II. Một số tác dụng của sự sắp xếp trật tự từ
2. Kiểm tra bài cũ: (4’)
GV kiểm tra HS bằng hình thức vấn đáp.
(?) Trong bài văn nghị luận, bên cạnh yếu tố nghị luận là chủ yếu, còn có yếu tố phụ nào khác?
HS: Yếu tố biểu cảm.
(?) Yếu tố biểu cảm trong bài văn biểu cảm khác gì so với yếu tố biểu cảm trong văn nghị luận?
HS: Yếu tố bc’ trong văn biểu cảm nhằm nói lên cảm xúc tình cảm của người viết trước đối tượng được nói đến. Còn yếu tố bc’ trong văn nghị luận mục đích là làm nỗi bật vai trò luận điểm và thuyết phục mạnh ở người nghe.
3. Bài mới:
Tg Hoạt động của GV và HS Nội dung
1’ Hoạt động 1: Giới thiệu bài mới.
Nếu nghị luận đơn thuần tất bài viết sẽ khô khan. Để tránh nhược điểm này thường thường trong các bài nghị luận người viết đưa yếu tố biểu cảm, tự sự và miêu tả để cho các luận điểm, luận cứ của mình thêm phần cụ thể, sắc nhọn và thuyết phục hơn. Bài học hôm nay chúng ta sẽ tìm hiểu kĩ hơn về vai trò của yếu tố tự sự và miêu tả vào bài văn nghị luận.
20’ Hoạt động 2: Tìm hiểu yếu tố tự sự và miêu tả trong văn nghị luận.
Bước 1: Tìm hiểu các đoạn trích 1 – SGK113,114
GV gọi 2 HS đọc lại 2 đoạn văn a, b.
(?) Ở đoạn văn a, mục đích của người viết là gì?
HS: Tố cáo thủ đoạn bắt lính của thực dân Pháp.
(?) Ở đoạn trích b, mục đích của người viết là gì?
HS: Nói lên sự lừa bịp trắng trợn của thực dân Pháp.
(?) Tìm yếu tố tự sự ở đoạn trích a?
- HS tìm và trả lời. GV nhận xét.
HS: “Thoạt tiên … xì tiền ra”
(?) Tìm yếu tố tự sự ở đoạn trích b?
- HS tìm, GV nhận xét, bổ sung.
HS: “Tại sao lại có cảnh … lên nòng sẵn?”
(?) Câu hỏi thảo luận: Vì sao đoạn trích a có yếu tố tự sự nhưng không phải là văn bản tự sự, còn đoạn trích b có yếu tố miêu tả nhưng không phải văn bản miêu tả?
- HS thảo luận nhóm 2’. Đại diện trả lời.
- Nhóm khác nhận xét. GV bổ sung.
I/ Tìm hiểu yếu tố tự sự và miêu tả trong văn nghị luận:
1/ Xét đoạn trích 1a, b – SGK113, 144
a/ Yếu tố tự sự: “Thoạt tiên … xì tiền ra”
b/ Yếu tố miêu tả: “Tại sao lại có cảnh … lên nòng sẵn?”
- Hai đoạn văn trên có nhiều yếu tố tự sự và miêu tả nhưng không thể gọi là văn tự sự hoặc miêu tả, vì các đoạn văn này được sử dụng nhằm mục đích làm sáng tỏ vấn đề chính: tố cáo tội ác và sự
GV giảng dạy: Nhưng điều đó không có nghĩa vai trò của tự sự và miêu tả trong văn nghị luận nói chung là không đáng kể.
(?) Nếu bây giờ tước bỏ yếu tố tự sự và miêu tả ở 2 đoạn a, b thì em nhận xét đoạn văn ntn?
- HS bỏ và đọc nhẩm sau đó nhận xét.
- GV bổ sung, chuẩn kiến thức.
(?) Vậy từ sự tìm hiểu trên em có nhận xét gì về vai trò của các yếu tố tự sự và miêu tả trong văn nghị luận?
Bước 2: Tìm hiểu đoạn văn 2.
GV gọi HS đọc lại đoạn văn 2.
(?) Nội dung chính đoạn văn trên nói lên vấn đề gì?
- HS suy nghĩ trả lời. GV bổ sung.
HS: Văn bản kể lại cõu chuyện về chàng Trăng và nàng Han hay dùng để làm luận cứ nhằm chứng tỏ 2 truyện dân tộc miền núi đó có nét rất giống truyện Thánh Gióng ở miền xuôi.
(?) Tìm những yếu tố tự sự và miêu tả ở đoạn văn trên? (Lưu ý: 2 yếu tố này đan xen vào nhau).
- HS tìm và trả lời. GV nhận xét và ghi bài.
(?) Cho biết tác dụng?
(?) Tác giả có kể lại toàn bộ truyện của chàng Trăng và nàng Han không?
HS: Không.
(?) Vì sao tg’ vb’ trên không kể lại đầy đủ, cặn kẽ toàn bộ hai truyện mà chỉ kể, tả một số chi tiết trong những câu chuyện ấy?
- HS suy nghĩ trả lời. GV chuẩn kiến thức.
lừa bịp của thực dân Pháp.
- Nếu tước bỏ yếu tố tự sự và miêu tả thì đoạn văn nghị luận trở nên khô khan, mất vẻ sinh động thiếu thuyết phục và hấp dẫn.
* Ghi nhớ1 - SGK116
2/ Xét đoạn văn 2 – SGK115
- Yếu tố tự sự và miêu tả:
+ Truyện Chàng Trăng: “Mẹ chàng Trăng … vầng sáng bạc”
+ Truyện Nàng Han: “Còn nàng Han … người kinh”.
- Tác dụng: Làm sáng tỏ truyện cổ tích của dân tộc miền núi có nét rất giống truyện cổ tích của dân tộc miền xuôi.
- Tg’ không kể, tả đầy đủ và cặn kẻ toàn bộ 2 truyện mà chỉ một số đoạn nhằm mục đích:
+ Làm sáng tỏ luận điểm.
12’
(?) Thế vì sao tg’ không hoàn toàn kể, tả truyện Thánh Gióng?
HS: Vì truyện này rất quen thuộc đối với đông đảo người dân Việt.
(?) Qua đoạn văn em thấy tg’ có kể, tả tràn lan không?
HS: Tg’ không kể, tả tràn lan mà chỉ có những hình ảnh có lợi cho việc làm sáng tỏ luận điểm.
(?) Từ việc tìm hiểu trên, hãy cho biết: khi đưa các yếu tố tự sự và miêu tả vào bài văn nghị luận cần chú ý những gì?
Hoạt động 3: Hướng dẫn luyện tập.
BT1. GV gọi HS đọc Bt1.
(?) Tìm các yếu tố tự sự và miêu tả trong đoạn văn?
- HS tìm, HS khác nhận xét. GV bổ sung.
(?) Cho biết tác dụng của yếu tố tự sự và miêu tả để làm sáng tỏ vấn đề gi?
- HS suy nghĩ trả lời. GV kết luận.
Do lượng bài học nhiều, nên phần bài tập 2 GV hướng dẫn HS về nhà làm.
BT2. GV đọc lại Bt2, gợi ý cho HS về nhà
+ Ít ai biết cụ thể nội dung 2 truyện, không kể, tả người đọc không hình dung được sự gần gũi ấy ntn và luận điểm sẽ kém thuyết phục.
* Ghi nhớ2 – SGK116
II/ Luyện tập:
1/
- Yếu tố tự sự và miêu tả: Đoạn 1.
- Tác dụng:
+ Tự sự: Giúp người đọc hình dung rõ hoàn cảnh sáng tác của bài thơ và tâm trạng của nhà thơ.
+ Miêu tả: Người đọc như trông thấy trước mắt khung cảnh của đêm trăng và cảm xúc của người tù.
2/ (HS về nhà làm)
làm:
- Trước hết em cần đọc lại phần Đọc thêm trong SGK để tìm ra cách làm tốt nhất.
- Sau đó em thử vận dụng yếu tố tự sự và miêu tả (hoặc chỉ cần 1 yếu tố) vào để làm sáng tỏ luận điểm.
- Chú ý khi vận dụng cần ý thức, không được lạc sang văn tự sự hay miêu tả.
4. Củng cố: (4’)
(?) Nhắc lại tác dụng của yếu tố tự sự và miêu tả trong văn nghị luận?
5. Dặn dò: (2’)
- Học bài. Làm bài tập 2.
- Soạn vb tt “Ông Giuốc-đanh mặc lễ phục”
. Đọc lại vở kịch trong SGK (Chú ý giọng đọc của từng nhân vật để vào lớp đọc phân vai.
. Đọc phần ghi nhớ và trả lời các câu hỏi trong phần Đọc - hiểu văn bản.
Ngày soạn: 5/4/2012.
Ngày giảng: Tiết 123 Văn bản:
Ông Giuốc - đanh mặc lễ phục (Trích “ Trởng giả học làm sang”)