ÔN TẬP TỔNG HỢP
Tiết 3: Luyện tập cách làm bài văn lập luận chứng minh
– học sinh Kiến thức cần đạt
- GV đưa ra đề bài;
- HS tìm hiểu đề
- GV yêu cầu hs lập dàn ý theo đề bài đã cho.
(1 hs lên bảng làm – hs dưới lớp làm vào giấy nháp)
- HS, GV nhận xét, bổ sung, chốt kiến thức.
Đề bài 2: Chứng minh câu tục ngữ:
Một cây làm chẳng nên non, Ba cây chụm lại nên hòn núi cao.
* Tìm hiểu đề:
- Kiểu bài: nghị luận chứng minh - Nội dung: Câu tục ngữ
Một cây làm chẳng nên non, Ba cây chụm lại nên hòn núi cao.
-> Khẳng định vai trò, sức mạnh của tinh thần đoàn kết.
- Phạm vi dẫn chứng: Trong đời sống.
* Lập dàn ý A. Mở bài:
- Dẫn dắt: Đoàn kết là sức mạnh truyền thống của dân tộc Việt Nam
- Giới thiệu lí do trong kho tàng tục ngữ Việt Nam có nhiều câu nói về đoàn kết.
- Giới thiệu câu tục ngữ cần chứng minh.
B. Thân bài:
I. Giải thích ngắn gọn nghĩa đen, nghĩa bóng của câu tục ngữ.
1. Nghĩa đen:
- Một cây: một là số ít. Một cây là ít cây.
- Ba cây: ba là số nhiều. Ba cây là nhiều cây.
- Chụm lại: tập hợp lại, chụm vào nhau.
- Nên hòn núi cao: nên là thành, trở thành..
2. Nghĩa bóng:
- Một cây: đơn độc, lẻ loi, yếu ớt.
- Ba cây: nhiều, đông đảo, mạnh mẽ
- Chụm lại: sự đồng tâm, nhất trí, sự hợp quần, sự liên kết.
- Núi cao: sức mạnh vững chãi
-> bài học về sự hợp lực, về tinh thần đoàn kết để tạo nên sức mạnh to lớn của cộng đồng dân tộc. Đoàn kết tạo nên sức mạnh, đoàn kết sẽ đem lại thành công lớn. Đó là một kinh nghiệm đã được đúc kết từ trong lịch sử dựng nước giữ nước và đấu tranh sinh tồn của cha ông ta.
II. Chứng minh câu tục ngữ
1. Chứng minh bằng dẫn chứng trong văn học.
- Câu chuyện Bó đũa (đã được học ở Tiếng Việt 2, tập 1): một chiếc đũa dễ bẻ. Cả bó đũa không bẻ được.
- Bài thơ: Hòn đá của Bác Hồ: một người không nhấc nổi hòn đá. Nhiều người mới nhấc được hòn đá.
- Lời dạy của Bác Hồ:
Đoàn kết, đoàn kết, đại đoàn kết
Thành công, thành công, đại thành công.
2. Chứng minh bằng dẫn chứng trong lịch sử dân tộc.
* Đoàn kết trong chiến đấu chống ngoại xâm.
+ Chống phong kiến phương Bắc:
- Hội nghị Diên Hồng thời nhà Trần. Tiếng hô “Quyết chiến ! Quyết chiến !” của hàng trăm bô lão. Câu nói của Trần Quốc Tuấn : “ Vua tôi đồng lòng, anh em hòa thuận, cả nước góp sức” .
- Cuộc khởi nghĩa Lam Sơn và sự đoàn kết của dân tộc được Nguyễn Trãi đúc kết trong “Bình Ngô đại cáo”:
Nhân dân bốn cõi một nhà, dựng cần trúc ngọn cờ phấp phới.
Tướng sĩ một lòng phụ tử, hòa nước sông chén rượu ngọt ngào.
+ Chống thực dân Pháp và đế quốc Mĩ:
- Chủ trương đoàn kết của chủ tịch Hồ Chí Minh
- Mặt trận Liên Việt; Mặt trận Dân tộc giải phóng miền Nam; Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tạo nên khối đại đoàn kết dân tộc để chiến thắng thực dân Pháp và đế quốc Mĩ.
3. Chứng minh bằng dẫn chứng trong đời sống hiện nay.
- Tư tưởng, quan điểm: Khép lại quá khứ, hướng về tương lai.
- Đoàn kết xây dựng, phát triển đất nước.
+ Đoàn kết để lao động mở mang đất nước: công cuộc khai phá vùng đồng bằng sông Cửu Long.
+ Đoàn kết để bảo vệ và phát triển sản xuất: biểu tượng của những con đê sông Hồng, sông Thái Bình, sông Mã…
+ Những công trình lớn, tiêu biểu cho sức mạnh đoàn kết: thủy điện Hòa Bình; thủy điện Trị An; đường Trường Sơn huyền thoại….
c. Kết bài:
- Khẳng định ý nghĩa bài học về đoàn kết chứa trong câu tục ngữ.
- Đoàn kết là sức mạnh, là nguồn suối yêu thương, hạnh phúc, ấm no.
- Câu tục ngữ thắp sáng niềm tin... Niềm tự hào dân tộc.
- GV yêu cầu HS viết các đoạn văn hoàn chỉnh có kết hợp các dẫn chứng và lí lẽ từ phần dàn ý vừa làm
- HS viết đoạn văn; trình trước lớp
- HS, Gv nhận xét, bỏ sung, đánh giá điểm số.
- Nêu suy nghĩ của bản thân: xây dựng tình đoàn kết trong gia đình, bạn bè, lớp học...
III. Củng cố, dặn dò (5’) 1. Củng cố:
- Gv lưu ý khái quát các kiến thức về văn nghị luận chứng minh (tập trung vào phần lập dàn ý để viết bài)
2. Dặn dò
- Ôn tập các kiến thức đã học
- Hoàn thiện bài viết tập làm văn dựa vào dàn ý đã lập trên lớp.