VÀ MỊ CHÂU TRỌNG THUỶ
Tiết 12-13 UY-LÍT-XƠ TRỞ VỀ
E. CỦNG CỐ, DẶN DÒ
1. Mâu thuẫn xung đột giữa Tấm và mẹ con Cám
a. Diễn biến mâu thuẫn:
Chặng 1: Lúc Tấm chưa trở thành hoàng hậu:
Tấm Mẹ con Cám - Đi bắt tép: chăm chỉ,
siêng năng bắt đầy giỏ cá và tép để có được yếm đỏ
→ tìm đến ước mơ bằng chính sức lao động của mình.
+ Khóc.
- Cám luời biếng chẳng làm được gì
→ lừa chị đổ tép vào giỏ của mình về nhà lãnh thưởng trước.
→ Cướp mất ước mơ nhỏ bé của Tấm.
- Nuôi bống:
+ Chia phần cơm cho bống.
+ Khóc khi bống chết.
→ Ước mơ được chia sẻ vui buồn trong cuộc sống.
+ Rình trộm Tấm cho bống ăn.
+ Lừa Tấm đi chăn trâu đồng xa để giết bống ăn thịt.
→ Cướp đi người bạn, nguồn an ủi của Tấm.
- Đi xem hội
+ Phải nhặt thóc, gạo + Ướm thử giày → trở thành hoàng hậu.
→ Siêng năng, chăm chỉ, hiền lành, khao khát hạnh phúc, luôn nhường nhịn và nhận sự thua thiệt.
→ phản kháng yếu đuối, bị động và dễ khóc.
+ Bày kế hành hạ Tấm.
+ Thử giày, bẽ bàng, xấu hổ.
→ Lười biếng, độc ác, mưu mô, nhẫn tâm hành hạ, cướp công lao quyền lợi vật chất và tinh thần của Tấm.
→ Phản ánh mâu thuẫn xoay quanh quyền lợi vật chất và tinh thần trong cuộc sống
Mẹ con Cám ra sao?
→ HS trả lời, GV nhận xét, chốt ý và kết luận chặng 1.
- GV thuyết giảng thêm về chi tiết Bụt và chiếc giày.
Chặng 2:
- Mâu thuẫn giữa Tấm và mẹ con Cám khi Tấm trở thành hoàng hậu có giảm đi không?
Vì sao?
→ Xung đột một mất một còn.
- Xung đột này diễn ra như thế nào?
→ HS khái quát xung đột giữa Tấm và mẹ con Cám qua 4 lần biến hoá của Tấm? GV chốt ý.
- GV: Qua 4 lần biến hoá, chứng tỏ điều gì ở Tấm?
-GV: Qua 2 chặng em có nhận xét gì về 2 tuyến nhân vật?
-GV: Mâu thuẫn giữa Tấm và mẹ con Cám phản ánh những mối xung đột nào trong gia đình và xã hội?
-GV: Mâu thuẫn nào là chủ yếu?
-GV: Qua câu chuyện tác giả dân gian muốn giải quyết câu chuyện theo hướng nào? Và
15p
15p
gia đình.
Chặng 2 : Khi Tấm trở thành hoàng hậu.
Tấm Mẹ con Cám - Trèo lên hái cau
cúng cha → ngã chết đuối.
- Hoá thành chim vàng anh hót mắng Cám và quấn quýt theo vua.
- Hoá thành cây xoan đào.
→ Hiện thân qua tiếng kêu của khung cửi nguyền rủa tội cướp chồng.
- Hoá thành cây thị có một quả → nguyên hình là cô Tấm xinh đẹp.
- Được vua đón về cung.
Tấm trưởng thành hơn, phản ứng mạnh mẽ và cuối cùnglà hành động quyết liệt để đòi lại hạnh phúc, đòi lại những gì thuộc về mình.
- Bày mưu độc, đẵn gốc cau giết Tấm, đưa Cám vào thế chị làm hoàng hậu.
- Giết chim nấu ăn và vứt lông ra vườn.
- Sai lính chặt cây xoan đào làm khung cửi.
→ Đốt khung cửi đổ tro ra ngoài đường xa hoàng cung.
- Tiếp tục tận hưởng cuộc sống hạnh phúc.
- Bị trừng trị đích đáng.
Độc ác, nham hiểm hòng tiêu diệt Tấm.
→ Phản ánh mâu thuẫn và quyền lợi xã hội.
b. Bản chất và ý nghĩa xã hội của mâu thuẫn:
- Mâu thuẫn, xung đột trong gia đình thời cổ đại: Dì ghẻ >< con chồng
Chị em cùng cha khác mẹ.
- Mâu thuẫn giữa cái thiện và cái ác trong xã hội.
- Mâu thuẫn giữa các lực lượng đối lập trong
ước mơ của tác giả gởi gấm qua câu chuyện đó?
→ HS trả lời, GV chốt ý và diễn giảng thêm.
Thao tác 2:
- GV :yêu cầu HS nhắc lại những hình thức biến hoá của Tấm? Qua mỗi lần biến hoá, Tấm đã nói và làm gì? Ý nghĩa của những lời nói và hành động ấy?
- GV:Đằng sau quá trình biến hoá, ta hiểu được điều gì về cô Tấm hiền lành? Và dụng ý sâu xa của tác giả dân gian?
→ HS suy nghĩ trả lời, GV giảng để học sinh nắm bắt vấn đề.
- GV nêu vấn đề: Có ý kiến cho rằng chính sức sống mãnh liệt của Tấm là nguyên nhân quan trọng tạo nên chiến thắng cuối cùng, ngược lại có ý kiến cho rằng chính sự phù trợ của lực lượng siêu nhân mới là yếu tố quan trọng tạo nên chiến thắng cuối cùng.Ý kiến của em ra sao?
→ HS thảo luận trả lời.
Thao tác 3:
- GV nêu vấn đề cho HS thảo luận:
+ Có ý kiến đồng tình với cách trả thù của Tấm, cho rằng như thế là hợp lí, là đích đáng?
+ Có ý kiến lại không đồng tình, cho rằng như thế là trái với bản chất hiền hậu của Tấm?
Ý kiến của em ra sao?
→ HS tự do đưa ra ý kiến, GV nhận xét, đưa ra ý kiến đúng đắn.
Hoạt động 3: Hình thành phần ghi nhớ.
GV gọi 2 HS đọc to phần ghi
10p
7p
xã hội nhằm khẳng định và địa vị mới( rất mờ nhạt).
Ý nghĩa: Khẳng định sự chiến thắng của cái thiện trước cái ác.
2. Ý nghĩa của quá trình biến hoá của Tấm:
- Khẳng định sức sống mãnh liệt, sức trỗi dậy phi thường của con người, của cái thiện trước sự vùi dập của cái ác.
- Thể hiện quan niệm luân hồi của đạo Phật trong đời sống tinh thần của nhân dân.
- Thể hiện ước mơ về một xã hội công bằng, tốt đẹp của người Việt cổ.
→ Lòng nhân đạo và tinh thần lạc quan.
3.Hành động trả thù của Tấm và quan niệm, thái độ của nhân dân:
- Hành động trả thù của Tấm thể hiện quan điểm của người dân xưa:
+ Thiện luôn luôn thắng ác, ở hiền gặp lành, ở ác gặp ác → Tấm không độc ác.
+ Hiền không có nghĩa là nhút nhát, sợ hãi, chịu khuất phục trước cái ác và cái xấu.
III. Ghi nhớ: SGK/ 72 1.Nội dung : sgk 2.Nghệ thuật :
+Xây dựng những mâu thuẫn, xung đột ngày càng tăng tiến.
+ Xây dựng nhân vật theo tuyến đối lập cùng tồn tại.
nhớ Sgk/ 72 4p + Có nhiều yếu tố kì ảo.
+ Kết cấu quen thuộc của truyện cổ tích
E.CỦNG CỐ, DẶN DÒ: 2p
1. Củng cố: Mâu thuẫn, xung đột của truyện và ý nghĩa xã hội của mâu thuẫn.
2. Dặn dò: Tóm tắt truyện và học bài.
Chuẩn bị bài miêu tả và biểu cảm trong văn tự sự 3.Rút kinh nghiệm bài giảng:
Tiết 19-20: TAM ĐẠI CON GÀ - NHƯNG NÓ PHẢI BẰNG HAI MÀY (Truyện cười)
Ngày soạn: 27/9/2012 Ngày giảng : 28 /9 /2012 Tuần học 6
A.Mục tiêu bài học:
1Kiến thức
-Hiểu được mâu thuẫn trái tự nhiên trong cách ứng phó của anh học trò dốt nát mà hay khoe khoang, giấu dốt, cũng giấu càng lộ ra làm trị cười thiên hạ.
2Kỹ năng
-Nắm được biện pháp gây cười của truyện.
3Thái độ
-Hiểu thái độ của nhân dân đối với bản chất tham nhũng của quan lại địa phương. Đồng thời thấy đựơc tình cảnh bi hài của người lao động lâm vào kiện tụng.
B.Phương tiện thực hiện:
- Chuẩn kiến thức kĩ năng Ngữ văn 10 - Giáo dục kĩ năng sống trong môn Ngữ văn -Giáo án Ngữ văn 10 ( 2011-2012)