TỪ ĐẦU THẾ KỈ XX ĐẾN NĂM 1918
II. PHONG TRÀO YÊU NƯỚC TRONG THỜI KÌ CHIẾN TRANH
- Thực dân Pháp ra sức vơ vét sức người, sức của dốc vào chiến tranh.
⇒ Đời sống nhân dân thêm khổ cực, mâu thuẫn giai cấp và dân tộc càng thêm sâu sắc.
2. Vụ mưu khởi nghĩa ở Huế (1916). Khởi nghĩa của binh lính và tù chính trị ở Thái Nguyên (1917)
* Vụ mưu khởi nghĩa ở Huế (1916):
Ng.nhân dẫn đến vụ mưu k.n ở Huế?
Lãnh đạo cuộc k.n là ai? Có gì đặc biệt?
- GV hướng dẫn HS quan sát hình 105 trong SGK (dựa vào HDSDKH…trang 136)
- GV g.thiệu thêm về Trần Cao Vân - GV h.dẫn HS tự tìm hiểu ở nhà
Kết quả của cuộc k.n như thế nào?
Ng.nhân thất bại?
- HS: L/đạo, tổ chức non kém, thời cơ chưa chín muồi, tư tưởng q.chủ lập hiến đã lạc hậu.
Ý nghĩa của vụ mưu k.n?
- HS: nổ ra ngay tại kinh thành Huế, đặc biệt có sự tham gia của vua Duy Tân nên có tiếng vang lớn.
- GV p.tích: các c/sách bóc lột của TD Pháp khiến c.n, n.d khốn khổ thì thân phận của binh lính VN trong q.đội Pháp cũng chẳng hơn gì:
họ bị bạc đãi, bị đưa đi làm bia đỡ đạn cho Pháp nên rất bất bình. Từ đầu TK XX họ đã nổi dậy (vụ đầu độc binh lính Pháp ở HN năm 1908), năm 1916 họ tham gia vào vụ mưu k.n ở Huế, lần này họ lại phối hợp với tù c/trị ở nhà tù Thái Nguyên k.n ⇒ Điều này phản ánh
>< sâu sắc giữa các tầng lớp NDVN với bọn TD, giữa binh lính Việt với quân XL.
Nguyên nhân dẫn đến k.n?
Nêu lãnh đạo của cuộc k.n?
- GV hướng dẫn HS quan sát hình 106 trong SGK (dựa vào HDSDKH…trang 137).
- GV g.thiệu tóm tắt về Lương Ngọc Quyến.
- GV h.dẫn HS tự tìm hiểu ở nhà
Kết quả của cuộc k.n?
Những điểm khác biệt của cuộc k.n này?
- HS: là cuộc vũ trang bạo động duy nhất
- Nguyên nhân: Bất bình với việc Pháp bắt lính người Việt đi làm bia đỡ đạn ở châu Âu.
- Lãnh đạo: Thái Phiên, Trần Cao Vân, có vua Duy Tân tham gia - Diễn biến: (SGK)
- Kết quả: Kế hoạch bị lộ, cuộc khởi nghĩa thất bại.
* Khởi nghĩa của binh lính và tù chính trị ở Thái Nguyên (1917):
- Nguyên nhân: Binh lính Việt bị bạc đãi, căm phẫn vì phải làm bia đỡ đạn cho Pháp.
- Lãnh đạo: Trịnh Văn Cấn (Đội Cấn) và Lương Ngọc Quyến.
- Diễn biến: (SGK)
- Kết quả: khởi nghĩa kéo dài được 5 tháng thì bị đàn áp.
trong ủ năm c/tr đó lật đổ c/q thực dõn ở một địa phương. Lực lượng chính là tù c/trị & binh lính λ Việt, ngoài ra còn có đông đảo các tầng lớp ND địa phương cùng hăng hái tham gia &
ủng hộ nghĩa quân.
Ý nghĩa của cuộc k.n ?
- HS: Giáng đòn nặng nề vào c/sách “Dùng λ Việt trị λ Việt” của TD Pháp.
Hoạt động 3:(9’)
- HS đọc phần chữ nhỏ trong SGK g.thiệu tóm tắt về tiểu sử của Nguyễn Tất Thành.
Nêu hoàn cảnh Nguyễn Tất Thành ra đi tìm đường cứu nước?
Nêu các hoạt động của NTT từ 1911-1917?
- HS q.sát tranh “NTT trên bến Nhà Rồng”
- GV hướng dẫn HS quan sát hình 107 trong SGK (dựa vào HDSDKH…trang 138)
Động cơ nào thúc đẩy NTT đi sang p.Tây ? - HS: Muốn tỡm hiểu ủ bớ mật đằng sau ủ từ tự do, bình đẳng, bác ái. Muốn hiểu rõ kẻ thù của DT, muốn xem các nước p.Tây làm thế nào để trở lên giàu mạnh rồi sẽ về giúp đồng bào VN cứu nước.
Hành trình cứu nước của NTT từ năm 1911- 1917 diễn ra như thế nào?
- GV chỉ trên bản đồ:
+ 5/6/1911: Từ cảng Nhà Rồng
+ 6/7/1911: Đến cảng Mác-xây (Pháp)
+ 1912: Đi Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha và vòng quanh Bắc Phi, Tây Phi, châu Mĩ
+ 1913: Từ Mĩ trở về Anh.
+ 1917: Từ Anh trở về Pháp.
⇒ Người rút ra kết luận: ở đâu ND LĐ cũng là bạn & bọn đ/q cũng là thù ⇒ thấy rõ bản chất của CNĐQ.
Hướng đi của Người có gì mới so với những nhà yêu nước chống Pháp trước đó?
3. Những hoạt động của Nguyễn Tất Thành sau khi ra đi tìm đường cứu nước
- Hoàn cảnh: Đất nước bị Pháp thống trị, các phong trào yêu nước chống Pháp đều thất bại.
- Hoạt động:
+ 5/6/1911, từ cảng Nhà Rồng Người ra đi tìm đường cứu nước.
+ Từ 1911 đến 1917, Người đi nhiều nước châu Âu, châu Phi, châu Mĩ.
+ Năm 1917, Người trở về Pháp tích cực hoạt động trong phong trào công nhân, tiếp nhận ảnh hưởng của cách mạng tháng Mười Nga.
- HS: Người không sang p.Đông tìm đường cứu nước như các nhà yêu nước trước đó mà sang p.Tõy quờ hương của ủ từ “tự do, bỡnh đẳng, bác ái”
Ý nghĩa của những hoạt động trên?
- GV kết luận: Trong quá trình bôn ba tìm đường cứu nước mới, NTT đó dần cú ủ biến chuyển trong tư tưởng, tuy mới chỉ là bước đầu nhưng là đ/kiện quan trọng để xác định con đường cứu nước đúng đắn cho DTVN.
NTT là vị cứu tinh của DT, bước đầu hoạt động của Người đã mở ra 1 chân trời mới cho CMVN.
- Ý nghĩa: Những hoạt động trên tuy mới chỉ là bước đầu nhưng là điều kiện quan trọng để xác định con đường cứu nước đúng đắn cho dân tộc Việt Nam.
4. Củng cố bài: (1’)
* Hướng dẫn HS trả lời câu hỏi cuối bài:
Câu 1: Lập bảng thống kê các phong trào yêu nước chủ yếu đầu thế kỉ XX.
Phong trào Mục đích Hình thức, n.dung hoạt động chủ yếu Đông Du - Đào tạo nhân tài cho đất
nước chuẩn bị k.n vũ trang.
- Đưa HS sang Nhật Bản du học.
- Viết sách báo tuyên truyền yêu nước.
Đông Kinh nghĩa thục
- Nâng cao dân trí, bồi dưỡng nhân tài.
- Tập trung diễn thuyết, bình văn, viết sách báo.
Cuộc vận động Duy Tân và PT chống thuế ở Trung Kì
- Nâng cao ý thức tự cường bằng cách bỏ cái cũ học theo cái mới.
- Mở trường, diễn thuyết, đả phá các hủ tục PK, cổ động mở mang công thương nghiệp.
- Chống đi phu, chống sưu thuế.
5. Hướng dẫn học ở nhà:(1’)
- Hướng dẫn HS cách học bài & làm bài ở nhà.
- Chuẩn bị bài mới: Bài 31“Ôn tập LSVN từ 1858 đến 1918” cần nắm các nội dung:
+ Quá trình XL VN của TD Pháp và cuộc ĐT chống XL của ND ta từ năm 1858 đến 1884.
+ Phong trào Cần Vương (1885- 1896)
+ Phong trào yêu nước đầu thế kỉ XX (đến năm 1918)
TƯ LIỆU THAM KHẢO:
- Trần Cao Võn (1866-1916): (tờn thật là Trần Cụng Thọ) là một trong ủ λ lãnh đạo cuộc k.n chống Pháp tại Trung Kỳ VN, do Việt Nam Quang Phục Hội chủ xướng. Ông sinh ra tại làng Tư Phú, tổng Đa Hòa, phủ Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam.
Ông lãnh đạo k.n cùng vua Duy Tân và Thái Phiên năm 1916 và có thời gian hoạt động tại Phú Yên. Cuộc k.n thất bại, ông bị chém cùng với Thái Phiên và một số người khác.
- Lương Ngọc Quyến (1885-1917): tên hiệu Lương Lập Nham, quê gốc là làng Nhị Khê-Thường Tín-Hà Nội. Ông là con thứ của chí sĩ Lương Văn Can, sớm chịu ảnh hưởng tư tưởng canh tân của Khang Hữu Vi và Lương Khải Siêu (Trung Quốc).
Tháng 10/1905, ông cùng em ruột là Lương Nhị Khanh hưởng ứng PT Đông du sang Nhật Bản du học. Ông được gửi học ở trường Chấn Vũ, tốt nghiệp loại ưu vào cuối 1908. Sau đó, bị trục xuất, ông sang Trung Quốc học các trường q.sự, rồi nhận chức thiếu tá trong quân đội Trung Hoa; tham gia VN Quang phục Hội. Năm 1914, Lương Ngọc Quyến về nước gây cơ sở CM tại Nam Kỳ, rồi sang Thái Lan, Hồng Kông. Ông bị mật thám Anh bắt trao cho TD Pháp đưa về VN giam ở các nhà lao ở Hà Nội, Phú Thọ, Thái Nguyên. Tại đây, ông đã cùng Trịnh Văn Cấn (Đội Cấn) lãnh đạo cuộc k.n Thái Nguyên. Vì bị cùm lâu ngày ông không đi đứng được nữa nên khi quân Pháp phản công đánh, ông không chịu lên cáng rút lui mà quyên sinh ngày 5/9/1917.
V. RÚT KINH NGHIỆM:
………
………
………
………
Tiết 50 Bài 31: