2. Đọc-hiểu văn bản a. Nội dung
- Hai câu thơ đầu : Cảnh đồng quê và sinh hoạt thường chân thật, mộc mạc làm rung động người
quen thuộc nhưng vẫn làm xúc động lòng người; lí giải vì sao ?)
-GV liên hệ : Anh đi anh nhớ quê nhà ( bài thơ mang đậm chấn ca dao mộc mạc của dân gian ) - GV bình :
- GV: Tại sao nhà nói ở nhà nghèo vẫn tốt ?
Khi ta ở chỉ là nơi đất ở Khi ta đi đất bỗng hoá tâm hồn
( Tiếng hát con tàu - Chế Lan Viên )
Liên hệ Quê hương ( Đỗ Trung Quân )
- GV: Nghệ thuật và nội dung của bài thơ ?
- GV: Bài thơ giáo dục chúng ta điều gì với quê hương mình ?
-HS thảo luận chung, nêu cảm nhận
10p 5p
3p
- Hai câu cuối :Tiếng gọi trở về nghe thiết tha khắc khoải trong lòng kẻ xa quê
Tình yêu quê hương đất nước, niềm tự hào về dân tộc là cảm xúc chủ đạo của bài thơ
b. Nghệ thuật
- Cách nói chân thực, giản dị - Những hình ảnh gợi cảm c. Ý nghĩa văn bản
Bài thơ thức tỉnh tâm trạng của những người xa quê
E.CỦNG CỐ- DẶN DÒ 3p 1. Củng cố
- Nét chung và nét riêng của 3 bài thơ ? Bài nào thể hiện khuynh hướng trang nhã, xu hướng bình dị ? 2.Dặn dò
- Học thuộc lòng 3 bài thơ - Nắm nội dung và nghệ thuật
- Soạn tiết 43 Tại lầu Hoàng Hạc tiễn Mạnh Hạo Nhiên đi Quảng Lăng 3.Rút kinh nghiệm bài giảng
Tiết 43: TẠI HOÀNG HẠC TIẾN MẠNH
HẠO NHIÊN ĐI QUẢNG LĂNG ( LÝ BẠCH ) Ngày soạn : 28/11/2012
Ngày giảng : 29/11/2012 Tuần học : 15
A. MỤC TIÊU CẦN ĐẠT 1. Kiến thức
- Tình cảm chân thành, trong sáng, cảm động của nhà thơ đối với bạn.
- Hình ảnh, ngôn ngữ thơ tươi sáng, gợi cảm 2. Kĩ năng
- Đọc-hiểu văn bản theo đặc trưng thể loại
- Phân tích theo những đặc trưng cơ bản của thơ.
3. Thái độ : Giáo dục chân thành, tình nghĩa với bạn bè trong cuộc sống.
B. PHƯƠNG TIỆN THỰC HIỆN
- SGK, SGV Ngữ văn 10, tập 1 -Chuẩn kiến thức Ngữ văn 10
- Giáo án Ngữ văn 10 năm học 2011-2012 - Tranh, ảnh về lầu Hoàng Hạc.
C. PHƯƠNG PHÁP THỰC HIỆN
- Đọc diễn cảm kết hợp thuyết minh, bình giảng, thảo luận nhóm - Kết hợp giáo án, bảng, máy chiếu
D. TIẾN TRÌNH BÀI GIẢNG 1.Ổn định lớp
Lớp 10A4 10A5 10A6 10A12
CP KP
2. Kiểm tra bài cũ ( 5p)
Câu hỏi : Đọc thuộc lòng bài thơ Đọc Tiểu Thanh ký của Nguyễn Du ? Nội dung và nghệ thuật của bài thơ ?
- GV nhận xét, bổ sung kiến thức , cho HS điểm:
+ Nội dung: Niềm cảm thương và Nguyễn Du dành cho Tiểu Thanh và tâm sự khao khát tri âm hướng về hậu thế; vẻ đẹp của chủ nghĩa nhân đạo của Nguyễn Du + Nghệ thuật: Sử dụng tài tình phép đối và khả năng thống nhất những mặt đối lập hình ảnh, ngôn từ
- Câu hỏi tu từ
- Ngôn ngữ trữ tình đậm chất triết lí 3. Bài mới : Đề tài tình bạn là một...
Hoạt động của GV và HS Thời gian
Nội dung bài giảng
- HS đọc Yêu cầu cần đạt sgk.143
- GV: Phần Tiểu dẫn giúp em hiểu gì về Lý Bạch ? Mạnh Hạo Nhiên là ai ? - GV Mặc dù hơn Lý Bạch 12 tuổi, nhưng giữa Lí Bạch và Mạnh Hạo Nhiên lại có những hoàn cảnh giống nhau và những tình cảm đồng điệu: cả hai đều gặp nhiều trắc trở trong cuộc
2p I.TIỂU DẪN
1.Tác giả ( 701-762)
- Nhà thơ lãng mạn lớn Trung Quốc, được gọi là
“ thi tiên”.
- Phong cách thơ bay bổng, tinh tế, lãng mạn - Nội dung thơ phong phú sgk/143
đời, tính tình hào hiệp, coi thường danh lợi, thích ngao du sơn thuỷ,…
Hướng dẫn đọc diễn cảm:
Giọng trang trọng, nhẹ nhàng, thể hiện được tình cảm lưu luyến của Lí Bạch khi tiễn bạn
- GV : Bố cục bài thơ ? - Bố cục :
+ Khai- Thừa- Chuyển-Hợp + Hai câu đầu, hai câu sau
chọn cách thứ 2
- GV: Em hãy so sánh từ “ cố nhân” với từ “ bạn” trong bản dịch ?
- HS: từ “ cổ nhân” là bạn cũ còn “ bạn” chỉ quan hệ thông thường.
- GV:
+ “ Bạn” chỉ quan hệ thông thường.
+ “ Cổ nhân” là tri kỉ, gắn bó bền lâu
- GV: Bài thơ viết về cuộc chia tay của LB và MHN.
Cuộc chia tay diễn ra ở đâu ? Nơi mà người bạn sẽ đến ? Nơi chia tay và nơi đến được kết nối bởi cái gì ? Liên hệ Tống biệt hành, … -GV: Em có nhận xét gì về nghệ thuật tả cảnh, tả tình và ngôn ngữ thơ trong hai câu đầu ?
2p
3p
14p
2. Tác phẩm
- Chữ viết : chữ Hán
- Thể loại : thất ngôn tứ tuyệt ĐL - Đề tài: Tống biệt
- Hoàn cảnh sáng tác: Khi tiễn MHN đi Quảng Lăng
II. ĐỌC-HIỂU VĂN BẢN 1.Đọc- hiểu khái quát - Đọc
- Chú thích - Bố cục:
+ Hai câu đầu: cảnh đưa tiễn
+ Hai câu sau : Tình người đưa tiễn 2.Đọc-hiểu chi tiết
a. Hai câu đầu
* “ Cố nhân” gợi mối quan hệ gắn bó thân thiết giữa LB và MHN
- Không gian :
+ Nơi đi : lầu Hoàng Hạc> phía Tây> chốn thanh cao, thoát tục
+ Nơi đến : Dương Châu > phía Đông nơi phồn hoa đô hội, ồn ào náo nhiệt
- Điểm nối : sông Trường Giang - Thời gian: tháng ba mùa khoa khói - Nghệ thuật đối
+ cảnh > < tình Người đi > < kẻ ở
Đi về chốn tiên cảnh Lẻ loi, ngậm ngùi tiếc nuối
- GV: Hai câu thơ đầu thể hiện tâm sự gì của nhà thơ với bạn ?
- GV: Theo em từ “ cô phàm” dịch là “ bạn” đã sát nghĩa chưa ? Vì sao ?
- GV bản dịch đã làm mất đi ý nghĩa của từ “ cô” và chưa nổi lên màu xanh của bầu trời ( bích không tận).
-GV: Hình ảnh cánh buồm gợi tâm trạng gì của LB với người ra đi ?
-GV: Theo em đến hai câu cuối, nhà thơ còn sử dụng nghệ thuật đối nữa không ? Ngoài ra ta thấy xuất hiện nghệ thuật gì nữa ?
- GV: Hai câu cuối nói lên tâm trạng gì của nhà thơ ? Liên hệ
-Vầng trăng ai xẻ…
-Người lên ngựa, kẻ chia….
- HS đọc Ghi nhớ sgk/144 - GV: Cái hay của thơ
14p
+ Vui > < buồn + Cái có > > Cái không
- Miêu tả chính xác, cụ thể, chân thực - Ngôn ngữ giản dị, mộc mạc, hàm súc
Cảnh tiễn đưa đẹp, nhưng ẩn chứa nỗi buồn li biệt.
b. Hai câu thơ cuối
-“ cô phàm” : cánh buồn lẻ loi, cô đơn
Cánh buồm: ẩn dụ cho người ra đi âm thầm, lặng lẽ.
- Hành trình : cánh buồm- xa dần- mất hút
Sự quan sát tinh tế
Nỗi nhớ mong dài theo hành trình
- Cảnh cũng trống vắng, cô đơn như con người:
chỉ có một cánh buồm cũng mất hút vào không gian, xa mãi.
Cuối cùng chỉ còn lại một dòng Trường Giang mênh mông chảy vào cõi trời.
- Nghệ thuật:
+ Mô típ đăng cao vọng viễn
+ Bút pháp chấm phá “ cố nhân”, “ cô phàm”
*Đồng nhất
Cánh buồm tự do = con người phóng khoáng Cánh buồm xa dần = nỗi nhớ tăng dần
* Đối lập
. Con người nhỏ bé > < vũ trụ bao la . Dòng sông > < bầu trời vô hạn . Cảnh còn > < người mất [ Tấm lòng tha thiết của LB dành cho bạn.
Đường là ở chỗ thể hiện được ý ở ngoài lời ( ý tại ngôn ngoại ). Bài thơ này đã thể hiện những nét đặc sắc nào của LB ?
- GV: Em có cảm nhận gì về tình bạn giữa hai nhà thơ nổi tiếng ?
- GV: Bài thơ giáo dục chúng ta điều gì về tình bạn ?
- HS nêu cảm xúc, suy nghĩ
2p
2p
III. TỔNG KẾT 1. Nghệ thuật
- Hình ảnh thơ chọn lọc, ngôn ngữ thơ gợi cảm, giọng điệu trầm lắng.
- Tình hoà trong cảnh; kết hợp giữa yếu tố trữ tình, tự sự và miêu tả.
- Quan hệ đối lập; vô hạn-hữu hạn, tả cảnh ngụ tình.
2. Nội dung
Tình bạn sâu sắc, chân thành-điều không thể thiếu được trong đời sống tinh thần của con người ở mọi thời đại.
IV. TRẮC NGHIỆM E. CỦNG CỐ- DẶN DÒ ( 1p)
1.Củng cố
- Cặp quan hệ nào sau đây được dựng lên khá rõ ràng trong bài thơ thể hiện tâm tình của thi nhân ?
A. Xưa-nay B. Mộng- thực C. Tiên -tục D. Hữu-vô Đáp án D
2. Dặn dò
- Đọc thuộc lòng bài thơ + Nội dung và nghệ thuật
- Viết một đoạn văn nêu cảm nhận về tình bạn giữa hai nhà thơ - Soạn tiết 44 Thực hành phép tu từ ẩn dụ và hoán dụ
3. Rút kinh nghiệm bài giảng