- Đầu thế kỉ XX, hầu hết các nước Đông Nam Á đều là thuộc địa của đế quốc (trừ Xiêm).
- Sau chiến tranh thế giới thứ nhất, phong trào chống đế quốc phát triển mạnh.
- Những nét mới của phong trào độc lập dân tộc:
+ Giai cấp vô sản từng bước trưởng thành Đảng cộng sản ra đời ở một số nước và tham gia lãnh đạo phong trào theo xu hướng vô sản.
+ Phong trào dân chủ tư sản có bước tiến rõ rệt: xuất hiện các chính đảng có tổ chức và ảnh hưởng xã hội rộng lớn.
đòi cải cách quy chế đại học, đòi tự trị của sinh viờn Miến Điện trong ủ năm 30 đó dẫn đến "PT Thakin'' (cú nghĩa là ủ λ chủ đất nước); PTĐT chống TD Anh, đòi quyền tự trị của ND Mã-lai cũng pt’ từ PT đòi cải cách Hồi giáo và dùng tiếng Mã-lai trong nhà trường.
- GV h.dẫn HS q.sát ảnh Áp-đun Ra-man - λ sau này trở thành Thủ tướng Mã Lai (từ 4/2009 là thủ tướng Najib Rabak) (dựa vào HDSDKH trang 147)
- GV kết luận: Mặc dù có sự khác biệt về ý thức hệ nhưng cả xu hướng VS và TS cùng song song tồn tại trong PT GPDT ở Đ.N.Á, trong một chừng mực nhất định, cả hai xu hướng đó có lúc kết hợp với nhau. Sở dĩ có điều đó là vì đối với ND ĐNA, mục tiêu GPDT là lớn nhất và kẻ thù lớn nhất của tất cả cỏc L2 là CẹĐQ. Đõy là tiền đề khỏch quan cho sự ra đời các MTr DT t/nhất sau này.
Hoạt động 2:(17’)
- H lên xác định vị trí 3 nước Đông Dương trên bản đồ.
Em có nhận xét gì về phong trào đấu tranh chống Pháp ở Đông Dương ?
- G giới thiệu các cuộc k/n này trên bản đồ (dựa vào tư liệu tham khảo).
(GV liên hệ: các xô viết được t/lập ở Nghệ Tĩnh là 1 minh chứng cho thấy ảnh hưởng của CM t.10 Nga đối với CM VN)
- G kết luận: PT sôi nổi, liên tục với nhiều hình thức phong phú, lôi cuốn đông đảo các tầng lớp ND: phong trào VS ở VN, PTCM TS ở Campuchia, PT yêu nước của cả Đông Dương. Điển hình nhất là PTCM ở VN từ khi ĐCSVN ra đời (3.2.1930) CMVN theo
2. Phong trào độc lập dân tộc ở một số nước Đông Nam Á
* Phong trào ở Đông Dương:
- Cuộc đấu tranh chống thực dân Pháp được tiến hành dưới nhiều hình thức, được nhân dân ủng hộ.
+ Lào: Khởi nghĩa của Ong Kẹo và Com-ma-đam (1901-1936).
+ Cam-pu-chia: phong trào theo xu hướng dân chủ tư sản do nhà sư A- cha Hem-chiêu đứng đầu (1930- 1935).
+ Việt Nam: phong trào Xô viết Nghệ-Tĩnh (1930-1931).
hướng CMVS, từ 10/1930 là ĐCS Đông Dương đã tạo bước ngoặt cho PTCM ĐD…
- H lên xác định vị trí các nước Đ.N.Á hải đảo trên bản đồ: In-đô-nê-xi-a, Mã Lai, Xin-ga-po, Bru-nây, Phi-líp-pin…
PT CM ở các nước ĐNÁ hải đảo ntn?
PT ĐLDT ở In-đô-nê-xi-a diễn ra ntn ?
- GV h.dẫn HS q.sát ảnh A.Xu-các-nô - λ sau này trở thành Tổng thống In-đô-nê-xi-a (từ 10/2009 là Tổng thống Yudhoyono)(dựa vào HDSDKH trang 148)
* Phong trào ở các nước Đông Nam Á hải đảo:
- Diễn ra sôi nổi, lôi cuốn hàng triệu người tham gia. Tiêu biểu nhất là In-đô-nê-xi-a:
+ 1926-1927: Khởi nghĩa ở các đảo Gia-va và Xu-ma-tơ-ra dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản nhưng thất bại.
+ Từ 1927, phong trào ngả theo hướng tư sản của Đảng Dân tộc do Xu-các-nô đứng đầu.
4. Củng cố bài: (5’)
* Hướng dẫn HS trả lời câu hỏi cuối bài:
Câu 3: Em có n.xét gì về cuộc ĐT giành ĐLDT ở Đ.N.Á sau c/tr TG thứ nhất?
- PT diễn ra sụi nổi với ủ hỡnh thức phong phỳ; PT lờn cao, lan rộng khắp cỏc q.gia. G/c VS trưởng thành & tham gia lãnh đạo PT.
- Đặc biệt ở Đông Dương, Đảng CS ĐD đã lãnh đạo ND 3 nước (VN, Lào, CPC) ĐT chống Pháp, tạo bước ngoặt cho PT.
- PT dân chủ TS tiếp tục ↑, chưa có PT nào thắng lợi, nhưng đã cổ vũ mạnh mẽ tinh thần yêu nước của các tầng lớp ND chống kẻ thù chung.
Câu 4: Lập bảng thống kê về PT ĐL DT ở châu Á
Tên nước Thời gian Sự kiện
Trung Quốc
- 4/5/1919 - PT Ngũ Tứ
- 7/1921 - Đảng CS Trung Quốc thành lập - 1926-1927 - Chiến tranh cách mạng
- 1927-1937 - Nội chiến giữa Đảng CS với Quốc dân đảng - 1937 - Chống phát xít Nhật
Thổ Nhĩ Kì -1919-1922 - Thành lập nước CH Thổ Nhĩ Kì
Mông Cổ - 1921-1924 - Thành lập Nhà nước dân chủ ND Mông Cổ Lào - 1901-1936 - K.n Ong Kẹo và Com-ma-đam
Cam-pu-chia - 1930-1935 - PT của A-cha Hem-chiêu Việt Nam - 3/2/1930 - Đảng CS VN ra đời
- 1930-1931 PT Xô viết Nghệ Tĩnh
In-đô-nê-xi-a - 1926-1927 K.n ở Gia-va và Xu-ma-tơ-ra 5. Hướng dẫn học ở nhà:(1’)
- Hướng dẫn HS cách học bài & làm bài ở nhà. Chuẩn bị kiểm tra 15 phút.
- Chuẩn bị bài mới: Bài 21 “C/tr TG thứ hai (1939- 1945)” cần nắm các nội dung:
+ Nguyên nhân bùng nổ chiến tranh thế giới thứ hai
+ C/tr bùng nổ và lan rộng toàn thế giới (từ ngày 1/9/1939 đến đầu năm 1943)
TƯ LIỆU THAM KHẢO:
- Khởi nghĩa của Ong Kẹo và Com-ma-đam (1901-1936): Ong Kẹo là người dân tộc Nghé (một chi của Lào Thơng) ở tỉnh Xaravẳn. Ông đã cùng với Kommađam tập hợp lực lượng người Lào Thơng phát động k.n. Ngày 12/4/1901, nghĩa quân tấn công lính Pháp ở chùa Tha Teng mở đầu cho cuộc k.n. Cuộc k.n nhanh chóng lan rộng khắp cao nguyên Bôlôven. Nghĩa quân sử dụng chiến thuật du kích, tập kích quân Pháp gây cho chúng nhiều thiệt hại.
Sau những trận đánh trong năm 1905-1906, nghĩa quân tạm ngừng hoạt động để củng cố lực lượng. Biết không thể đàn áp được nghĩa quân, Pháp đã sử dụng kế lừa bỉ ổi, Công sứ Pháp là Phenle giả vờ thương lượng mời Ong Kẹo đến chùa Xaravẳn. Tại đây tên công sứ Phenle đã bắn chết Ong Kẹo vào ngày 13/10/1907.
Từ đây, nghĩa quân lại xiết chặt hàng ngũ xung quanh Kommađam. Dưới sự lãnh đạo của Kommađam nghĩa quân tiếp tục đánh tan các cuộc tấn công của Pháp, mở rộng địa bàn hoạt động. Tháng 9/1936, Pháp huy động một lực lượng quân đội lớn với 5 tiểu đoàn bộ binh, 200 thớt voi, nhiều đơn vị kỵ binh với sự hỗ trợ của không quân tấn công vào căn cứ Phù Luổng. Kommađam đã bị hy sinh. Ba con trai ông tiếp tục chiến đấu đến tháng 7/1937 mới bị bắt. Cuộc k.n hoàn toàn thất bại.
- Cam-pu-chia: Từ ủ năm 30 của TK XX, ở CPC đó xuất hiện ủ xu hướng mới trong cuộc ĐT GPDT: xu hướng TS và VS. Xu hướng TS đã pt’ mạnh mẽ đặc biệt từ năm 1935, do nhà sư A-cha Hem-chiêu đứng đầu. Ôngchủ trương lợi dụng hình thức thuyết pháp của Phật giáo để vận động lòng yêu nước, chống Pháp trong quần chúng ND. Nhờ vậy, từ năm 1935 PT pt’ ở Phnômpênh và nhanh chóng lan rộng. Chủ trương của A-cha Hem-chiêu có ảnh hưởng lớn trong các tầng lớp sư sãi, học sinh, thị dân và binh lính CPC. A-cha Hem-chiêu thành lập nhóm yêu nước mang tên Độc lập và ra tờ báo Độc lập để pt’ PT. Từ năm 1942-1943, khi phát xít Nhật ngày càng lấn át TD Pháp ở ĐD, nhóm Độc lập bắt đầu phân hoá cả về chủ trương, đường lối lẫn tổ chức. A-cha Hem-chiêu chủ trương dựa vào TD Pháp để chống Nhật, còn Sơn Ngọc Thành lại chủ trương dựa vào Nhật để giành ĐLDT. Sau khi Nhật đảo chính Pháp ở Đông Dương ( 9-3-1945), Sơn Ngọc Thành trở thành thủ tướng c/phủ bù nhìn thân Nhật ở CPC, còn A-cha Hem-chiêu vẫn tiếp tục giữ lập trường chống Nhật của mình.
Cùng với PT mang xu hướng TS, từ năm 1930 ở CPC cũng đã xuất hiện xu hướng VS. Sau khi thành lập, ĐCS ĐD đã nhanh chóng cử các đảng viên sang hoạt động, gây dựng cơ sở ở Phnômpênh và Côngpôngchàm. Cuối 1931, Đảng đã tổ chức cơ sở ở Căngđan, Crachê và đến năm 1934 ở CPC đã có Ban cán sự Đảng với hơn 30 đảng viờn. ẹ hoạt động của đảng đó làm xuất hiện nhiều hỡnh thức ĐT mới như bói công, đình công, biểu tình của c.n các đồn điền cao su Takeo, Côngpôngchàm...
Trong t/kỳ 1936-1939, dưới sự l/đạo của ĐCS ĐD, PTCM ở CPC pt’ thêm một bước mới. Năm 1937, một Uỷ ban hành động được t/lập để hưởng ứng PT ĐD đại hội.
Sách báo tiến bộ của Đảng được lưu hành rộng rãi và thu hút HS, sinh viên, trí thức và viên chức cùng đông đảo ND.
V. RÚT KINH NGHIỆM:
………
………
……….
……….
Chương IV: