Nâng cao hiểu biết và vận dụng các phơng pháp thuyết minh trong việc tạo lập văn bản.
II. Trọng tâm kiến thức, kĩ năng:
1.Kiến thức:
- Kiến thức về văn thuyết minh ( Trong cụm các bài học về văn bản thuyết minh đã học và sẽ học).
- Đặc điểm, tác dụng của các phơng pháp thuyết minh.
2. Kĩ năng:
- Nhận biết và vận dụng các phơng pháp thuyết minh thông dụng.
- Rèn luyện khả năng quan sát để nắm bắt đợc bản chất của sự vật.
3. Thái độ:
- Tự xây dựng cách thuyết minh các bài đơn giản.
III. Chuẩn bị:
1.Giáo viên:
-Sách giáo khoa, sách giáo viên, sách bài tập, thiết kế bài giảng.
-Tài liệu và các ví dụ.
* Phương pháp: Thuyết trình, thảo luận nhóm, đàm thoại,…
2.Học sinh:
-Đọc văn bản, trả lời câu hỏi.
-Tìm hiểu thêm các ví dụ.
IV. Tiến trình lên lớp:
1.Ổn định lớp:
2.Kiểm tra bài cũ:
- Kiểm tra sự chuẩn bị bài mới của học sinh.
3.Bài mới:
HOẠT ĐỘNG CỦA THẦY VÀ TRÒ NỘI DUNG
I.T×m hiÓu các phương pháp thuyết minh:
(H) Các văn bản Cây dừa Bình Định, Huế, Tại sao lá cây lại có màu xanh lục… sử dụng các loại tri thức nào?
- Cây dừa Bình Định: tri thức về sự vật, kiến thức xã hội.
- Huế: tri thức văn hoá, thiên nhiên.
- Tại sao lá cây lại có màu xanh lục: tri thức khoa học.
- Khởi nghĩa Nông Văn Vân: tri thức lịch sử.
- Con giun đất: tri thức khoa học sinh học.
(H) Điểm chung của tri thức trong các văn bản trên là gì?
- Chính xác, khoa học và đúng với thực tế.
(H) Theo em, làm thế nào để có những tri thức đó?
- Phải quan sát, tích luỹ kinh nghiệm Vai trò của quan sát, tích luỹ tri thức là rất quan trọng.
(H) Cách học tập, tích luỹ tri thức như thế nào?
- Đó là một qúa trình lâu dài, liên tục đọc và ghi chép lại những điều cần thiết Khi cần thì sử dụng
(H) Lưu ý khi thuyết minh chỉ cần nêu những thông tin chính, điển hình làm rõ đối tượng. Vì thế bài thuyết minh có thể làm bằng tưởng tượng, suy luận được không?
- Không được vì tri thức ấy không khách quan, thiếu cơ sở khoa học nên không chính xác
1.Quan sát, học tập, tích luỹ tri thức để làm bài văn thuyết minh:
- Cây dừa Bình Định: tri thức về sự vật, kiến thức xã hội.
- Huế: tri thức văn hoá, thiên nhiên.
- Tại sao lá cây lại có màu xanh lục: tri thức khoa học.
- Khởi nghĩa Nông Văn Vân: tri thức lịch sử.
- Con giun đất: tri thức khoa học sinh học.
- Chính xác, khoa học và đúng với thực tế.
- Phải quan sát, tích luỹ kinh nghiệm Vai trò của quan sát, tích luỹ tri thức là rất quan trọng.
- Đó là một qúa trình lâu dài, liên tục đọc và ghi chép lại những điều cần thiết Khi cần thì sử dụng.
- Không được vì tri thức ấy không khách quan, thiếu cơ sở khoa học nên không chính xác.
GV: Gọi HS đọc ví dụ.
(H) Các câu trên có vị trí thế nào trong văn bản thuyết minh?
- Chúng nằm ở đầu bài, đầu đoạn và có vai trò giới thiệu về đối tượng. Những câu này nêu đặc
2. Phương pháp thuyết minh:
- Chúng nằm ở đầu bài, đầu đoạn và có vai trò giới thiệu về đối tượng. Những câu này nêu đặc điểm, công dụng của đối tượng.
Mỗi đối tượng có nhiều cách định
điểm, công dụng của đối tượng. Mỗi đối tượng có nhiều cách định nghĩa khác nhau tuỳ theo mục đích thuyết minh.
(H) Yêu cầu đối với những ví dụ, số liệu và những điều được liệt kê đó là gì?
- Phải có cơ sở thực tế, phải đáng tin cậyTạo tính thuyết phục, dễ hiểu ở người đọc.
(H) Hãy đọc ví dụ ở sgk và cho biết tác dụng của phương pháp so sánh?
Đọc và trả lời: Để làm nổi bật vấn đề biển Thái Bình Dương rất lớn.
(H) Trong văn bản Ôn dịch, thuốc lá người viết đã so sánh với vấn đề gì? Tác dụng?
- So sánh với bệnh AIDS, với giặc ngoại xâm gặm nhắm như tằm ăn dâu Nhấn mạnh tác hại của thuốc lá.
(H) Văn bản Huế đã trình bày những đặc điểm nào của Huế? Có thể gọp chung các đặc điểm đó lại được không?
- Thiên nhiên, công trình kiến trúc, món ăn, chế độ phong kiến…Không nên gộp chung mà phân loại ra để dễ trình bày, bài viết lại rõ ràng, đầy đủ.
(H) Các bài thuyết minh vừa học có dùng phương pháp liệt kê, nêu ví dụ, dùng số liệu không? Nêu dẫn chứng!
- Các bài thuyết minh vừa học có dùng phương pháp liệt kê, nêu ví dụ, dùng số liệu không.
Trong văn bản Ôn dịch, thuốc lá người viết đã so sánh bệnh AIDS với thuốc lá và số liệu ở Bỉ ...
(H) Nêu một số phương pháp thuyết minh chủ yếu?
a- Phương pháp nêu định nghĩa, giải thích.
b- Phương pháp liệt kê, nêu ví dụ và dùng số liệu.
nghĩa khác nhau tuỳ theo mục đích thuyết minh.
- Phải có cơ sở thực tế, phải đáng tin cậyTạo tính thuyết phục, dễ hiểu ở người đọc.
- Thiên nhiên, công trình kiến trúc, món ăn, chế độ phong kiến…
Không nên gộp chung mà phân loại ra để dễ trình bày, bài viết lại rõ ràng, đầy đủ.
a- Phương pháp nêu định nghĩa, giải thích.
b- Phương pháp liệt kê, nêu ví dụ và dùng số liệu.
c- Phương pháp so sánh.
c- Phương pháp so sánh.
d- Phương pháp phân loại, phân tích.
HS đọc nội dung phần ghi nhớ trong SGK.
d- Phương pháp phân loại, phân tích.
*Ghi nhí: (SGK T 128)
Bài 1.
a. Kiến thức khoa học: Tác hại của khói thuốc lá
đối với sức khoẻ và cơ chế di truyền giống nòi của con ngời.
b. Kiến thức về xã hội: tâm lí lệch lạc của một số ngời coi hút thuốc lá là lịch sự.
Bài 2.
a. Phơng pháp so sánh: so sánh với AIDS, với giặc ngoại sâm.
b. Phơng pháp phân tích: tác hại của ni-cô-tin, của khí các bon.
c. Phơng pháp nêu số liệu: số tiền mua một bao 555, số tiền phạt ở Bỉ.
II. Luyện tập.
Bài 1.
a. Kiến thức khoa học: Tác hại của khói thuốc lá đối với sức khoẻ và cơ chế di truyền giống nòi của con ngêi.
b. Kiến thức về xã hội: tâm lí lệch lạc của một số ngời coi hút thuốc lá là lịch sự.
Bài 2.
a. Phơng pháp so sánh: so sánh với AIDS, với giặc ngoại sâm.
b. Phơng pháp phân tích: tác hại của ni-cô-tin, của khí các bon.
c. Phơng pháp nêu số liệu: số tiền mua một bao 555, số tiền phạt ở Bỉ.
BTVN3,4
IV. Hớng dẫn các hoạt động tiếp nối.
1. Củng cố.
- Xem lại các nội dung đã học.
- Làm bài tập.
2. Dặn dò.
Chuẩn bị mới
* ĐIỀU CHỈNH KẾ HOẠCH:
………
………
Ngày soạn: 08/11/2012