Dạng II: Nghị luận về vấn đề tư tưởng đạo lí (Luyện tập)
TIẾT 3: CÁCH LÀM BÀI VĂN BIỂU CẢM
A. Hệ thống các kiến thức đã học. (5 phút )
Hoạt động của thầy và trò Nội dung cần đạt.
? Để làm tốt một bài văn biểu cảm cần thực hiện mấy bước? Đó là những bước nào ?
Hs trình bày .
I. Cách làm bài văn biểu cảm.
-Để làm tốt mọt bài văn cần thực hiện 4 bước sau :
+Bước 1: Tìm hiểu đề, tìm ý.
+Bước 2: Lập dàn bài. ( Mở bài, thân bài, kết bài )
+Bước 3: Viết bài.
+Bước 4 : Đọc và sửa chữa bài . B:Luyện tập ( 35 phút)
Hoạt động của thầy và trò Nội dung cần đạt Gv nêu cầu bài tập
Bài tập 1: Em hãy tự ra hai đề văn sau đó:
a. xác định đối tượng biểu cảm, định hướng tình cảm và nội dung.
b.Lập dàn bài cho một trong hai đề bài đó.
HS thực hiện
c. Em hãy viết mở bài và kết bài cho đề bài : “ Cảm xúc về dòng sông quê em.”
Bài 1:
a.Hai đề văn:
Đề 1: Cảm xúc mùa xuân.
Đề 2: Cảm xúc về dòng sông quê em.
b.Lập dàn bài .
Đề 1: Cảm xúc về dòng sông quê em.
*Mở bài: giới thiệu chung về dòng sông, tình cảm của em về dòng sông.
*Thân bài:
-Giới thiệu khái quát dòng sông và hoàn cảnh gắn bó của em với sông.
+ Dòng sông quê em ở đâu, nó có tên hay không, tên là gì ?
+ Dòng sông bắt nguồn từ đâu, chảy qua những nơi nào, là sông nước mặn hay nước ngọt ?
+ Ngôi nhà em ở vị trí nào của sông (ven sông quay mặt ra sông..)
+ Em sinh ra và lớn lên gắn bó với sông hay chỉ những kì nghĩ mới về thăm ngoại, thăm sông hoặc nơi em đã từng gắn bó…
-Biểu cảm chi tiết về dòng sông
+ Biểu cảm con sông từ cái nhìn ở xa và cao như thế nào ?
+Biểu cảm con sông khi đến gần
+ Biểu cảm về chiều rộng, dài, độ sâu, màu nước, vị nước theo màu và theo thời gian sáng trưa, chiều, tối (lưu ý: nên đan xen giữa tả và cảm bằng những biện pháp tu từ nhân hóa, so sánh, ẩn dụ.
+ Biểu cảm về phong cảnh xung quanh như hàng cây dừa, cây tre ven sông kết hợp những nếp nhà, ruộng rẫy, triền đê, bãi sông….
-Biểu cảm về vai trò, ý nghĩa của dòng sông đối với đời sống quê em.
+ Ngày chưa có đường lớn và xe cộ nhiều, sông là phương tiện đi lại, buôn bán…
+ Sông là người mẹ mang phù sa, nước mát đến cho vùng đất quê em được trù phú.
+Sông nhiều tôm cá là nguồn thực phẩm chính của người dân và gắn với cuộc mưu sinh của bao người.
-Biểu cảm về những kỉ niệm tuổi thơ mà em gắn bó
+Lần đầu tiên tập bơi trên sông.
+Những buổi cùng bạn bè thả thuyền, hái lục bình, câu cá…
+ Những lần bị đánh đòn, vui buồn ra bờ sông thút thít, sông vỗ sóng an ủi.
Kết bài: Dòng sông hôm nay có thay đổi gì và những thay đổi ấy khiến em vui hay buồn. Em mơ ước và mong muốn điều gì cho dòng sông quê mình.
c.Viết bài.
Mở bài :
Những ai khi được sinh ra và lớn lên trên quê hương chắc hẳn sẽ không thể nào không có những kỉ niệm đẹp gắn liền với dòng sông. Và tôi cũng là một trong số những người như vậy. Có lẽ đối với tôi kỉ niệm đẹp nhất đối với dòng sông quê hương tôi đó là vào cảnh buổi chiều.
Kết bài:
Sau bao năm xa cách quê hương khi tôi trở về thì dòng sông ấy vẫn không hề có sự thay đổi nó vẫn luôn chảy và không ngừng chảy tiếp để nuôi dưỡng những thế
hệ tiếp theo. Xa quê đã lâu, thế nhưng dòng sông thân thương ấy vẫn luôn luôn tồn tại trong trái tim tôi không thể nào quên. Nó như một kí ức tươi đẹp của thời thơ ấu.
III. Củng cố và dặn dò. ( 5 phút)
- Củng cố: gv hệ thống lại toàn bộ kiến thức .
Dặn dò: Về nhà viết hoàn thiện bài văn với đề bài : Viết một bài văn biểu cảm có nhan đề: Giã biệt mùa thu
Bước 1: Tìm hiểu đề - Yêu cầu:
+ Thể loại: biểu cảm về sự vật
+ Nội dung (Đối tượng biểu cảm): giã biệt mùa thu Bước 2: Tìm ý
* Tìm ý lớn: Đặt câu hỏi
- Mùa thu đi qua cho em cảm xúc gì? (Tìm biểu cảm) Lưu luyến, bâng khuâng, tiếc nhớ
- Vì sao em có cảm xúc đó? (Tìm biểu ý) Ý 1: Vì mùa thu đẹp
Ý 2: Mùa tựu trường đầy ý nghĩa Ý 3: Mùa trung thu rộn ràng, náo nức Bước 3, 4: Lập dàn ý, viết bài
1. Mở bài:
* Trực tiếp: Nêu đối tượng biểu cảm + cảm xúc (1 câu văn)
Tham khảo: Một mùa thu nữa lại đi qua để lại trong lòng ta bao cảm xúc khó tả.
* Gián tiếp: - Dẫn dắt (hai câu)
- Nếu đối tượng biểu cảm và định hướng cảm xúc
Tham khảo: Gió đông về. Hơi lạnh len lỏi khắp không gian. Từng khoảnh khắc mùa thu đang trôi qua trong sự tiếc nuối đến nao lòng.
2. Thân bài: Triển khai từng ý lớn thành các ý nhỏ
Ý 1: Bâng khuâng tiếc nhớ một mùa thu đẹp đầy quyến rũ - Cảnh sắc thiên nhiên êm đềm, huyền ảo
+ Không gian êm đềm, tĩnh lặng + Hương hoa sữa
+ Lá vàng - Hoa cúc vàng rực rỡ
Tham khảo đoạn văn triển khai ý 1:
Câu chủ đề: Xin giã biệt mùa thu – mùa đẹp nhất trong năm với bao bâng khuâng, lưu luyến
Các câu triển khai:
Ý nhỏ 1: Giữa mùa hạ nồng nàn nắng gió và mùa đông lạnh lẽo, giá băng. Mùa thu như một nhịp cầu, một sự giao thoa tuyệt vời của tạo hóa để ban tặng con người. Mùa thu đẹp, dịu dàng, đầy quyến rũ bởi không gian thu êm đềm, tĩnh lặng. Khí trời thu lành lạnh, tinh khiết. Gió thu nhẹ nhàng mơn man trên mái tóc. Nước hồ thu trong xanh như mặt gương. Những làn sương thu giăng mắc như khói sương huyền ảo. Bên đường, hoa sửa thơm ngay ngất trong gió hanh heo. Lá vàng thả dọc con đường tới
lớp. Hoa cúc vàng rực rỡ trong nắng thu sang. Đẫm đầy trong không gian là màu vàng non tơ của hoa lá, đất trời.
Ý nhỏ 2: Chẳng biết từ bao giờ, hoa cúc đã là biểu tượng của mùa thu. Đó là màu hoa của thủy chung, son sắt. Những cánh hoa nhỏ xíu, tinh khôi, không bao giờ khoe nở hết mình. Ngày hoa tàn, đài hoa như rắn rỏi nâng đỡ những sợi cánh không còn nhựa sống. Cánh hoa càng khô héo, úa tàn, đài hoa càng gồng mình lên để nâng niu, gìn giữ.
Chỉ đến khi cả hai không còn sức sống mới cùng nhau tìm về đất mẹ. Nhớ về mùa thu, ta tiếc nhớ một mùa cúc vàng dữ dội với một sức sống bền bỉ, diệu kì.
Ý 2: Bâng khuâng, tiếc nhớ một mùa thu tựu trường đầy ý nghĩa - Không khí rộn ràng, náo nức của ngày khai trường
- Nỗi hồi hộp, lo lắng, phấp phỏng.
Tham khảo đoạn văn triển khai ý 1:
Câu chủ đề: Tạ từ mùa thu, xin giã biệt một mùa thu tựu trường đầy kỉ niệm Các câu triển khai:
Ý nhỏ 1: đã bao ngày khai trường đi qua vậy mà mỗi khi mùa thu đến, lòng ta vẫn xôn xao, bâng khuâng, rạo rực, náo nức. Nhớ một sớm mai thức dậy, cả phố phường náo nức, lớp lớp học sinh nô nức tới trường. Ta xúng xính trong bộ quần áo mới, cặp sách mới. Mẹ âu yếm dẫn ta tới trường dự buổi lế khai giảng. Ta quên sao được ánh mắt ngập tràn tình yêu thương của mẹ cùng bàn tay giơ lên vẫy vẫy tiễn ta vào lớp.
Ý nhỏ 2: vẫn còn nguyên vẹn trong ta nỗi lo lắng, hồi hộp trước bao đổi thay của ngày đầu năm học. Tìm ta đập rộn vang tìm bạn bè năm cũ. Ai sẽ chuyển trường, xa lớp, ai tiếp tục sánh bước cùng ta trên chặng đường dài. Người mẹ hiền năm cũ có đồng hành cùng ta trong mọi nẻo đường vui. Ơi mùa thu, những kỉ niệm đó ta làm sao quên được.
Mùa thu đi qua, đành gửi lại phía sau tất cả.
Ý 3: Giã biệt mùa thu bâng khuâng, tiếc nhớ mùa trung thu náo nức, rộn ràng.
- Nhớ đêm hội trăng rằm
- Nhớ kỉ niệm cùng mẹ đi mua đền trung thu tặng bạn nghèo Tham khảo đoạn văn triển khai ý 1:
Câu chủ đề: Giã biệt mùa thu, ta bâng khuâng tiếc nhớ một mùa trung thu náo nức, rộn ràng.
Các câu triển khai:
Ý nhỏ 1: Cái không khí của đêm hội trăng rằm vẫn còn vương vấn mãi. Chưa bao giờ ta có một mùa trăng đẹp như đêm trung thu. Ánh trăng vàng rực rỡ tắm cả không gian thu huyền diệu đầy lung linh, quyến rũ. Ta được ngắm chị hằng lộng lẫy trên trời cao, được nhìn thấy nàng lọ lem biến thành cô công chưa, được nghe tiếng trống ếch rộn ràng, được xem màn múa lân hấp dẫn.
Ý nhỏ 2: Nhưng có lẽ không có niềm hạnh phúc nào bằng khi mỗi mùa trung thu đến, mẹ dắt ta ra phố chọn mua những chiếc đèn ông sao đẹp nhất để đi dọc hàng quán tặng các bạn nhỏ đánh giày. Trong mỗi chiếc đén ông sao gửi tặng các bạn ta guiwr theo một lời cầu mong may mắn, tốt lành. Gương mặt ngập tràn niềm hạnh phúc của các bạn khi cầm đèn ông sao lung linh màu sắc trên tay là kierm niệm đẹp nhất của mùa trung thu mà ta không thể nào quên.
3. Kết bài: Mùa thu đi thôi đành nói lời giã biệt nhưng những kỉ niệm sẽ còn mãi làm ấm lòng ta mỗi khi mùa đông về. Cảm ơn mùa thu, cảm ơn đất trời đã ban tặng cho con người một mùa trong năm với bao điều kì diệu.
-
Ngày soạn: Ngày dạy:
TIẾT 22