KHÁNG CHIẾN LAN RỘNG RA TOÀN QUỐC (1873 – 1884)
I. THỰC DÂN PHÁP ĐÁNH BẮC
- Ở Nam Kì, thực dân Pháp tiến hành xây dựng bộ máy cai trị và bóc lột về kinh tế.
- Triều đình Huế tiếp tục thi hành các chính sách lỗi thời, phản động, ra sức bóc lột, đàn áp nhân dân, muốn thương lượng với Pháp.
⇒ Kinh tế sa sút, binh lực suy yếu.
2. Thực dân Pháp đánh chiếm Bắc Kì lần thứ nhất (1873)
- Trước đó Pháp cho tên lái buôn Đuy-puy vào gây rối ở Hà Nội. Sau đó lấy cớ giải quyết vụ Đuy-puy, Pháp cử Gác-ni-ê đem hơn 200 quân kéo ra Bắc.
- Sáng 20/11/1873, Pháp nổ súng tấn công và chiếm được thành Hà Nội.
- HS: Do quân triều đình không được luyện tập thường xuyên và cũng vì thái độ của triều đình hi vọng vào thương lượng để chuộc lại Nam Kì nên không cương quyết chống giặc.
Giặc có vũ khí, hoả lực mạnh.
- Hưng Yên (23/11), Phủ Lí (26/11), Hải Dương (3/12), Ninh Bình (5/12), Nam Định (12/12)
Hoạt động 3:(14’)
PT k/c của ND Hà Nội và các tỉnh đồng bằng s.Hồng diễn ra ntn?
- HS đọc phần chữ nhỏ ở mục 3
- GV nêu sự c/đấu hi sinh anh dũng của viên Chưởng cơ & đội nghĩa binh ở HN, của Nguyễn Mậu Kiến tại Thái Bình, của Phạm Văn Nghị ở Nam Định.
- GV tường thuật bản đồ diễn biến trận Cầu Giấy trên bản đồ
Chiến thắng Cầu giấy có ý nghĩa ntn?
- HS: Giặc hoang mang lo sợ, ND ta phấn khởi, hăng hái đánh giặc.
Thái độ của triều Huế lúc này thế nào?
Nêu n.dung Hiệp ước Giáp Tuất?
Tại sao triều Huế kí Hiệp ước Giáp Tuất?
- HS: Vì sự nhu nhược, đớn hèn của nhà Nguyễn, vì tư tưởng “chủ hòa” để bảo vệ quyền lợi của g/c và dòng họ.
- Pháp nhanh chóng chiếm các tỉnh Hải Dương, Hưng Yên, Phủ Lí, Ninh Bình, Nam Định.
3. Kháng chiến ở Hà Nội và các tỉnh đồng bằng Bắc Kì (1873- 1874)
- Nhân dân Hà Nội và các tỉnh đồng bằng anh dũng đứng lên chống Pháp bằng nhiều hình thức.
- 21/12/1873, quân Pháp bị ta phục kích tại Cầu Giấy, Gác-ni-ê bị giết.
- Song triều đình Huế lại kí với Pháp Hiệp ước Giáp Tuất (15/3/1874) với nội dung: Pháp rút quân khỏi Bắc Kì, triều đình thừa nhận 6 tỉnh Nam Kì thuộc Pháp.
4. Củng cố bài: (5’)
- Hướng dẫn trả lời câu hỏi: Nhận xét của em về việc triều Huế kí Hiệp ước Giáp Tuất
Hiệp ước đã làm mất một phần chủ quyền DT, lệ thuộc Pháp về ngoại giao và thương mại, tạo điều kiện để Pháp thực hiện các bước xâm lăng tiếp theo. Việc kí Hiệp ước Giáp Tuất là một tính toán thiển cận mù quáng của triều đình Huế xuất phát từ ý thức bảo vệ quyền lợi của g/c và dòng họ ⇒Với Hiệp ước này, triều đình Huế đã trượt dài trên con đường đi đến đầu hàng hoàn toàn trước cuộc XL của TD Pháp.
5. Hướng dẫn học ở nhà:(1’)
- Hướng dẫn HS cách học bài & làm bài ở nhà.
- Chuẩn bị bài mới: Bài 25 - phần II cần nắm các nội dung:
+ Thực dân Pháp đánh chiếm Bắc Kì lần thứ hai (1882) + Nhân dân Bắc Kì tiếp tục kháng Pháp
+ Hiệp ước Pa-tơ-nốt. Nhà nước phong kiến VN sụp đổ (1884)
TƯ LIỆU THAM KHẢO:
- “Pháp đánh thành Hà Nội lần thứ nhất”: Ngày 19/11/1873, Gác-ni-ê gởi tối hậu thư ra lệnh cho quan binh trong thành HN phải hạ vũ khí đầu hàng và nộp thành. Ngày 20/11/1873, đúng 6h sáng, 2 pháo thuyền trên s.Hồng bắt đầu bắn phá vào thành HN, tới 6h30, cuộc pháo kích ngưng. Toán quân của Đuy-puy chiếm đóng cổng thành phía Bắc, trong khi đích thân Đuy-puy chỉ huy một toán quân chiếm đóng lầu canh và mở cổng thành. Đội quân của Gác-ni-ê chia thành 2 cánh: cánh quân thứ nhất gồm 30 binh sĩ và một khẩu sơn pháo kéo tới dàn trận trước cổng thành phía Tây-Nam để nghi binh, giả tấn công vào mặt này nhằm đánh lạc hướng quan binh trong thành. Cánh quân thứ hai gồm có 27 thủy bộ binh, một đội thủy quân 29 người cùng với 3 khẩu trọng pháo và 19 binh sĩ, có nhiệm vụ tấn công ở cửa Đông-Nam do Gác-ni-ê dẫn đầu. Tháp canh mặt này bị chiếm ngay sau khi cổng thành bị phá vỡ, toán quân của Gác-ni-ê tràn vào thành mà chỉ gặp sức kháng cự yếu ớt không gây thiệt hại nào đáng kể. Đích thân Nguyễn Tri Phương đứng trên tháp canh để đốc thúc binh sĩ chống trả dù đã bị bắn trọng thương ở bụng nhưng chỉ sau một giờ giao chiến, quan binh triều đình tan rã, thành Hà Nội bị quân Pháp chiếm. Nguyễn Tri Phương cùng hơn 2000 quân triều đình bị bắt.
- Chiến thắng Cầu Giấy lần thứ nhất (21/12/1873): Ngay sau khi thành Hà Nội thất thủ, triều đình phái Trần Đình Túc, Trương Gia Hội cùng hai giáo sĩ Gia Tô ra HN để điều đình với Gác-ni-ê nhưng Gác-ni-ê đã cho quân đánh chiếm thêm nhiều nơi khác ở Bắc Kỳ. Tự Đức liền sai Hoàng Tá Viêm, Tôn Thất Thuyết đem theo 1.000 quân đến đóng ở phủ Từ Sơn (Bắc Ninh) lo việc phòng ngự. Tuy nhiên, quân triều đình ra đến Thanh Hóa thì phải ngưng lại vì thành Ninh Bình đã bị quân Pháp chiếm. Trong khi Gác-ni-ê đánh chiếm thành Nam Định thì ở Sơn Tây, quân Cờ đen do Lưu Vĩnh Phúc chỉ huy hoạt động mạnh và đánh chiếm lại đồn phòng thủ của quân Pháp ở Phủ Hoài và nhiều tiền đồn ở sát Hà Nội. Gác-ni-ê phải cử tàu Scorpion chở 15 lính tăng viện và ngay sau đó tàu này phải ra cửa Cấm chở quân tăng viện từ Sài Gòn gửi ra. Ngày 18/12/1873, Gác-ni-ê quay trở về Hà Nội để dự trù một cuộc hành quân phản công ở Phủ Hoài vào ngày 21/12/1873. Tuy nhiên, vào buổi chiều ngày 19/12/1873, do phải đón tiếp đoàn thương nghị của triều đình Huế, Gác-ni-ê liền niêm yết cáo thị tạm ngừng chiến để thương nghị tìm giải pháp hòa bình. Ngày 21/12, Gác-ni-ê đang ngồi nghị bàn với phái đoàn của triều đình thì được khẩn báo là quân binh triều đình cùng với quân Cờ đen ở Sơn Tây phối hợp đang tiến đến gần thành HN. Gác-ni-ê dẫn một toán quân ra chặn đánh, nhưng bị giết chết tại Cầu Giấy.
V. RÚT KINH NGHIỆM:
………
………
………
Tiết 39 Bài 25:
KHÁNG CHIẾN LAN RỘNG RA TOÀN QUỐC
(1873 – 1884) (Tiếp theo)
I. MỤC TIÊU BÀI HỌC:
Giống tiết 38 II. CHUẨN BỊ:
1. Giáo viên: Bản đồ hành chính VN
2. Học sinh: Nghiên cứu trước nội dung bài ở nhà III. PHƯƠNG PHÁP:
- Phương pháp gợi mở, nêu vấn đề: hoạt động 1, 2, 3
- Phương pháp tường thuật, miêu tả, trực quan: hoạt động 1, 2 - Phương pháp giải thích, phân tích: hoạt động 1, 3
IV. CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY – HỌC:
1. Ổn định tổ chức:
Sỹ số: ...………...………..……..…...………
2. Kiểm tra: (4’)
Vì sao triều đình kí Hiệp ước Giáp Tuất 1874? Nội dung Hiệp ước Giáp Tuất?
*Y/c trả lời: - Chiến thắng Cầu Giấy là thời cơ tốt cho ta tiến lên phản công tiêu diệt quân thù, giành lại đất đai đã mất. Nhưng triều đình vì lợi ích dòng họ và g/c cùng với ảo tưởng vào con đường thương lượng... nên đã kí Hiệp ước Giáp Tuất (1874) - Nội dung Hiệp ước: Pháp rút khỏi Bắc Kì, triều đình thừa nhận 6 tỉnh Nam Kì thuộc Pháp.
3. Dạy- học bài mới: (35’)
* Giới thiệu bài: (1’)
Hiệp ước Giáp Tuất đã gây ra làn sóng phản đối dữ dội trong dân chúng cả nước và tạo điều kiện cho TD Pháp tiếp tục lấn tới. Đứng trước tình hình đó, thái độ của triều đình ra sao và hậu quả thế nào? Đó là những điểm chính chúng ta cần tìm hiểu trong tiết học hôm nay.
* Bài mới: (34’)
HOẠT ĐỘNG CỦA THẦY VÀ TRÒ NỘI DUNG