- Trần Tuấn Khải - I.MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT:
- Bổ sung kiến thức về văn học Việt Nam đầu thế kỷ XX.
- Cảm nhận được cảm xúc trữ tình yêu nước trong đoạn thơ.
- Cảm nhận được sức truyền cảm nghệ thuật của ngòi bút Trần Tuấn Khải.
II. TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KĨ NĂNG:
1.Kiến thức:
- Nỗi đau mất nước và ý chớ phục thự cứu nước đợc thể hiện trong đoạn thơ.
- Sức hấp dẫn của đoạn thơ qua cách khai thác đề tài lịch sử, lựa chọn thể thơ
để diễn tả xúc động tâm trạng của nhân vật lịch sử với giọng thơ thống thiết.
2.Kĩ năng:
- Đọc – hiểu một đoạn thơ khai thác đề tài lịch sử.
- Cảm thụ đợc cảm xúc mãnh liệt thể hiện bằng thể thơ song thất lục bát.
3.Thái độ:
Biết đợc nỗi đau mất nớc và ý chí phục thù cứu nớc của các vị tiền bối.
III.CHUẨN BỊ:
1.Giáo viên:
- Sách giáo khoa, sách giáo viên, sách bài tập, thiết kế bài giảng.
2.Học sinh:
- Đọc văn bản, trả lời câu hỏi Đọc - Hiểu văn bản.
3. Phương pháp: Vấn đáp, thuyết trình, thảo luận nhóm,…
IV.CÁC BƯỚC LÊN LỚP:
1.Ổn định lớp:
2.Kiểm tra bài cũ:
- Kiểm tra việc chuẩn bị bài của học sinh.
3.Bài mới:
Hoạt động của thầy và trò Nội dung
GV: Gọi hs đọc bài thơ và chú thích () sgk Hớng dẫn giọng đọc- đọc mẫu-gọi hs đọc bài thơ:
GV giíi thiệu về nét về tác giả tác phẩm.
(H)Nêu những hiểu biết của em về tác phẩm?
Hai chữ nước nhà là bài thơ mở đầu tập Bút quan hoài I (1924) lấy đề tài lịch sử thời giặc Minh xâm lược nước ta Nguyễn Phi Khanh bị bắt giải sang Tàu, không mong ngày trở lại, con muốn theo để phụng dưỡng cha già cho trọn đạo hiếu nhưng cha già phải dằn lòng khuyên con quay trở về để lo tính việc trả thù nhà đền nợ nước.
Bài thơ được viét theo thể song thất lục bát Gv: Hớng dẫn hs tìm hiểu các từ khó trong SGK.
(H) Nêu bố cục của bài thơ?
Bài thơ chia làm 3 phần:
P1: Từ đầu đến...Con nhớ lấy lời cha khuyên.
P2: Tiếp...Lấy ai tế độ đàn sau đó mà.
P3: Còn lại.
I/- Tìm hiểu chung:
1. Đọc:
2. Chó thÝch:
a- Tỏc giả: SGK b- Tác phẩm:
c. Tõ khã: SGK 3. Bè côc:
3 phÇn
(H) Nêu nội dung từng phần?
P1: Nỗi lòng của ngời cha trong cảnh ngộ phải rời xa
đất nớc.
P2: Nỗi lòng của ngời cha trong cảnh ngộ nớc mất, nhà tan.
P3: Nỗi lòng của ngời cha dành cho con.
GV: Gọi hs đọc 8 câu đầu.
(H) Cảnh ngộ cuộc chia ly được miêu tả qua bối cảnh không gian như thế nào?
-Cuộc chia ly diễn ra nơi biờn giới ảm đạm, heo hút:ải Bắc mây sầu ảm đạm, hổ thét chim kêu . . . (H) Hãy nêu hoàn cảnh và tâm trạng nhân vật?
- Hoàn cảnh thật éo le, cha bị giải sang Tàu, không mong ngày trở lại, con muốn theo để phụng dưỡng cha già cho trọn đạo hiếu những cha già phải dằn lòng khuyên con quay trở lại để lo tính việc trả thù nhà đền nợ nước.
(H) Các hình ảnh ẩn dụ : “Hạt máu nóng thấm quanh hồn nước, chút thân tàn lần bước dặm khơi” mang ý nghĩa gì?
- Nói lên lòng nhiệt huyết yêu nước của người cha cùng cảnh ngộ bất lực của mình.
II. Tìm hiểu văn bản:
1- Nỗi lòng của người cha trong cảnh ngộ phải rời xa đất nước:
Cuộc chia ly diễn ra nơi biên giới ảm đạm, heo hỳt:ải Bắc mây sầu ảm đạm, hổ thét chim kêu . . .
- Nói lên lòng nhiệt huyết yêu nước của người cha cùng cảnh ngộ bất lực của mình.
GV: Gọi hs đọc 20 câu tiếp theo.
(H) Người cha nhắc đến lịch sử dân tộc bằng những lời nào?
Giống Hồng Lạc hoàng thiêng đã định Mấy ngàn năm suy thịnh đổi thay.
Giời Nam riêng một cõi này.
Anh hùng hiệp nữ xưa nay kém gì?
(H) Qua đó nhà thơ muốn khẳng định điều gì?
- Qua đó, nhà thơ muốn khẳng định truyền thống dân tộc: Nòi giống cao quý, lịch sử lâu đời, nhiều anh hùng hào kiệt trong đó có nữ giới.
(H) Tại sao khi khuyên con trở về tìm cách cứu nước,
2- Nỗi lòng của người cha trong cảnh ngộ nước mất nhà tan:
- Qua đó, nhà thơ muốn khẳng định truyền thống dân tộc: Nòi giống cao quý, lịch sử lâu đời, nhiều anh hùng
người cha trước hết nhắc đến lịch sử dân tộc ?
- Người cha muốn khích lệ dòng máu anh hùng dân tộc ở người con.
(H) Qua đó em hiểu thêm điều gì tấm lòng người cha?
- Người cha thể hiện niềm tự hào dân tộc, một lòng yêu nước.
(H) Trong phần tiếp theo, những câu thơ nào nói lên họa mất nước?
Bốn phương khói lửa bừng bừng
Xiết bao thảm họa xương rừng, máu sông.
Nơi đô thị thành tung quách vỡ Chốn dân gian bỏ vợ lìa con.
(H) Các chi tiết: Bốn phương khói lửa bừng bừng,họa xương rừng, máu sông, thành tung quách vỡ, bỏ vợ lìa con gợi về hình ảnh đất nước như thế nào ?
- Đất nước có giặc, bị hủy hoại. => Cảnh nước mất nhà tan.
(H) Họa mất nước gieo đau thương cho dân tộc và nỗi đau cho lòng yêu nước, Những lời thề nào diến tả nỗi đau này?
Thảm vong quóc kể sao xiết kể ...
Sông Hồng Giang nhường vật cơn sầu.
(H) Nhận xét về nghệ thuật diễn tả qua các hình ảnh:
đất khóc, trời than, khói Nùng Lĩnh như xây khối uất, sông Hồng Giang nhường vật cơn sầu?
Nghệ thuật nhân hóa, so sánh diễn tả nỗi đau mất nước thấm đến cả đất trời, sông núi nước Nam.
(H) Lời nói thảm vong quốc đã bộc lộ cảm xúc gì trong lòng người cha?
- Lời nói thảm vong quốc đã bộc lộ lòng căm phẫn vô hạn trước tội ác giăc Minh.
Đó cũng là biểu hiện sâu sắc lòng yêu nước của nhà thơ.
hào kiệt trong đó có nữ giới.
- Người cha muốn khích lệ dòng máu anh hùng dân tộc ở người con.
- Người cha thể hiện niềm tự hào dân tộc, một lòng yêu nước.
- Lời nói thảm vong quốc đã bộc lộ lòng căm phẫn vô hạn trước tội ác giăc Minh.
Đó cũng là biểu hiện sâu sắc lòng yêu nước của nhà thơ.
GV: Gọi hs đọc 8 câu cuối.
(H) Những lời thơ nào diễn tả hình ảnh thực của người cha?
- Cha tuổi già sức yếu lỡ sa cơ đành chịu bú tay.
Thân lươn bao quản vũng lầy.
(H) Qua chi tiết đó cho thấy người cha đang ở trong cảnh ngộ như thế nào ?
- Người cha già yếu, bị bắt, không có địa vị đoa là cảnh ngộ ngặt nghèo bất lực.
(H) Tại sao khuyên con trở về tìm cách cứu nước người cha lại nói cảnh ngộ của mình và sự nghiệp tổ tông?
- Người cha nói như vậy để khích lệ con làm tiếp những diều ngươi cha chưa làm được để giúp nước nhà.
Làm cho lờii trao gởi thêm sức nặng tình cảm: giang sơn gánh vác sau này cậy con
(H) Nhận xét giọng điệu lời thơ?
-Lời thơ với giọng điệu thống thiết chân thành
(H) Từ những lời khuyên đó, em cảm nhận được nỗi lòng nào của người cha?
- Người cha yêu nước, yêu con. Đặt niềm tin vào đứa con và đất nước..
Tình yêu con hòa trong tình yêu nươc, yêu dân tộc.
3- Nỗi lòng người cha dành cho con:
- Người cha già yếu, bị bắt, không có địa vị đoa là cảnh ngộ ngặt nghèo bất lực.
- Người cha nói như vậy để khích lệ con làm tiếp những diều ngươi cha chưa làm được để giúp nước nhà.
Làm cho lời trao gởi thêm sức nặng tình cảm: giang sơn gánh vác sau này cậy con.
- Người cha yêu nước, yêu con. Đặt niềm tin vào đứa con và đất nước..
Tình yêu con hòa trong tình yêu nươc, yêu dân tộc.
GV Gọi hs đọc lại bài thơ
(H) Em có nhận xét gì về giọng điệu bài thơ? Á Nam Trần Tuấn Khải đã mượn câu chuyện lịch sử để gởi gắm điều gì?
Hs trả lời:
III/- Tổng kết:
* Ghi nhí: SGK
IV. Củng cố, dặn dò:
1. Củng cố:
- Học thuộc 8 câu dầu và 8 câu cuối bài thơ.
- Nắm được nội dung, nghệ thuật bài thơ.
2.Dặn dò:
Học bài + Làm bài ở nhà.
*ĐIỀU CHỈNH RÚT KINH NGHIỆM:
………
………
Ngày soạn:16.12.2012.