TRUNG QUỐC GIỮA THẾ KỈ XIX - ĐẦU THẾ KỈ XX
III. CÁCH MẠNG TÂN HỢI (1911)
∗ Nguyên nhân bùng nổ:
- Triều đình Mãn Thanh trao quyền kinh doanh đường sắt cho các nước đế quốc.
∗ Diễn biến:
- 10/10/1911, khởi nghĩa ở Vũ Xương thắng lợi.
- Được nhân dân ủng hộ, phong
- GV bổ sung: PT “giữ đường” của TS T.Q đã được ND ủng hộ. Cuộc ĐT khiến triều đình &
phái TS lập hiến lo sợ, cử q.lính đi đàn áp PT ở Tứ Xuyên. Trong số binh lính đóng ở Vũ Hán đã có 1 số tổ chức do T.Q Đồng minh hội t/lập. ẹ λ cầm đầu tổ chức này đó q.định k.n ở Vũ Xương vào 10/10/1911, PTCM đạt thắng lợi nhanh chúng & lan rộng. Cuối 1911 ND ủ tỉnh ở m.Nam & m.Trung đã hưởng ứng quân CM. Được sự ủng hộ của ND, quân CM đã tiến tới Nam Kinh rồi Bắc Kinh. 1/1/1912 c/phủ lâm thời t/lập tại Nam Kinh tuyên bố sự ra đời của T.Hoa dân quốc, TTS được bầu làm Tổng thống lâm thời.
Vì sao CM kết thúc?
- HS: G/c TS (l/đạo cuộc k.n) sợ PTĐT của q/c nên đã thương lượng với triều đình Mãn Thanh trao lại quyền cho Viên Thế Khải ⇒ thoả hiệp với đ/q.
Nêu tính chất của cách mạng Tân Hợi ? - HS: Là cuộc CMTS không triệt để
Căn cứ nào khẳng định cuộc CM Tân Hợi là một cuộc CM TS ?
- HS: là cuộc CM do g/c TS l/đạo lật đổ c/đ quân chủ, thành lập nền cộng hòa, tạo điều kiện cho sự của CNTB ở Trung Quốc.
Nêu ý nghĩa của CM Tân Hợi?
Hạn chế của CM Tân Hợi là gì?
- HS: CMTS không triệt để, không nêu vấn đề đánh đuổi đ/q, không tích cực chống PK. Tuy lật đổ c.đ q.chủ chuyên chế nhưng chưa đụng chạm đến q/c địa chủ PK, không g/quyết vấn đề RĐ cho n.d.
trào cách mạng nhanh chóng thắng lợi và lan rộng.
- 29/12/1911, Trung Hoa dân quốc được thành lập ở Nam Kinh do Tôn Trung Sơn làm Tổng thống.
- 2/1912, cách mạng kết thúc.
∗ Tính chất: Là cuộc cách mạng tư sản không triệt để.
∗ Ý nghĩa:
- Tạo điều kiện cho chủ nghĩa tư bản phát triển ở Trung Quốc.
- Ảnh hưởng lớn tới phong trào giải phóng dân tộc ở châu Á.
4. Củng cố bài: (5’)
* Hướng dẫn HS trả lời câu hỏi cuối bài:
Câu 1: Trình bày q/trình XL T.Quốc của các nước đ/q cuối TK XIX-đầu TK XX?
- Tháng 6/1840 TD Anh gây ra cuộc “C/tr thuốc phiện” mở đầu cho q/trình XL T.Quốc của các nước đ/q.
- Đức chiếm tỉnh Sơn Đông; Anh chiếm vùng châu thổ s.Dương Tử; Pháp thôn tính vùng Vân Nam; Nga, Nhật chiếm đóng vùng Đông Bắc.
Câu 2: Lập bảng niên biểu tóm tắt PTĐT của ND T.Quốc chống đ/q, PK từ 18401911.
Thời gian Phong trào đấu tranh Kết quả Ý nghĩa
1840-1842 K/c chống Anh XL Thất bại Cổ vũ T2 yêu nước của ND
1851-1864 PT n.d Thái Bình thiên quốc Thất bại 1898 Cuộc vận động Duy tân Thất bại
Mở đường cho trào lưu tư tưởng tiến bộ xâm nhập vào T.Quốc
1900 PT Nghĩa Hoà Đoàn Thất bại Mang tính DT
1911 CM Tân Hợi T/lập N2 Trung
Hoa dân quốc Tạo đ/kiện cho CNTB Câu 3: Trình bày về Tôn Trung Sơn và n.dung Học thuyết Tam dân?
* Tôn Dật Tiên: còn gọi là Tôn Văn hay Tôn Trung Sơn (12/11/1866 – 12/3/1925) là nhà CM dân chủ Trung Quốc, người lãnh đạo cuộc CM Tân Hợi năm 1911 lật đổ triều đại Mãn Thanh và khai sinh nước Trung Hoa dân quốc. Ông được người Trung Hoa gọi yêu mến là "Quốc phụ Trung Hoa". Ông sinh ở tỉnh Quảng Đông trong một gia đình nông dân khá giả. Năm 13 tuổi, ông đến học ở Honolulu (Hawaii) vì có người anh buôn bán ở đây, ông học các trường tiểu học và trung học ở đây nên chịu ảnh hưởng rất lớn của phương Tây. Năm 1883, ông trở về nước, theo học trường Đại học Y khoa Hương Cảng và trở thành bác sĩ. Tuy nhiên sau đó thấy tình cảnh đất nước bị các đế quốc xâu xé, ông bỏ nghề y theo con đường chính trị.
Năm 1894, Tôn Trung Sơn sang Hawaii tập hợp Hoa kiều cùng chí hướng thành lập Hưng Trung hội với tôn chỉ đánh đổ PK Mãn Thanh, khôi phục Trung Hoa. Năm 1905, Tôn Trung Sơn hợp nhất Hưng Trung hội với một số tổ chức trong nước lập thành Trung Quốc Đồng minh hội do ông làm Tổng lý. Trên tờ Dân báo, cơ quan ngôn luận của hội, ông đã công bố chủ nghĩa Tam dân: "Dân tộc độc lập, dân quyền tự do, dân sinh hạnh phúc". Từ 1905 đến năm 1911 Trung Quốc Đồng minh hội tổ chức nhiều cuộc binh biến ở các tỉnh miển Nam nhưng không thành công. Ngày 10/10/1911, Đồng minh hội vận động được binh sĩ ở Vũ Xương (Hồ Bắc) nổi dậy k.n và giành được thắng lợi mở đầu cho CM Tân Hợi. PT này nhanh chóng bùng nổ ở nhiều tỉnh khác. Ngày 24/12/1911, Tôn Trung Sơn về nước, được đại hội đại biểu các tỉnh họp ở Nam Kinh đề cử làm tổng thống lâm thời.
* Chủ nghĩa Tam dân (hay Tam dân Chủ nghĩa): là một cương lĩnh chính trị do Tôn Dật Tiên đề xuất, với tinh thần biến Trung Quốc thành một quốc gia tự do, phồn vinh và hùng mạnh. Cương lĩnh (hay học thuyết) chính trị này bao gồm: chủ nghĩa dân tộc, chủ nghĩa dân quyền và chủ nghĩa dân sinh.
+ Chủ nghĩa dân tộc: Phản đối chủ nghĩa đế quốc và quân phiệt cấu kết xâm lược, mưu cầu bình đẳng dân tộc và quyền tự quyết dân tộc.
+ Chủ nghĩa dân quyền: thi hành chính sách dân chủ, ngăn cản sự lạm dụng chế độ hiện hành của Âu-Mỹ, nhân dân có quyền bầu cử, kêu gọi bầu cử, sáng tạo, trưng cầu dân ý để thông qua đó chọn ra các cơ quan lập pháp, hành pháp và tư pháp.
+ Chủ nghĩa dân sinh: quyền về đất đai của mỗi người dân và kiểm soát vốn.
Câu 4: Vì sao các PTĐT của ND T.Quốc cuối TK XIX-đầu TK XX lần lượt thất bại?
- Sự câu kết của triều đình Mãn Thanh với các đế quốc - Các phong trào diễn ra thiếu sự liên kết.
- Thiếu một giai cấp lãnh đạo tiên tiến, thiếu một đường lối lãnh đạo đúng đắn.
5. Hướng dẫn học ở nhà:(1’)
- Hướng dẫn HS cách học bài & làm bài ở nhà.
- Chuẩn bị bài mới: Bài 11 “Các nước Đ.N.Á cuối TK XIX…” cần nắm các nội dung:
+ Vì sao Đ.N.Á trở thành đối tượng xâm lược của các nước TB phương Tây?
+ Những nét lớn về PT GPDT ở các nước Đ.N.Á cuối TK XIX đầu TK XX
+ Nhận xét về tình hình chung của các nước Đ.N.Á vào cuối TK XIX đầu TK XX.
V. RÚT KINH NGHIỆM:
……….
……….
……….
……….
Tiết 17 Bài 11:
CÁC NƯỚC ĐÔNG NAM Á