- Đỗ Phủ là nhà thơ hiện thực vĩ đại , được người Trung Quốc tôn vinh là “ thi thánh”;
- Nội dung thơ : Bức tranh hiện thực, đồng cảm nhân dân, yêu nước, nhân đạo.
- Giọng thơ : Trầm uất, nghẹn ngào 2. Bài thơ “”Cảm cúc mùa thu”
- Xuất xứ : Bài thơ mở đầu cho chùm thơ “Thu hứng”
- Viết năm 766 khi Đỗ Phủ đang chạy loạn ở Quỳ Châu.
- Thể loại , bố cục
- Thể loại : Thất ngôn bát cú Đường luật - Bố cục : 2 phần
+ Bốn câu đầu : cảnh thu + Bốn câu cuối : tình thu
II.ĐỌC-HIỂU VĂN BẢN 1. Bốn câu đầu
- Cảnh mùa thu ở Quỳ Châu ( Tứ Xuyên- Ba Thục, miền núi phía Tây TQ, thượng nguồn sông Trường Giang )
+ Hình ảnh xuất hiện : + Sương trắng + Những dãy núi….
- GV liên hệ:
“Người lên ngựa, kẻ chia bào
Rừng thu đã nhuốm màu quan san”
-GV: Trong cảnh ấy vẫn ngầm ngụ tình của người viết . Đó là cảm xúc gì, tâm trạng gì ?
-GV Loạn An Lộc Sơn, Sử Tư Minh
- GV: Tâm trạng, nỗi lòng của nhà thơ được thể hiện bằng cách nào ?
- GV: Tại sao tác giả chọn hai hình ảnh hoa cúc và con thuyền ?
- Liên hệ : Mùa thu Nguyễn Khuyến:
“ Mấy chùm trước giậu hoa năm ngoái
Một tiếng trên không ngỗng nước nào”
- GV: Như vậy trong hai câu 5-6 , tình đã lấn cảnh.
Cảnh mở, là cái phương tiện để bên ngoài nói tâm trạng , cảm xúc, nỗi lòng.
Nỗi nhớ quê, nhớ nước bị buộc lại, không thể nào giải toả, tình cảm mà thêm da diết, dồn nén.
- GV: Hai câu cuối so với 2 câu trên có gì khác biệt ? Nhà thơ quay ra tả cảnh buổi chiều bên sông nơi thành Bạch Đế với cảnh rộn rành dao thước và tiếng chày dập áo vang để làm
5p
5p
5p
5p
+ Mây âm u sà …
+Không gian , cảnh vật mùa thu đặc trưng lạnh lẽo, đượm nỗi buồn người xa xứ
- Nghệ thuật : điểm nhìn bên ngoài
Cảnh thu ở đây được nhìn từ xa, cảnh rộng bao quát, nhưng qua cách tả tâm trạng buồn , lo.
+ Đối Sóng vọt > < mây sầm ( lên ) > < ( xuống ) [Cảnh thu chất chứa tâm trạng
2.Bốn câu cuối: Tâm trạng nỗi lòng nhà thơ - Cô chu > con thuyển lẻ loi, cô đơn
- Hình ảnh:
+ Cúc > tượng trưng mùa thu (hai lần nở hoa hay hai năm xa quê )
+ Con thuyền > Gợi cuộc đời trôi nổi, lưu lạc của nhà thơ.
Con thuyền mang chở tâm tình của con người - Tả âm thanh :
+ Tiếng dao thước cắt may + Tiếng chày đập vải, đập áo rét
Khiến lòng người xa xứ càng thêm sầu não.
- Hai câu 5-6 sử dụng : Phép đối + Đối ý ra đi > < ở lại + Đối từ tuôn > < buộc + Đối thanh B > < T - Nghệ thuật:
+ Điểm nhìn bên trong ( câu 5-6) + Điểm nhìn bên ngoài ( câu7-8)
gì ?
-GV: Nghệ thuật ở tả cảnh, tả tình ở hai câu cuối gì khác ?
- Liên hệ Thôi Hiệu:
“ Quê hương …..
………… lòng ai?”
- GV: Bốn câu cuối nhà thơ thể hiện rõ tâm trạng gì ?
Bài thơ không miêu tả trực tiếp xã hội những vẫn mang ý nghĩa hiện thực sâu sắc và chan chứa tình đời.
- HS đọc Ghi nhớ sgk/146 -GV: Nghệ thuật đặc sắc và nội dung của bài thơ ? 3p
[ Nỗi lòng tha thiết với quê hương, đất nước của tác giả
III. TỔNG KẾT 1. Nghệ thuật
- Kết cấu chặt chẽ, hình ảnh đặc trưng, ngôn từ nhiều tầng ý nghĩa, giọng điệu và âm hưởng thơ thể hiện đúng tâm trạng u buồn.
- Điểm nhìn bên ngoài > điểm nhìn bên trong - Đối lập, ẩn dụ
2. Nội dung
- Đậm chất hiện thực
- Trái tim nhân đạo của tác giả
E. CỦNG CỐ- DẶN DÒ ( 1p) 1.Củng cố
- Thực chất Thu hứng là nỗi lòng nhớ quê hương , nhớ người thân khi mùa thu về nơi đất khách .
2. Dặn dò
- Kể tên một vài bài thơ cùng đề tài mùa thu nhà thơ Việt Nam
- Soạn tiết 47 Đọc thêm Lầu Hoàng Hạc; Nỗi oán của người phòng khuê; Khe chim kêu 3. Rút kinh nghiệm bài giảng
Tiết 47,48 : Đọc thêm LẦU HOÀNG HẠC ( THÔI HIỆU)
KHUÊ OÁN (VƯƠNG XƯƠNG LINH) ĐIỂU MINH GIẢN ( VƯƠNG DUY )
Ngày soạn : 5/12/2012 Ngày giảng : 6/12/2012 Tuần học : 16
A.MỤC TIÊU CẦN ĐẠT 1.Kiến thức
- Hiểu được chủ đề, cảm hứng chủ đạo, đặc sắc nghệ thuật của từng bài thơ 2.Kĩ năng
Rèn luyện kĩ năng phân tích thơ Đường 3.Thái độ : Lòng yêu mến thơ Đường B.PHƯƠNG TIỆN THỰC HIỆN
- Chuẩn kiến thức, kĩ năng Ngữ văn 10 - SGK, SGV Ngữ văn 10, tập 1
C.PHƯƠNG PHÁP THỰC HIỆN
- Kết hợp đọc diễn cảm, thuyết minh bình giảng, so sánh, đối chiếu D.TIẾN TRÌNH BÀI GIẢNG
1.Ổn định lớp
Lớp Thời gian HS vắng Điểm miệng
10A4 10A5 10A6 10A12
2.Kiểm tra bài cũ : 5p
Câu hỏi : Đọc thuộc lòng bài thơ Cảm xúc mùa thu ? Nêu nghệ thuật và nội dung bài thơ ?
- GV nhận xét, bổ sung ,cho điểm : + Nghệ thuật
- Kết cấu chặt chẽ, hình ảnh đặc trưng, ngôn từ nhiều tầng ý nghĩa, giọng điệu và âm hưởng thơ thể hiện đúng tâm trạng u buồn.
- Điểm nhìn bên ngoài > điểm nhìn bên trong - Đối lập, ẩn dụ
+ Nội dung
- Đậm chất hiện thực
- Trái tim nhân đạo của tác giả
3.Bài mới : Ngoài các bài thơ Đường tiêu biểu như thầy và các em đã học. Thơ Đường còn nhiều bài thơ đặc sắc về nội dung và nghệ thuật…..
Hoạt động của GV và HS Thời gian
Nội dung bài giảng
-HS đọc Tiểu dẫn
-GV : Bốn câu đầu nêu lên cảnh gì ? Cảnh được gợi bằng cách nào ?
GV Bình
- GV: Cảnh gợi điều gì ? GV Bình
- GV: Bốn câu cuối tả cõi thực hay cõi mộng ? Gợi cảm xúc gì ?
GV Bình
- GV: Nhận xét của em về nghệ thuật và nội dung bài thơ ?
6p
8p
8p 6p
5p
6p