010 TiÕt 43:
tổng kết về từ vựng