Chương II: PHÂN LOẠI CHI PHÍ
Chương 4: MỐI QUAN HỆ CHI PHÍ - KHỐI LƯỢNG - LỢI NHUẬN (CVP)
4.3. PHÂN TÍCH HOÀ VỐN
4.3.3. Đồ thị hoà vốn
Cách biến thiên của doanh số và chi phí tồn tại có thể biểu diễn bằng hàm số bậc I, do đó ta có thể xác định điểm hòa vốn bằng đồ thị. Dạng đồ thị này cũng phản ánh mối quan hệ giữa chi phí – khối lượng – lợi nhuận (gọi tắt là CVP). Mối quan hệ
Bài giảng Kế toán quản trị 73 ƯVGV: Nguyễn Thị Hường này được biểu diễn theo 2 hình thức đồ thị: đồ thị hòa vốn và đồ thị lợi nhuận.
4.3.3.1. Đồ thị hòa vốn
Đồ thị hòa vốn là đồ thị biểu diễn toàn bộ mối quan hệ CVP. Trong đó các đường biểu diễn doanh thu, chi phí là đồ thị của các hàm bậc nhất. Giao điểm của 2 đường biểu diễn trên là điểm hòa vốn. Ưu điểm của đồ thị này là dễ dàng xác định được điểm hòa vốn bằng trực quan.
Cách dựng đồ thị hòa vốn:
- Bước 1: vẽ trục tọa độ, với gốc tọa đọ O (0;0). Trục hoành Ox phản ánh mức độ hoạt động, trục tung Oy phản ánh số tiền hay chi phí.
- Bước 2: vẽ đường định phí YFC = A (A là định phí). Đường này song song với trục hoành Ox và cắt Oy tại điểm có số tiền bằng A.
- Bước 3: vẽ đường tổng chi phí YTC với YTC = A + bx. Đường này bắt đầu tại điểm A trên trục tung Oy. Điểm thứ hai được chọn với giá trị bất kỳ của x, sau đó nối từ A với kết quả tính được sẽ có đường biểu diễn tổng chi phí.
- Bước 4: vẽ đường doanh thu YTR với = px. Đường này xuất phát từ gốc tọa độ, điểm thứ hai được chọn với giá trị bất kỳ của x. Đường này cắt đường YTC tại điểm hòa vốn.
Từ đồ thị, ta xác định được điểm hòa vốn (x0;y0). Những giá trị nào nằm trên giá trị x0 phản ánh phạm vi sản lượng có lãi, những giá trị nào nằm dưới giá trị x0 phản ánh phạm vi sản lượng bị lỗ.
Đồ thị hòa vốn tổng quát
y
A Y0
Hình 4.1 – Đồ thị hòa vốn dạng tổng quát
Ngoài dạng tổng quát, các nhà quản trị còn ưa chuộng dạng phân biệt. Về cơ bản, hai dạng này giống nhau các bước xác định các đường biểu diễn, chỉ khác ở chỗ dạng phân biệt đường kẻ biến phí yVC = bx và song song với đường tổng chi phí YTC
= A + bx.
Đồ thị hòa vốn dạng phân biệt có dạng như sau:
Hình 4.2 – Đồ thị hòa vốn dạng đặc biệt 4.3.3.2. Đồ thị lợi nhuận
Đồ thị lợi nhuận về cơ bản cũng sử dụng trục tọa độ như đồ thị hòa vốn. Trục hoành Ox phản ánh mức độ hoạt động, trục tung Oy phản ánh số tiền. Cách vẽ đồ
y
- O A
- X0 x
Y0 Định phí
Bài giảng Kế toán quản trị ƯVGV: Nguyễn Thị Hường thị gồm 2 bước:
- Bước 1: trên trục tung Oy, vẽ đường biểu diễn doanh số, song song với Ox, cắt Oy tại điểm 0. Đường này, chia trục y thành hai phần đối xứng nhau: Phần trên là phạm vi lãi; phần dưới là phạm vi lỗ. Tương ứng các mức tiêu thụ x1, x2… là các mức doanh số px1, px2… trên đường doanh số y = px.
- Bước 2: Vẽ đường lợi nhuận, đường này cắt trục Oy tại điểm y = A (định phí) nằm trong phạm vi lỗ và cắt đường doanh số tại điểm hòa vốn, bước qua phạm vi lãi.
Đồ thì lợi nhuận có dạng như sau:
Hình 4.3 – Đồ thị lợi nhuận 4.3.3.3. Phương trình lợi nhuận
Trong thực tế, nhiều doanh nghiệp cần phải xác định mức lợi nhuận dự đoán trước, sau đó mới tính mức doanh thu và sản lượng tương ứng sản xuất và tiêu thụ phục vụ cho quá trình ra quyết định kinh doanh. Việc xác định lợi nhuận theo kế hoạch giúp các nhà quản trị lựa chọn các phương án kinh doanh tối ưu. Để đạt được lãi thuần mong muốn – lợi nhuận mục tiêu, ta sử dụng phương trình sau:
y
- A
- X0 x
0
Đường lợi nhuận
Đường doanh số
Lãi thuần mong muốn = Doanh thu – Biến phí – Định phí
= SL tiêu thụ đạt lãi thuần mong muốn * (Giá bán – BP đv) – ĐP Từ đó suy ra
Sản lượng đạt lãi
thuần mong muốn = Định phí + Lãi thuần mong muốn Giá bán – Biến phí đơn vị
= Định phí + LN mong muốn Số dư đảm phí đơn vị
Ví dụ: Công ty Xuân Mai muốn đạt mức lãi thuần 50.000.000 đồng/ tháng thì sản lượng cần đạt là
Sản lượng đạt lãi thuần mong
muốn = 100.000.000 + 50.000.000 800.000 – 550.000
= 600 (chiếc)
Vậy để đạt mức lãi thuần mong muốn 50.000.000 đồng/ tháng, công ty Xuân Mai cần sản xuất và tiêu thụ 600 chiếc/ tháng.