ÔN TẬP TỔNG HỢP
Buổi 31 Tiết: 91+92+93: CHUYÊN ĐỀ: TRUYỆN NGẮN VIỆT NAM HIỆN ĐẠI
1.Kiến thức:
- Học sinh nắm được sơ lược về thể loại truyện ngắn hiện đại, vị trí của tác phẩm trong nền văn học hiện đại.
- Bước đầu tìm hiểu nguy cơ đê vỡ và sự chống cự tuyệt vọng của dân phu để thấy được đặc điểm nghệ thuật tiêu biểu của truyện: dùng phép tương phản, đối lập rất thành công
- Bước đầu đọc, hiểu được nội dung truyện ngắn của Nguyễn Aí Quốc.
- Phân tích để thấy được nét đặc sắc về ngôn từ tạo giọng văn hài hước, châm biếm sâu sắc.
2. Kỹ năng:Rèn kĩ năng đọc, tìm hiểu bố cục, tóm tắt truyện và phân tích chi tiết nghệ thuật của văn tự sự.
3. Thái độ, phẩm chất:
- GD ý thức học tập cho HS.
+ Phẩm chất: sống yêu thương, trung thực, tự tin, sống tự chủ, tự lập.
4: Năng lực Tự học, giải quyết vấn đề, sáng tạo, sử dụng ngôn ngữ, giao tiếp, thẩm mĩ, hợp tác
II. Tiến trình bài giảng:
1. Ổn định tổ chức:
2. Kiểm tra bài cũ:
3. Bài mới.
TIẾT 1:
A. Hệ thống lại kiến thức đã học (10-15 phút) Hoạt động của
GV - HS Kiến thức cần đạt
Em hãy nêu
những nét
chính về hoàn cảnh ra đời, bố cục và nội dung, nghệ thuật tác phẩm
“Sống chết mặc bay”?
A. Sống chết mặc bay
I. Đôi nét về tác giả Phạm Duy Tốn
- Phạm Duy Tốn (1883-1924), nguyên quán Phượng Vũ, huyện Thường Tín, tỉnh Hà Tây (nay là Hà Nội), sinh quán thôn Đông Thọ (nay là phố Hàng Dầu, Hà Nội)
- Ông là một trong số những nhà văn mở đường cho truyện ngắn hiện đại Việt Nam
- Truyện ngắn của oogn thường viết về hiện thực xã hội đương thời
II. Đôi nét về tác phẩm Sống chết mặc bay 1. Hoàn cảnh ra đời
- “Sống chết mặc bay” được sáng tác tháng 7 năm 1918
- Đây là tác phẩm được xem là thành công nhất của Phạm Duy Tốn
2. Tóm tắt
Sống chết mặc bay là câu chuyện về sự tắc trách của quan phụ mẫu làng X, thuộc phủ X dẫn đến cái chết của hàng bao nhiêu con người, nhà cửa trôi băng, lúa má ngập hết, kẻ sống không chỗ ở, kẻ chết không nơi chôn. Bởi trong khi dân chúng khổ cực, vất vả giữ đê ngăn nước lũ từ sông Nhị Hà thì quan phụ mẫu vẫn say sưa với ván bài tổ tôm trong cái đình cao và vững chãi, mặc kệ dân chúng ngoài kia.
3. Bố cục (3 phần)
- Phần 1 (từ đầu đến “khúc đê này vỡ mất”): Tình hình vỡ đê vá sức chống đỡ
- Phần 2 (tiếp đó đến “Điếu, mày!”): Cảnh quan phụ mẫu đánh tổ tôm khi “đi hộ đê”
- Phần 3 (còn lại): Cảnh vỡ đê và nhân dân lâm vào cảnh lầm than 4. Giá trị nội dung
“Sống chết mặc bay” đã lên án gay gắt tên quan phủ “lòng lang dạ thú” và bày tỏ niềm thương cảm trước cảnh “nghìn sầu muôn thảm” của nhân dân do thiên tai và cũng do thái độ vô trách nhiệm của kẻ cầm quyền gây nên
5. Giá trị nghệ thuật
- Kết hợp nghệ thuật tương phản và tăng cấp khéo léo - Lời văn cụ thể, sinh động, giàu cảm xúc
- Miêu tả nhân vật sắc nét Em hãy nêu
những nét
chính về hoàn cảnh ra đời, bố cục và nội dung, nghệ thuật tác phẩm
“Những trò lố hay là Va-ren và
Phan Bội
Châu”?
B. Những trò lố hay là Va-ren và Phan Bội Châu I. Đôi nét về tác giả Nguyễn Ái Quốc
- Nguyễn Ái Quốc (1890-1969), là tên gọi rất nổi tiếng của chủ tịch Hồ Chí Minh, được dùng từ năm 1919 đến năm 1925
- Bút danh Nguyễn Ái Quốc gắn với tờ báo Người cùng khổ, nhiều truyện kí và tác phẩm “Bản án chế độ thực dân Pháp”, viết trên đất Pháp, bằng tiếng Pháp trong thời gian từ 1922 đến 1925
II. Đôi nét về tác phẩm Những trò lố hay là Va-ren và Phan Bội Châu
1. Hoàn cảnh ra đời
“Những trò lố hay là Va-ren và Phan Bội Châu” được viết ngay sau khi nhà cách mạng Phan Bội Châu bị bắt cóc (18-6-1925) ở Trung Quốc giải về giam ở Hỏa Lò và sắp bị xử án, còn Va-ren thì chuẩn bị sang nhậm chức Toàn quyền Đông Dương.
2. Tóm tắt
Những trò lố hay là Va-ren và Phan Bội Châu là câu chuyện về cuộc gặp gỡ giữa Va-ren, tên toàn quyền Đông Dương lúc bấy giờ và Phan Bội Châu, hiện là một người tù bị bắt giam vì hoạt động Cách mạng. Trong cuộc gặp gỡ tại nhà tù giam giữ Phan Bội Châu, Va-ren ra sức dùng lời lẽ dụ dỗ người chí sĩ yêu nước Phan Bội Châu phản bội dân tộc, làm tay sai cho Pháp. Những với tinh thần dân tộc, ý chí Cách mạng của mình, Phan Bội Châu đã đáp trả Va- ren bằng thái độ dửng dưng, khinh bỉ thậm chí là nhổ vào mặt tên
toàn quyền Đông Dương ấy.
3. Bố cục (3 phần)
- Phần 1 (từ đầu đến “vẫn bị giam trong tù”): Lời hứa của Va-ren với Phan Bội Châu
- Phần 2 (tiếp đó đến “không hiểu Phan Bội Châu”): Cuộc gặp gỡ giữa Va-ren và Phan Bội Châu
- Phần 3 (còn lại): Thái độ của Phan Bội Châu qua lời của các nhân chứng
4. Giá trị nội dung
“Những trò lố hay là Va-ren và Phan Bội Châu” đã khắc họa được hai nhân vật có tính cách đại diện cho hai lực lượng xã hội hoàn toàn đối lập nhau ở nước ta thời Pháp thuộc. Va-ren: gian trá, lố bịch, đại diện cho thực dân Pháp phản động ở Đông Dương. Phan Bội Châu kiên cường, bất khuất, xứng đáng là “bậc anh hùng, vị thiên sứ, đấng xả than vì độc lập”, tiêu biểu cho khí phách dân tộc Việt Nam
5. Giá trị nghệ thuật
- Sử dụng triệt để biện pháp tương phản, đối lập nhằm khắc họa hai hình tượng nhân vật đối lập
- Lựa chọn các chi tiết miêu tả độc đáo, giàu ý nghĩa tượng trưng - Sáng tạo hình thức ngôn ngữ độc thoại
- Giọng văn sắc sảo, hóm hỉnh - Giàu khả năng liên tưởng, hư cấu B: Luyện tập
Hoạt động của GV - HS
Kiến thức cần đạt GV tổ chức cho HS
thảo luận theo cặp.
Bài tập 1: Phân tích biện pháp nghệ thuật tương phản trong tuyện, thể hiện ở hai cảnh: cảnh người dân hộ đê và cảnh quan phủ chơi bài.
Nêu ý nghĩa của việc sử dụng phép tương phản trong truyện.
Bài tập 1:
Cảnh người dân
hộ đê Cảnh quan lại chơi bài Kẻ thì thuổng Uy nghi chễm chệ ngồi
Người thì cuốc Tay trái dựa gối xếp, chân phải duỗi thẳng ra
Kẻ đội đất Bát yến hấp đường phèn khói bay nghi ngút
Kẻ vác tre Nhàn nhã, đường bệ, nguy nga Bì bõm dưới bùn
lầy ngập quá khuỷu chân
Quan ngồi trên, nha ngồi dưới
Ướt như chuột Lính lệ khoanh tay sắp hàng nghi vệ
lột tôn nghiêm Tiếng người xao
xác gọi nhau Ngài xơi bát yến vừa xong, ngồi khểnh vuốt râu, rung đùi
Ai ai cũng mệt lử cả rồi
Điềm nhiên, chỉ lăm le chực người ta bốc trúng để hạ
Ý nghĩa của phép tương phản trong truyện: phê phán bọn quan lại, đặc biệt là tên quan phụ mẫu tắc trách, ráo cạn tình người, mặc kệ số phận và sinh mệnh của con dân
Bài tập 2: Hãy chỉ ra nghệ thuật tăng cấp được sử dụng trong truyện “ Sống chết mặc bay”. Tác dụng của biện pháp nghệ thuạt này trong việc diễn tả bản chất nhân vật quan phụ mẫu?
Bài tập 2:
*Nghệ thuật tặng cấp:
- Tăng cấp trong việc miêu tả cảnh hộ đê: Kẻ thì thuổng, người thì cuối,… -> người nào người ấy lướt thướt như chuột lột, thảm -> ai ai cũng mệt lử cả rồi -> sức người khó lòng địch nổi với sức trời.
- Tăng cấp trong miêu tả mức độ đam mê bài bạc của tên quan phủ: Lúc mau, lúc khoan, ung dung êm ái, khi cười, khi nói -> mắt đang mải trông đĩa nọc, vẫn điềm nhiên, chỉ lăm le chực người ta bốc trúng quân mình chờ mà hạ -> Đỏ mặt tía tai quát tên lính rồ quay mặt vào hỏi thầy đề bốc quân gì.
*Tác dụng :
- Vạch trần thói làm việc tắc trách, ích kỉ của tên quan phụ mẫu.
- Lên án sự lạnh lùng đến đáng sợ, thờ ơ trước sinh mệnh của hàng trăm ngàn con người.