Chương VII: KẾ TOÁN QUẢN TRỊ VỚI VIỆC RA QUYẾT ĐỊNH
7.1. NHẬN DIỆN THÔNG TIN THÍCH HỢP VÀ CÁC QUYẾT ĐỊNH NGẮN HẠN
7.2.2. Quyết định nên làm (Tự sản xuất) hay nên mua ngoài
Trong các sản phẩm của doanh nghiệp, có thể bao gồm nhiều bộ phận, chi tiết cấu thành. Những chi tiết rời này có thể được mua sẵn từ bên ngoài hoặc do một bộ phận của doanh nghiệp tự sản xuất. Trong trường hợp các chi tiết rời vừa nêu các nhà quản trị doanh nghiệp sẽ phải đứng trước quyết định nên làm hay nên sản xuất, quyết định nào có lợi hơn? Nếu doanh nghiệp tự sản xuất chi tiết của sản phẩm thì có thể dễ dàng kiểm soát được chất lượng cũng như số lượng của các chi tiết. Song nếu doanh nghiệp mua ngoài thì có thể tránh được chi phí đầu tư ban đầu.
Quyết định nên sản xuất hay nên mua ngoài các chi tiết rời, về cơ bản cần xem xét trên cả hai mặt chất lượng và số lượng. Ở đây chúng ta giả sử mặt chất lượng đã đảm bảo theo đúng yêu cầu kỹ thuật, dù mua ngoài hay tự sản xuất, nên chỉ cần đi sâu nghiên cứu mặt chất lượng.
Mặt số lượng của quyết định được thể hiện qua chi phí cần để sản xuất hoặc chi phí cần để mua vào loại chi tiết rời cá biệt nào đó. Cũng như mọi quá trình phân tích đề ra quyết định, các yếu tố phải xem xét ở đây là các chi phí chênh lệch giữa chi phí sản xuất và chi phí mua vào.
Quá trình xem xét các quyết định nên làm hay nên mua ngoài cần phải kết hợp với việc xem xét các cơ hội kinh doanh khác thì mới có thể đi đến quyết định đúng đắn.
Chúng ta hãy nghiên cứu tình huống sau:
Công ty Rạng Đông chuyên sản xuất bộ phận ruột phích cho các sản phẩm phích nước. Có thông tin về chi phí sản phẩm ruột phích như sau:
Bài giảng Kế toán quản trị ƯVGV: Nguyễn Thị Hường
Chỉ tiêu 1 sản
phẩm
20.000 sản phẩm
NVL trực tiếp 9 180.000
Nhân công trực tiếp 5 100.000
SXC biến đổi 1 20.000
Khấu hao các thiết bị chuyên dùng 3 60.000 Lương giám sát dây chuyền SX 2 40.000 Chi phí hành chính chung phân bổ 10 200.000 Chi phí sản xuất đơn vị sản phẩm 30 600.000 Biết rằng:
- Các thiết bị chuyên dùng để sản xuất ruột phích có giá trị thanh lý bằng 0;
- Tổng chi phí hành chính chung của phân xưởng được phân bổ cho các sản phẩm theo số giờ lao động trực tiếp, tổng chi phí này là cố định, không bị ảnh hưởng bởi quyết định tự sản xuất hay mua ngoài.
- Một công ty Trung Quốc đang chào hàng với giá 25.000 đồng/ sản phẩm cho 20.000 ruột phích.
Công ty có nên chấp nhận yêu cầu đặt hàng hay không?
Giải
Vì lượng thành phẩm tiêu thụ không đổi, nên dù ruột phích được mua ngoài hay tự sản xuất đều không gây ảnh hưởng gì đến doanh thu của doanh nghiệp. Do đó, quyết định phụ thuộc vào mức chi phí phải chỉ ra để mua hay để tự sản xuất, mức chi phí nào thấp hơn sẽ được chọn.
Để xem xét vấn đề một cách toàn diện, trước hết ta phải xem xét các nguồn lực và phương tiện sử dụng trong quy trình sản xuất ruột phích có phương án sử dụng nào khác hay không. Nếu có, thì ngoài việc so sánh với chi phí mua vào của sản phẩm ruột phích còn phải xét đến chi phí cơ hội của phương án sử dụng đó. Giả sử không có phương án sử dụng nào khác. Trong trường hợp này, quá trình phân tích được tiến hành như sau:
- Các định phí khấu hao tài sản cố định và chi phí chung phân bổ, tổng cộng là (3 + 10) x 20.000 sản phẩm = 26.000 nghìn đồng, sẽ không thay đổi dù ruột phích được sản xuất hay được mua ngoài. Vậy chúng là thông tin không thích hợp với quá trình ra quyết định.
- Các khoản chi phí còn lại là những chi phí thích hợp nên được xem xét trong bảng phân tích để ra quyết định trình bày dưới đây:
Chỉ tiêu Tự SX Mua
ngoài
Chênh lệch
NVL trực tiếp 180.000 180.000)
Nhân công trực tiếp 100.000 100.000)
SXC biến đổi 20.000 (20.000)
Lương giám sát dây chuyền SX 40.000 (40.000) Chi phí mua ngoài 500.000 500.000 Tổng cộng 340.000 500.000 160.000
Như vậy, có thể thấy, phương án tự sản xuất, giúp doanh nghiệp tiết kiệm 160 triệu chi phí, từ đó nâng cao được lợi nhuận, do vậy, doanh nghiệp nên tiếp tục tự sản xuất.
Lưu ý: Cũng như các tình huống trên, chúng ta cũng cần xem xét đến các chi phí cơ hội đối với phương án tự sản xuất (chẳng hạn như tận dụng các phương tiện sản xuất ruột phích để sản xuất sản phẩm khác hoặc dùng để cho thuê) để ra quyết định được chính xác. Song, ngay cả khi phương án mua ngoài đem lại lợi nhuận cao hơn, thì nhà quản trị cũng cần xem xét các yếu tố như: chất lượng sản phẩm, nguồn hàng cung ứng, kho bãi chứa hàng… Và các yếu tố xã hội như: giải quyết công việc cho lao động dư thừa, dây chuyền sản xuất… để đưa ra quyết định tối ưu.