(Tiếp theo)
I. MỤC TIÊU BÀI HỌC:
Giống tiết 40 II. CHUẨN BỊ:
1. Giáo viên: - Tranh: “Vũ khí của nghĩa quân Phan Đình Phùng”
- Bản đồ: “K.n Hương Khê (1885-1895)”
2. Học sinh: Nghiên cứu trước nội dung bài ở nhà III. PHƯƠNG PHÁP:
- Phương pháp phát hiện và giải quyết vấn đề: hoạt động 3 - Phương pháp tường thuật, miêu tả, trực quan: hoạt động 3 IV
. CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY – HỌC:
1. Ổn định tổ chức:
Quách Thị Thanh Huyền Trờng Tiểu học và Trung học cơ sở Lâm Sơn
152 - Ngày soạn: 21/02/2019
-Ngày giảng: 27/02/2019
DUYỆT CỦA TỔ CHUYÊN MÔN Ngày ... tháng ... năm 2019
Tổ trưởng
DUYỆT CỦA TỔ CHUYÊN MÔN Ngày ... tháng ... năm 2019
Tổ trưởng
DUYỆT CỦA TỔ CHUYÊN MÔN Ngày ... tháng ... năm 2019
Tổ trưởng
DUYỆT CỦA TỔ CHUYÊN MÔN Ngày ... tháng ... năm 2019
Tổ trưởng
DUYỆT CỦA TỔ CHUYÊN MÔN Ngày ... tháng ... năm 2019
Tổ trưởng
DUYỆT CỦA TỔ CHUYÊN MÔN Ngày ... tháng ... năm 2019
Tổ trưởng
Đinh Thị Thủy
Sỹ số: ...………...………..……..…...………
2. Kiểm tra: (15’) Kiểm tra 15’
ĐỀ BÀI:
Câu 1 (8 điểm): Trình bày nguyên nhân, diễn biến và kết quả của cuộc phản công quân Pháp của phái chủ chiến ở Huế tháng 7/1885?
Câu 2 (2 điểm): Vì sao có thể nói rằng phong trào Cần vương thực chất là một phong trào yêu nước chống xâm lược của nhân dân ta?
HƯỚNG DẪN CHẤM:
Câu 1: 8 điểm
- Nguyên nhân: + Sau năm 1884, phe chủ chiến do Tôn Thất Thuyết cầm đầu vẫn hy vọng giành lại chủ quyền dân tộc, nên tích cực chuẩn bị hành động.
+ Pháp muốn tiêu diệt phe chủ chiến, nên Tôn Thất Thuyết quyết định tấn công quân Pháp để giành quyền chủ động.
- Diễn biến:
+ Đêm 4 rạng sáng 5/7/1885, phe chủ chiến tấn công quân Pháp ở đồn Mang Cá và tòa Khâm sứ.
+ Nhờ có ưu thế về vũ khí, Pháp đã phản công chiếm kinh thành Huế.
- Kết quả: Cuộc phản công thất bại, Tôn Thất Thuyết đưa vua Hàm Nghi chạy ra Tân Sở (Quảng Trị).
Câu 2: 2 điểm
Có thể nói PT Cần Vương là 1 PT yêu nước chống xâm lược của ND dưới ngọn cờ của 1 ông vua yêu nước, vì trong t/kì này hoàn toàn vắng mặt sự tham gia của q.đội triều đỡnh. L/đạo cỏc cuộc k.n k cũn là ủ vừ quan như trước nữa mà là cỏc văn thân, sĩ phu yêu nước, tự động đứng về phía ND chống TD Pháp.
3. Dạy- học bài mới: (35’)
* Giới thiệu bài: (1’)
Trong tiết học trước các em đã nắm được PT Cần Vương nổ ra và pt’. Đây thực sự là 1 PT yêu nước chống Pháp của ND ta cuối TK XIX. Trong đó tiêu biểu là ba cuộc k.n lớn: Ba Đình, Bãi Sậy, Hương Khê.Để nắm được những nét chính của 3 cuộc k.n này chúng ta cùng tìm hiểu n.dung bài học hôm nay.
* Bài mới:(34’)
HOẠT ĐỘNG CỦA THẦY VÀ TRÒ NỘI DUNG
Hoạt động 1:(1’)
- GV h.dẫn HS tự tìm hiểu ở nhà
Hoạt động 2:(1’)
- GV h.dẫn HS tự tìm hiểu ở nhà
Hoạt động 3:(32’)
Lãnh đạo cuộc k/nghĩa là ai?
- GV hướng dẫn HS quan sát h.94 trong SGK
II. NHỮNG CUỘC KHỞI NGHĨA LỚN TRONG PHONG TRÀO CẦN VƯƠNG
1. Khởi nghĩa Ba Đình (1886-1887) - SGK
2. Khởi nghĩa Bãi Sậy (1883-1892) - SGK
3. Khởi nghĩa Hương Khê (1885- 1895)
- Lãnh đạo: Phan Đình Phùng.
(dựa vào HDSDKH... trang 123), đồng thời giới thiệu về Cao Thắng (TLTK).
Nêu địa bàn hoạt động của nghĩa quân?
- HS chỉ trên bản đồ địa bàn cuộc k/nghĩa.
- GV g.thiệu tranh ”Vũ khí của nghĩa quân Phan Đình Phùng”.
- GV tường thuật trận Vụ Quang 17/10/1895:
Phan Đình Phùng dùng kế “sa nang úng thủy” để đánh giặc giành thắng lợi.
Em có nhận xét vì cuộc k.n Hương Khê?
- HS: Là k.n có quy mô có qui mô lớn nhất, trình độ tổ chức cao...
Ng.nhân thất bại của PT Cần Vương?
- HS: + Khẩu hiệu Cần Vương không đáp ứng được triệt để y/cầu khách quan của sự XH.
+ Hạn chế của những người lãnh đạo: Chiến đấu phiêu lưu, mạo hiểm, chưa có đường lối lâu dài, thiếu liên hệ với nhau...
PT Cần Vương có ý nghĩa như thế nào?
- HS: Thể hiện tinh thần yêu nước chống Pháp…PT Cần Vương tuy thất bại nhưng có vị trí lớn trong PT GPDT, để lại nhiều tấm gương và bài học kinh nghiệm quý báu về sau.
- GV: Sau khởi nghĩa Hương Khê, phong trào yêu nước dưới ngọn cờ Cần vương, chịu ảnh hưởng của hệ tư tưởng phong kiến đã hoàn toàn thất bại. Phong trào yêu nước Việt Nam chuyển qua một giai đoạn mới.
- Căn cứ chính ở Vụ Quang (Hương Khê- Hà Tĩnh).
- Địa bàn hoạt động khắp 4 tỉnh:
Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Bình.
- Diễn biến: Chia 2 giai đoạn:
+ Giai đoạn 1885-1888: nghĩa quân xây dựng lực lượng, luyện tập quân đội, rèn đúc vũ khí.
+ Giai đoạn 1889-1895: khởi nghĩa bước vào giai đoạn quyết liệt, đẩy lùi nhiều cuộc càn quét của địch.
Sau khi Phan Đình Phùng hi sinh, cuộc khởi nghĩa dần tan rã.
- Mặc dù bị thất bại, nhưng đây là cuộc khởi nghĩa tiêu biểu, có qui mô lớn nhất, trình độ tổ chức cao và chiến đấu bền bỉ nhất trong phong trào Cần vương.
4. Củng cố bài: (5’)
* Hướng dẫn HS trả lời câu hỏi cuối bài:
Câu 2: Tại sao nói k.n Hương Khê là cuộc k.n tiêu biểu nhất trong PT Cần Vương?
+ Đây là cuộc k.n có quy mô lớn, địa bàn rộng.
+ Thời gian tồn tại 10 năm.
+ Tính chất ác liệt (chiến đấu cam go) chống Pháp và triều đình PK bù nhìn + Tổ chức chặt chẽ, chỉ huy thống nhất.
+ Tự chế tạo được vũ khí (súng trường theo mẫu súng của Pháp) 5. Hướng dẫn học ở nhà:(1’)
- Hướng dẫn HS cách học bài & làm bài ở nhà.
- Chuẩn bị bài mới: “K.n Yên Thế và PT chống Pháp của đồng bào miền núi cuối TK XIX” cần nắm nội dung về cuộc khởi nghĩa Yên Thế (1884- 1913).
TƯ LIỆU THAM KHẢO:
- Cao Thắng (1864-1893): quê ở xã Sơn Lễ- Hương Sơn- Hà Tĩnh. Khi mới 10 tuổi, Cao Thắng đã đi theo đội Lựu làm liên lạc cho nghĩa quân Cờ Vàng. Sau khi đội Lựu chết, Cao Thắng được giáo thụ Phan Đình Thuật (anh ruột Phan Đình Phùng) đưa về nuôi. Năm 1884, ông cùng em ruột chiêu tập dân đinh k.n rồi gia nhập nghĩa quân Phan Đình Phùng, được cụ Phan hết sức tin cẩn giao cho chức Quản cơ, mặc dù mới 21 tuổi nhưng Cao Thắng tỏ ra là một tướng tài, được quân sĩ tin phục. Năm 1887, PĐP ra Bắc để liên kết các L2 chống Pháp, ông được trao quyền chỉ huy nghĩa quân. Ông đã cho XD một hệ thống đồn luỹ hình thành một thế trận liên hoàn dựa lưng vào dóy Thiờn Nhẫn và Giăng Màn. ẹ căn cứ này tạo thành một hỡnh cỏnh cung sẵn sàng ứng cứu cho nhau một cách nhanh chóng. Hệ thống căn cứ này rất có lợi thế, vừa có đường rút sang Lào, lại có thể tiến thẳng về đồng bằng để khi cần mở rộng địa bàn sang Nghệ An, vào Quảng Bình, xuống vùng Đức Thọ, Thạch Hà, Can Lộc, tiến về thành Hà Tĩnh. Ko ủ là một nhà chỉ huy quõn sự đầy mưu lược, mà ụng cũn là một λ sáng tạo, đã chế tạo súng theo kiểu súng 1874 của Pháp, bằng cách cho tập trung thợ rèn về Trường Sim mở lò rèn đúc súng, cung cấp cho nghĩa quân hàng trăm khẩu súng cùng rất nhiều đạn dược. Vùng căn cứ địa Hương Khê được ông XD, củng cố thành một pháo đài vững chắc, làm bàn đạp để mở rộng địa bàn hoạt động phá thế bao vây của địch. Dưới quyền chỉ huy của Cao Thắng, nghĩa quân ngày càng , liên tục tấn công địch ở Thanh Chương, Anh Sơn (Nghệ An) và ở khắp Hà Tĩnh, bẻ gãy cỏc cuộc càn quột của địch trong ủ năm 1889-1892. Đầu năm 1893, Phỏp tập trung L2 khép vòng vây, dồn nghĩa quân Hương Khê lên vùng rừng núi. Một mặt chúng cắt đứt các đường tiếp tế lương thực mặt khác dùng kế ly gián dụ hàng, vòng vây của địch ngày càng khép chặt. Để phá thế bao vây, Cao Thắng đề nghị với PĐP một kế hoạch táo bạo là đánh thẳng vào thành Nghệ An, đầu não chỉ huy của địch, khai thông con đường ra Bắc. Trên đường hành quân, nghĩa quân vây đánh đồn Nu (Thanh Chương, Nghệ An), vị tướng tài trẻ tuổi đã hy sinh lúc 29 tuổi. Đó là một tổn thất vô cùng to lớn của nghĩa quân Hương Khê và PT chống Pháp ở Trung Kỳ.
- Trận Vụ Quang (1895): Dựa vào núi rừng hiểm trở, vào hệ thống công sự kiên cố ở căn cứ Vụ Quang - Ngàn Trươi và sử dụng chiến thuật đánh du kích, nghĩa quân của PĐP đã phát động nhiều đợt tác chiến nhằm gây thanh thế, mở rộng khu căn cứ và tiêu hao sinh lực địch, trong đó có nhiều cuộc tập kích táo bạo, đánh hạ nhiều đồn bốt, diệt nhiều toán viện binh, giải thoát nhiều nghĩa quân bị địch giam giữ, giành nhiều thắng lợi giòn giã, khiến cho quân giặc phải nhiều phen kinh hồn bạt vía.
Hoạt động của nghĩa quõn làm cho TD Phỏp hết sức bối rối, lo sợ. Trong ủ năm 1890-1894, chúng đã nhiều lần đem quân đàn áp cuộc k.n nhưng đều thất bại trước lối đánh du kích của nghĩa quân. Nửa cuối năm 1894, TD Pháp bắt đầu huy động lực lượng mở cuộc càn quét lớn vào Vụ Quang - Ngàn Trươi nhằm tiêu diệt nghĩa quân và lãnh tụ PĐP, triệt hạ khu căn cứ, dập tắt PT k/c ở miền Trung.
DUYỆT CỦA BAN GIÁM HIỆU Ngày tháng năm 2018
Biết được âm mưu của địch, PĐP chọn thế nước chảy xiết của s.Vụ Quang lập kế “sa nang úng thủy” để diệt giặc Pháp. PĐP huy động nghĩa quân chặt gỗ, xây kè, đắp đập ở thượng nguồn, ngăn dòng nước s.Vụ Quang lại; đồng thời thả nhiều khúc gỗ và bố trí phục binh hai bên bờ sông, sẵn sàng đánh địch. Ngày 26/10/1895, địch bắt đầu tiến công nghĩa quân. Đúng lúc địch qua sông, nghĩa quân bất ngờ phá kè trên thượng nguồn. Nước sụng bị dồn ứ được thỏo đổ ầm ầm như thỏc, kộo theo ủ khỳc gỗ lao tới tấp vào đội hỡnh q.địch, cuốn trụi giết chết nhiều tờn. ẹ tờn cố ngoi lờn khỏi dòng nước liền bị súng hai bên bờ bắn xối xả. Kết quả giặc thua to, hơn 100 tên vừa Pháp vừa ngụy, trong đó có 3 sĩ quan Pháp đã phải đền tội.
Sau thất bại nặng nề ở Vụ Quang, Pháp phải t/lập đạo quân tuần tiễu gồm 3.000 quân mở cuộc tiến công lớn vào căn cứ. Ngoài ra, TD Pháp còn sai tên Việt gian Nguyễn Thân đem quân đến hỗ trợ và dùng khâm sai Hoàng Cao Khải, người cùng quê với PĐP, viết thư dụ dỗ. Cuối 1895, địch tiến công dữ dội vào khu căn cứ, nghĩa quân phải di chuyển quanh 3 địa điểm: Vụ Quang, Giăng Màn và Núi Quạt. Hầu như ko nơi nào nghĩa quân ở yên được vài ba ngày, vì địch bao vây, truy lùng ráo riết.
Đến 28/12/1895, trong một trận giao chiến ác liệt với địch ở núi Quạt, PĐP bị thương nặng và đã anh dũng hy sinh. Đây là tổn thất rất lớn đối với nghĩa quân Hương Khê.
V. RÚT KINH NGHIỆM:
………
………
………
………
Tiết 42 Bài 27:
KHỞI NGHĨA YÊN THẾ VÀ PHONG TRÀO