HĐ 1: Đọc & hiểu văn bản (25p)
I. Đọc - thảo luận chú thích
hơng, giọng mạnh miêu tả đánh cá
- Qua phần chú thích em hãy nêu những hiểu biết về tác giả, tác phẩm ?
- Bài thơ viết năm nào ,nội dung viết về vấn đề gì ?
GV HD học sinh giải thích từ khó - Phăng mái chèo là gì ?
àMái chèo quạt nớc nhanh & mạnh àMái chèo quạt nớc nhanh & mạnh - Nghề chài lới là gì ?
àNghề quăng chài ,thả lới …
- VB thuộc thể thơ nào, nhịp vần nh thế nào ?
-Vần chân liền :Sông –hồng, cá- mã, giang –làng, trắng nắng
2. Thảo luận chú thích
a.Tác giả: Sinh 1921 tên khai sinh Trần Tế Hanh, quê Quảng Ngãi
b.Tác phẩm : Viết 1939 là bài thơ viết về Quê hơng
c. Tõ khã: SGK
+ Thể thơ : 8 tiếng nhịp 3/2/3, 3/5
-Văn bản có thể chia làm mấy đoạn? ý của mỗi đoạn ?
+ 2 câu đầu : Giới thiệu chung về làng quê
+ 6 câu tiếp : cảnh thuyền ra khơi đánh cá
+ 8 câu tiếp : Đoàn thuyền đánh cá trở vÒ bÕn
+ 4 câu còn lại :Nỗi nhớ làng, nhớ biển quê hơng
Gọi HS đọc 8 câu đầu
- Nhà thơ đẫ giới thiệu chung về quê h-
ơng biển của mình nh thế nào ?
- Em có nhận xét gì về cách giới thiệu quê hơng? qua đó em cảm nhận đợc
®iÒu g× ?
GV: Cách giới thiệu tự nhiên ,giản dị ..thấy rõ nghề truyền thống của làng là
đánh cá, nớc bao vây, đi nửa ngày sông ra đến biển
- Sáu câu thơ tiếp miêu tả cảnh gì ?
- Tác giả tả cảnh thuyền cùng trai tráng của làng ra khơi đánh cá nh thế nào ?
II. Bè côc: 4 phÇn
III. Tìm hiểu văn bản
1. Cảnh dân chài bơi thuyền ra khơi đánh cá
- Làng nghề chài l… ới …
- Nớc bao vây cách biển … àTừ ngữ mộc mạc, bình dị, tự nhiên, ngắn gọn, đầy đủ àLàng quê chài lới nh một hòn đảo nhỏ, bị níc bao v©y
- Có hình ảnh nào làm cho em chú ý hơn cả ?Vì sao ?
àHình ảnh con thuyền và cánh buồn trắng
- Cụm từ dân trai tráng là gì?Gợi cho em suy nghĩ gì ?
- Ngời dân chài vạm vỡ, khỏe mạnh - Em hiểu tuấn mã là gì ?
- Hình ảnh cánh buồn hiện lên nh thế nào ?
Em có nhận xét gì về từ ngữ, biện pháp nghệ thuật? qua đó em hiểu & cảm nhận
đợc điều gì ?
GV: Vẻ đẹp đầy lãng mạn của dân chài,
đẹp trời, gió nhẹ. Hình ảnh dân chài khỏe mạnh vạm vỡ toát lên vẻ đẹp hùng tráng, sức sống mạnh mẽ,bức tranh lao
động đầy phấn khởi, dạt dào sức sống.
Hình ảnh cánh buồm trăng căng phồng lớt trên biển mang mảnh hồn làng .ng… - ời dân chài khỏe mạnh, vô t, vui…
Gọi HS đọc 8 câu tiếp
- Cảnh thuyền &ngời về bến hiện lên nh thế nào ?
- Em hiểu ghe là gì ?
-Vì sao câu thơ thứ 3 lại đợc đặt trong dấu ngoặc kép
- Lời cảm tạ trời yên biển lặng cho dân làng trở về an toàn, thắng lợi
- ồn ào, tấp nập thuộc loại từ nào ?
- Em có nhận xét gì về biện pháp nghệ thuật? Qua đó tác giả muốn diễn tả điều g× ?
GV: Khung cảnh đầm ấm, rộn ràng.
Nhớ ơn trời, lời cảm tạ đất trời, phù hộ dân làng trở về an toàn, thắng lợi
- Hình ảnh dân chài & con thuyền đợc miêu tả nh thế nào ?
- Em hiểu làn da ngăm dám nắng là gì ? –
-Vất vả vật lộn, da đen bởi vì nắng gió con ngời khỏe mạnh, mang hơng vị biển
- Trời trong, gió nhẹ sớm mai … ..thuyền hăng nh tuấn mã
…phăng mái chèo …
…Rớn thân trắng thâu góp gió …
àĐT mạnh, nhân hóa, so sánh àBức tranh lao động dầy hứng khởi & dạt dào sức sống
2.Cảnh thuyền cá về bến
- Dân làng tấp nập đón nghe về
…cá đầy nghe …
..cá tơi ngon thân bạc trắng àLáy tợng hình tợng thanh àkhông khí náo nhiệt đầy ắp niÒm vui & sù sèng
- Dân chài ngăn dám nắng - Thân hình nồng thở xa ..…
- Chiếc thuyền im bến mỏi nằm… à nhân hóa, gợi tả àNgời dân chài khỏe mạnh mang vẻ đẹp & sự sống nồng nhiệt của biển cả. Con thuyền gắn bó mật thiết với sự sống con ngời nơi đây
- Hình ảnh con thuyền mỏi nằm gợi cho em suy nghĩ gì ?
- Con thuyền nghỉ ngơi sau ngày lao
động
-Tác giả sử dụng biện pháp NT nào? Từ
đó em cảm nhận đợc vẻ đẹp nào của con thuyÒn ?
GV: Hình ảnh ngời chài vừa chân thực vừa lãng mạn với tầm vóc phi thờng.
Con thuyền đợc nhân hóa gắn bó mật thiết với sự sống con ngời nơi đây
Gọi HS đọc 4câu tiếp
- Trong xa cách tác giả nhớ tới những
điều gì nơi quê nhà ?
-Vì sao lại nhớ màu nớc cá bạc ?… - Hình ảnh quen thuộc của làng quê - Tại sao tác giả lại nhớ nhất mùi mặn nồng của quê mình ? àMùi đặc trng của quê hơng
GV gọi Hs đọc ghi nhớ sgk
Nội dung ghi nhớ có mấy ĐV kiến thức?
3.Nỗi nhớ làng quê
..Lòng tôi luôn tởng nhớ …
..màu nớc xanh ,cá bạc ,buồm vôi nhớ… mùi mặn nồng
àTả thực, gợi tả, điệp từ àNỗi nhớ tha thiết, chân thành
HĐ2: Hớng dẫn HS tổng kết .4p
Mục tiêu: Khâc sâu nội dung và nghệ thuật của bài.
Nét đặc sắc về nội dung và nghệ thuật của bài thơ ?
HS: TL
GV: Chốt, gọi học sinh đọc ghi nhớ. IV/ Ghi nhớ. (sgk 18)
HĐ3: Hớng dẫn HS luyện tập.7p
Mục tiêu: học sinh đọc lại diễn cảm bài thơ
HS đọc thuộc lòng bài thơ, V/ Luyện tập.
- Kể chuyện và nêu cảm nghĩ.
4.Tổng kết - HD học ở nhà (4')
+ Tổng kết: Gọi học sinh đọc lại diễn cảm bài thơ
+ HD học ở nhà: Học thuộc lòng bài thơ, phân tích nội dung và nghệ thuật NS: 15.01.2011
NG: 17.01.2011
TiÕt 81
Khi con tu hó Tè H÷u I. Mục tiêu:
1. KT: - Cảm nhận đợc tình yêu cuộc sống, niềm khao khát tự do cháy bỏng của ngời chiến sĩ cách mạng, trẻ tuổi đang bị giam cầm trong tù ngục, thể hiện bằng những hình ảnh gợi cảm, bay bổng với thể thơ lục bát giản dị mà tha thiết 2. KN: HS có KN đọc sáng tạo thơ lục bát, phân tích hình ảnh thơ lãng mạn 3. TĐ: GD lòng tin yêu cuộc sống
II/ Các kĩ năng sống cơ bản cần giáo dục trong bài - Tự nhận thức
- Đảm nhận trách nhiệm Iii/- Chuẩn bị:
- GV: T liệu NV8.
- HS: Chuẩn bị bài, SGV, vở viết.
IV/ - Phơng pháp/KTDH:
- Thảo luận nhóm,phòng tranh V/ Tổ chức giờ học:
1/ ổn định tổ chức: ( 1’) sĩ số: , hát 2/ KiÓm tra ®Çu giê( 5’)
Đọc thuộc lòng bài thơ Quê hơng của Tế Hanh? Phân tích khổ thơ đầu ? 3/ Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy học.
* Khởi động. 1'
- Mục tiêu: Hs có hứng thú trong giờ học, định hớng đợc nội dung tiết học.
Tố Hữu 19 tuổi đang hoạt động sôi nổi, say sa ở thành phố Huế thì bị thực dân pháp bắt, giam ở xà lim số 1, nhà lao Thừa Phủ. Bài thơ khi con tu hú mới đợc sáng tác khi mới vào tù …
* Hoạt động 1: Đọc, tìm hiểu VB:29' - Mục tiêu: + HS đọc diễn cảm đợc bài thơ
+ Biết phân tích nội dung và nghệ thuật. Hiểu đợc tâm trạng của ngời chiến sĩ trẻ Tố Hữu khi bị giam cầm trong chốn lao tù
* Bớc 1: HDHS đọc và TL chú thích
- GV hớng dẫn HS cách đọc : 6 câu đầu đọc giọng vui náo nức, phấn chấn
- 4câu sau giọng dọc bực bội nhấn mạnh các
ĐT, từ ngữ cảm thán
- Qua phần chú thích nêu những hiểu biết của em về tác giả, tác phẩm ?
- Một số tập thơ chính: Từ ấy ( 1937 – 1946 )Việt Bắc (1946-1954) Gió lộng (1955- 1961)
- Bài thơ đợc viết trong hoàn cảnh đặc biệt nh thế nào ?
- GV cho HS đọc từ khó –Lu ý
àBầy : đàn, lúa chiêm : cấy vào tháng 11, 12 gặt vào T 4-5
- Bài thơ viết theo thể thơ nào ?
* B2: HDHS t×m bè côc
- Bài thơ đợc chia làm mấy đoạn? ý của mỗi
đoạn ?
+ Đ1 : 6 câu đầu – Cảnh mùa hè + Đ 2: Tâm trạng ngời tù
- Xác định phơng thức miêu tả của mỗi đoạn, bài ?
+ Đ1: Miêu tả. Đ2: BCảm àMiêu tả +BCảm
- Nên hiểu nhan đề bài thơ nh thế nào ?
- Vế phụ của một câu trọn ý. Nội dung bài khi con tu hú gọi bầy là mùa hè đến, ngời tù cách mạng cảm thấy ngột ngạt bị giam trong phòng chật hẹp, thèm khát cháy bỏng cuộc sèng tù do
- Tiếng chim tu hú báo hiệu mùa hè rực rỡ, sức sống tng bừng, trời cao lồng lộng tự do
* Bớc 3 HD tìm hiểu văn bản.
Gọi HS đọc đoạn1
- Thời gian mùa hè gơi tả bằng những âm thanh nào ? Em hiểu tu hú là gì ?
- Một sự sống nh thế nào gợi lên từ những âm thanh Êy ?
àRộn rã tng bừng
- Mùa hè đợc hình dung cụ thể nh thế nào về
I. Đọc - thảo luận chú thích 1 .Đọc.
2. Thảo luận chú thích
a. Tác giả :1920-2002 tên khai sinh Nguyễn Kim Thành, quê Thừa Thiên Huế. Ông là lá cờ đầu của thơ ca và kháng chiến
b.Tác phẩm: ST tháng 7-1939 trong nhà lao Thừa phủ Huế khi tác giả
đang hoạt động cách mạng c. Tõ khã
II. Bè côc :2 phÇn
- Phơng thức biểu đạt :Miêu tả, biểu cảm
III.Tìm hiểu văn bản 1.Bức tranh mùa hè ..tu hú gọi bầy ..
..vên r©m ,ve ng©n ..
à Rộn rã tng bừng ..Bắp rây nắng đào ..…
…trêi xanh cao ..-… àTÝnh tõ
màu sắc cảnh vật ?
- Em hiểu bắp nắng đào là gì ?
- Em có nhận xét gì về các từ ngữ ? Từ đó em cảm nhận đợc một sự sống nh thế nào đợc gợi lên từ các màu sắc ấy ?
- Ngoài ra còn những sản vật nào đợc nhắc tíi ?
- Hình ảnh lúa chín, bắp vàng trái cây ngọt dần gợi lên một sự sống nh thế nào ?
- Bầu trời cao xanh gợi lên không gian nh thế nào ?
àTù do
- Nhận xét về từ ngữ, biện pháp nghệ thuật trong 6 câu thơ đầu ? Em cảm nhận đợc bức tranh mùa hè hiện lên nh thế nào ?
- Gv: Bức tranh mùa hè tràn trề nhựa sống có am thanh rộn ràng, lúa chín bầu trời cao rộng với cánh diều trao lợn ..Tiếng chim tu hú thức dậy làm bừng tỉnh trong lòng ngời thanh niên, bức tranh mùa hè sống động nh hiện ra trớc mắt. Đây chỉ là bức tranh tởng tợng trong khi tác giả vẫn đang ngồi trong xà lim.
Đó chính là tình yêu cuộc sống, cuộc đời tự do
- Em còn thấy những vần thơ nào của Tố Hữu
?
àCô đơn thay là cảnh thân tù Tai mở rộng & lòng sôi rạo rực Tôi lắng nghe tiếng đời lăn náo nức ở ngoài kia vui sớng biết bao nhiêu Gọi HS đọc đoạn 2
- Tâm trạng của nhà thơ ở đoạn này bộc lộ khác đoạn trên nh thế nào ?
àBéc lé trùc tiÕp
-Vậy tâm trạng ấy đợc bộc lộ nh thế nào ? - Em hiểu tan phòng nghĩa là gì ?
- Nhịp thơ thay đổi nh thế nào? Sự thay đổi ấy có tác dụng gì trong việc thể hiện tâm trạng chủ thể chữ tình ?
- Tiếng chim tu hú mở đầu & kết thúc gợi cho ngời đọc những liên tởng gì ?
+Mở đầu : Bức tranh mùa hè tởng tợng tâm
àMột vẻ đẹp tơi sáng lộng lẫy - Lúa chiêm ..chín ..
- Trái cây ngọt ..bắp vàng ..
àMiêu tả, tính từ, tợng thanh
àMùa hè rộn rã âm thanh, màu sắc rực rỡ, ngọt ngào hơng vị, bầu trời khoáng đạt
2. Tâm trạng ng ời tù
- Ta nghe hè dạy bên lòng
…chân muốn đạp tan phòng … - Ngột chết uất thôi … …
àCách ngắt nhịp thay đổi 2 /2,/2, 6/2, 3/3, ĐT mạnh, thán từ -->Tâm trạng u uát ngột ngạt, bức bí, đầy đau khổ, khao khát tự do cháy bỏng
trạng náo nức
+Kết thúc: Tiếng tu hú àcảm giác u uất, ngột ngạt, bực bội
-Tâm trạng của nhà thơ ở 2 khổ thơ có giống nhau không ?
àkhông :1. Niềm say mê cuộc sống 2. u uất, nôn nóng, khắc khoải H§ nhãm 3 phót
1.Bài thơ khi con tu hú em hiểu gì về tâm hồn thơ Tố Hữu ?
2.Theo em cái hay của bài thơ nổi bật ở những điểm nào ?
HS báo cáo –nhận xét –GV bổ xung DK :1 Hồn thơ yêu sống mãnh liệt, tranh đấu tù do …
2 Cảm xúc tha thiết nồng cháy, giàu nhạc điệu..
- Con chim tu hú ngoài trời cứ kêu àTiếng gọi tự do một cuộc sống tha thiÕt ®Çy quyÕn rò
* HĐ2: HDHS tổng kết.3'
- Mục tiêu: Học sinh khắc sâu kiến thức bài học - Giáo viên cho HS nhắc lại nội dung bài học.
- GV tóm lợc nội dung bài học.
- GV gọi 1-2 hs đọc ghi nhớ sgk
- GV kết luận nội dung bài học, nhắc hs về học thuộc nd ghi nhớ