ớc 3 Tổ chức dạy và học bài mới
C. CÁC BƯỚC LÊN LỚP
I. MỤC TIấU CẦN Đạt
Học xong bài này học sinh nắm đợc.
1. Kiến thức:
- Khí phách kiên cờng, phong thái ung dung của chí sĩ yêu nớc Phan Bội Châu trong hoàn cảnh tù ngục.
- Cảm hứng hào hùng lãng mạn, giọng thơ mạnh mẽ, khóng đạt đợc thể hiện trong bài thơ.
2. Kĩ năng:
- Đọc – hiểu văn bản thơ thất ngôn bát cú Đờng luật đầu thế kỉ XX.
- Cảm nhận đợcgiọng thơ, hình ảnh thơ ở các văn bản.
3. Thái độ:
- Khâm phục những tinh thần yêu nớc của các bậc tiên bối qua các tác phẩm.
II.CHUẨN BỊ:
1.Giáo viên:
-Sách giáo khoa, sách giáo viên - Cỏc tài liệu liên quan.
2.Học sinh:
- Chuẩn bị bài theo sgk III.CÁC BƯỚC LÊN LỚP:
1.Ổn định lớp: Tổng số: 8A 17 8B 21 Vắng:
2.Kiểm tra bài cũ:
Theo em văn bản Bài toán dân số muốn nói với chúng ta điều gì?
3.Bài mới:
Hoạt động của thầy và trò Nội dung
GV: Hớng dẫn giọng đọc: Đọc với giọng hào hùng, to, vang, chú ý cách ngắt nhịp 4/3, riêng câu 2, nhịp 3/4. Câu cuối, đọc với giọng cảm khái, thách thức, ung dung, nhẹ nhàng.
GV gọi hs đọc chú thích () sgk và giới thiệu vài
I/- Đọc – Chó thÝch:
1. Đọc:
2. Chó thÝch:
nét về Phan Bội Châu
(H) Nêu những hiểu biết của em về tác giả Phan Béi Ch©u?
Phan Bội Châu (1867 -1940) hiệu Sào Nam người Nghệ An là nhà cách mạng lớn nhất của dân tộc trong hai thập kỷ đầu của thế kỷ 20. Ông còn là nhà văn, nhà thơ lớn có sự nghiệp sáng tác khá đồ sộ. Tác phẩm của ông bao gồm nhiều thể lọai thể hiện lòng yêu nước, khát vọng tự do, độc lập và ý chí chiến đấu kiên cường bền bỉ.
(H) Nêu những hiểu biết của em về tác phẩm?
- Cảm tác vào nhà ngục Quảng Đông là bài thơ Nôm, viết theo thể thơ thất ngôn bát cú Đường luật, nằm trong tác phẩm Ngục trung thư viết bằng chữ Hán, sáng tác vào đầu năm 1914 khi ông bị bọn quân phiệt Trung Quốc bắt giam. Ông viết bài thơ này bộc lộc cảm xúc của mình trong những ngày đầu mới vào ngục
GV: Hớng dẫn học sinh tìm hiểu các từ khó trong SGK.
(H) Văn bản đợc viết theo thể thơ gì?
- Thể thất ngôn bát cú đờng luật.
GV: Lu ý cho học sinh về thể tơ này:
- Vần hiệp ở cuối các câu 1,2,3,5,8 (lu, tù, chân, thù, dân).
- Hai cặp câu (3+4) và (5+6) có đối.
(H) Theo em bố cục bài thơ này sẽ phân chia nh thế nào?
- §Ò, thùc, luËn, kÕt.
a. Tỏc giả:
Phan Bội Châu (1867 -1940) hiệu Sào Nam người Nghệ An là nhà cách mạng lớn nhất của dân tộc trong hai thập kỷ đầu của thế kỷ 20. Ông còn là nhà văn, nhà thơ lớn có sự nghiệp sáng tác khá đồ sộ. Tác phẩm của ông bao gồm nhiều thể lọai thể hiện lòng yêu nước, khát vọng tự do, độc lập và ý chí chiến đấu kiên cường bền bỉ.
b. Tác phẩm:
Cảm tác vào nhà ngục Quảng Đông là bài thơ Nôm, viết theo thể thơ thất ngôn bát cú Đường luật, nằm trong tác phẩm Ngục trung thư viết bằng chữ Hán.
c. Tõ khã: (SGK) d. Thể thơ và bố cục:
- Thể thơ: Thất ngôn bát cú đờng luật.
- Bè côc:
+ §Ò (c©u 1+2) + Thùc (c©u 3+4).
+ LuËn ( c©u 5+6).
+ KÕt ( c©u 7+8).
II/- Tìm hiểu văn bản:
1- Hai câu đề:
GV: Gọi hs đọc hai câu đề.
(H) Các từ hào kiệt, phong lưu cho ta hình dung về một con người như thế nào ?
- Các từ ấy cho ta hình dung về một con người có tài, có chí khí anh hùng, phong thái ung dung đàng hoàng.
(H) Hai câu đề tác giả sử dụng nghệ thuật gì ? Nêu ý nghiã?
- Điệp từ “vẫn” như khẳng định phong cách của người cách mậngcủ bậc anh hùng không bao giờ thay đổi. trong bất kỳ hoàn cảnh nào.
(H) Em hiểu gì về quan niệm sống của PBC qua câu thơ thư hai?
- Người cách mạng quan niệm: con đường cứu nước là chông gai là gian khổ đòi hỏi sự quyết tâm không ngừng nghỉ. Do đó chuyện ở tù đối với họ chỉ là chặng nghỉ chân trên con đường cách mạng mà thôi.
Chạy mỏi chân thì hãy ở tù.
Phong thái ung dung của người cách mạng.
(H) Em có nhận xét gì về giọng điệu của hai câu
đề?
- Giọng điệu cười cợt bất chấp từ đó ta thấy sự bình tĩnh bất chấp nguy nan của người anh hùng.
- Các từ ấy cho ta hình dung về một con người có tài, có chí khí anh hùng, phong thái ung dung đàng hoàng.
- Phong thái ung dung của người cách mạng.
- Giọng điệu cười cợt bất chấp từ đó ta thấy sự bình tĩnh bất chấp nguy nan của người anh hùng.
GV: Gọi hs đọc hai câu thực.
(H) Các cụm từ “ khách không nhà” và “trong bốn biển” có ý nghĩa nh thế nào?
- Khách không nhà: ngời tự do, đi đây đi đó.
- Trong bèn biÓn: trong thÕ gian réng lín.
(H) Cả lời thơ “ Đã khách không nhà trong bốn biển” có ý nghĩa nh thế nào?
- Tác giả tự nhận mình là ngời tự do, đi đây đó giữa thÕ gian réng lín.
(H) ở trong nhà ngục, tự nhận mình là khách, điều
2- Hai câu thực:
- Tác giả tự nhận mình là ngời tự do, đi đây đó giữa thế gian rộng lín.
đó cho thấy nét đẹp nào trong tính cách tác giả?
- Ung dung, lạc quan ngay cả trong hoàn cảnh ngặt nghÌo.
(H) Dựa vào chú thích trong SGK em hiểu “ngời có tội” trong lời thơ “ Lại ngời có tội giữa năm châu”
có nghĩa nh thế nào?
- Vì hoạt động cách mạng, PBC bị trục xuất khỏi Nhật Bản, đang sống không hợp pháp ở Trung Quốc, lại bị thực dân Pháp kết án tử hình vắng mặt, cho nên dờng nh đi đến đâu ông cũng bị xua đuổi nh một tội phạm.
- “ Ngời có tội” ở đây là cách gọi mỉa mai của tác giả về hành động khủng bố ngời yêu nớc của thực dân Pháp (chúng gọi ngời yêu nớc là những ngời có téi).
(H) Điều đó cho ta hiểu thêm tính cách nào của nhà yêu nớc?
- Không khuất phục, tin mình là ngời yêu nớc chân chÝnh.
(H) Nhận xét về phép đối và tác dụng của nó trong hai câu thơ này?
- Câu trên đối xứng với câu dưới cả ý lẫn thanh làm nổi bật khí phách hiên ngang của người cách mạng, tạo nhạc điệu nhịp nhàng cho câu thơ.
(H) Từ đó, vẻ đẹp nào của ngời yêu nớc đợc bộc lé?
- Lạc quan, kiên cờng, chấp nhận nguy nan trên đ- ờng tranh đấu.
- Ung dung, lạc quan ngay cả trong hoàn cảnh ngặt nghèo.
- Không khuất phục, tin mình là ngời yêu nớc chân chính.
- Lạc quan, kiên cờng, chấp nhận nguy nan trên đ
GV: Gọi hs đọc hai câu luận.
(H) ý nghĩa của lời thơ “ Bủa vây ôm chặt bồ kinh tÕ”?
- Con ngời này vẫn ôm ấp hoài bão trị nớc cứu ng- êi.
(H) Theo em, lời thơ “ Mở miệng cời tan cuộc oán thù”, có thể hiểu theo ý nghĩa nào?
- Tiếng cời tan của ngời yêu nớc trong cảnh tù ngục
3- Hai câu luận:
- Con ngời này vẫn ôm ấp hoài bão trị nớc cứu ng
có sức mạnh chiến thắng mọi âm mu, thủ đoạn thâm độc của kẻ thù.
(H) Chỉ ra cách nói quá trong cặp câu này:
“ Bủa tay ôm chặt bồ kinh tế Mở miệng cời tan cuộc oán thù”
HS chỉ ra.
- Câu trên đối xứng câu dới cả ý và thanh.
(H) Cách nói quá và phép đối mang lại hiệu quả gì?
- Tạo giọng điệu cứng cỏi, hào hùng cho hồn thơ.
- Gợi tả khí phách hiên ngang không khuất phục của ngời yêu nớc.
- Tạo giọng điệu cứng cỏi, hào hùng cho hồn thơ.
- Gợi tả khí phách hiên ngang không khuất phục của ng
GV: Gọi hs đọc hai câu kết
(H) Các từ “ thân ấy” và “ sự nghiệp” cần đợc hiểu nh thế nào khi gắn với Phan Bội Châu?
- Thân ấy: Chỉ con ngời Phan Bội Châu.
- Sự nghiệp: Chỉ sự nghiệp cứu nớc mà Phan Bội Châu theo đuổi.
(H) Từ đó lời thơ “ Thân ấy hãy còn, còn sự nghiệp” toát lên ý nghĩa gì?
- Thể hiện quan niệm sống của nhà yêu nớc: Còn sống, còn đấu tranh giải phóng dân tộc.
(H) Hãy nói thêm cho rõ nội dung câu kết bài thơ?
- Con ngời ở đây thừa nhận con đờng yêu nớc đầy nguy hiểm, trong đó có cả việc bị tù đày. Nhng không có hoàn cảnh khắc nghiệt nào làm nhụt ý chí
đấu tranh của ngời yêu nớc.
(H) Từ cặp câu kết này, những phẩm chất tốt đẹp nào của ngời yêu nớc đợc bộc lộ?
- Chấp nhận mọi nguy nan, vợt lên gian khổ trong tranh đấu. Tin tởng mãnh liệt vào sự nghiệp yêu n- ớc của mình.
4- Hai câu kết:
- Thể hiện quan niệm sống của nhà yêu nớc: Còn sống, còn đấu tranh giải phóng dân tộc.
- Chấp nhận mọi nguy nan, vợt lên gian khổ trong tranh đấu. Tin t ởng mãnh liệt vào sự nghiệp yêu nớc của mình.
GV: Gọi hs đọc lại bài thơ.
(H)Nêu giọng điệu và cảm hứng bao trùm của bài
III/- Tổng kết: