Chương II: PHÂN LOẠI CHI PHÍ
Chương 5: PHÂN BỔ CHI PHÍ VÀ PHÂN TÍCH BÁO CÁO BỘ PHẬN
5.1. PHÂN BỔ CHI PHÍ CỦA CÁC BỘ PHẬN PHỤC VỤ
5.1.2. Các nguyên tắc phân bổ chi phí
5.1.2.2. Các hình thức phân bổ chi phí
Các bộ phận phục vụ ngoài việc cung cấp dịch vụ phục vụ cho các bộ phận hoạt động chức năng, có thể còn cung cấp dịch vụ phục vụ lẫn nhau. Có hai hình thức phân bổ chi phí của bộ phận phục vụ, đó là:
- Hình thức phân bổ trực tiếp.
- Hình thức phân bổ nhiều bước (còn gọi là phương pháp bậc thang) a) Hình thức phân bổ trực tiếp
Hình thức phân bổ trực tiếp là hình thức mà theo đó, chi phí phát sinh sẽ phân bổ thẳng cho các đối tượng chịu chi phí thông qua những tiêu thức phù hợp. Chi phí của các bộ phận phục vụ không phân bổ cho các bộ phận phục vụ khác, dù những bộ phận này có được hưởng dịch vụ phục vụ của những bộ phận phục vụ kia.
Ưu điểm của hình thức này là đơn giản, dễ làm nhưng độ chính xác không cao, có thể ảnh hưởng đến thực chất của hoạt động kinh doanh.
Ví dụ: Công ty có hai bộ phân phục vụ A, B và hai bộ phận chức năng X, Y.
Bộ phận A được phân bổ chi phí theo số giờ hoạt động.
Bộ phận B được phân bổ chi phí theo diện tích mặt bằng sử dụng.
Có số liệu về tình hình công ty như sau:
Chỉ tiêu A B X Y
1. Chi phí kinh doanh 100.000 250.000 800.000 2.000.000
2. Số giờ lao động 4.000 16.000 30.000
Bài giảng Kế toán quản trị ƯVGV: Nguyễn Thị Hường
3. Diện tích mặt bằng sử dụng 200 1.000 3.000
Yêu cầu: hãy phân bổ chi phí của hai bộ phận phục vụ A, B theo phương pháp trực tiếp?
Bài giải
Theo phương pháp trực tiếp thì chi phí giữa các bộ phận phục vụ không cần phân bổ cho nhau, vì vậy nên, ta phân bổ như sau:
- Phân bổ chi phí bộ phận phục vụ A:
Cho bộ phận X:
16.000 x 16.000
= 34.780 (Đồng) 16.000 +30.000
Cho bộ phận Y
16.000 - 34.780 = 65.220 (đồng) - Phân bổ chi phí bộ phận phục vụ B
Cho bộ phận X
250.000 x 1.000
= 62.500 ồng) 1.000 + 3.000
Cho bộ phận Y:
250.000 – 62.500 = 187.500 (đồng)
Bảng chi phí của các bộ phận chức năng sau khi phân bổ như sau:
Chỉ tiêu Tổng X Y
1. CP kinh doanh ban đầu 2.800.000 800.000 2.000.000
2. CP của A phân bổ 100.000 34.780 65.220
3. Chi phí của B phân bổ 250.000 62.500 187.500 4. CP kinh doanh sau phân bổ 3.150.000 897.280 2.252.720 Qua ví dụ trên ta thấy hình thức phân bổ trực tiếp đơn giản, dễ làm, nhưng thiếu chính xác vì bỏ qua các dịch vụ phục vụ giữa các bộ phận phục vụ với nhau. Sau khi quá trình phân bổ hoàn thành, tất cả các chi phí của các bộ phận phục vụ đều dồn
hết vào các bộ phận chức năng, tạo thành căn cứ để xác định tỷ lệ phân bổ, cho nên tính chính xác của các tỷ lệ này rất quan trọng vì nếu không sẽ gây ảnh hưởng không tốt cho quá trình định giá sản phẩm hoặc công việc hoàn thành và quá trình tính toán lợi nhuận.
b) Hình thức phân bổ nhiều bước (phân bổ bậc thang)
Khác với hình thức phân bổ trực tiếp, hình thức phân bổ nhiều bước thừa nhận việc giữa các bộ phận phục vụ có sự cung cấp dịch vụ phục vụ lẫn nhau ngoài việc cung cấp dịch vụ cho các bộ phận chức năng.
Nguyên tắc phân bổ theo hình thức bậc thang là phân bổ liên tiếp, mỗi lần phân bổ chi phí của một bộ phận phục vụ, bắt đầu từ bộ phận phục vụ nào cung cấp lượng dịch vụ nhiều nhất cho các bộ phận khác và kết thúc ở bộ phận phục vụ cung cấp lượng dịch vụ ít nhất. Kết quả của quá trình này là ngoài bộ phận phục vụ đầu tiên được chọn thực hiện phân bổ, các bộ phận còn lại của doanh nghiệp là bộ phận phục vụ hay bộ phận chức năng cũng đều có một phần chi phí của một số bộ phận phục vụ được thực hiện phân bổ trước nó.
Hình thức phân bổ nhiều bước được minh họa như sau:
Sơ đồ 6.1 - Hình thức phân bổ nhiều bước
Ví dụ: Áp dụng ví dụ trên. Hãy phân bổ chi phí các bộ phận phục vụ theo hình thức phân bổ nhiều bước?
Bộ phận phục vụ C
BP chức năng 1 Bộ phận phục vụ B
BP chức năng 2
BP chức năng 3 Bộ phận phục vụ A
Bài giảng Kế toán quản trị ƯVGV: Nguyễn Thị Hường Bài giải:
Do bộ phận B có khối lượng phục vụ cao hơn bộ phận A nên chi phí bộ phận B sẽ được phân bổ trước. Cụ thể:
- Chi phí của bộ phận B phân bổ:
Cho bộ phận X
250.000 x 1.000
= 59.524 (đồng) 1.000 + 3.000 + 200
Cho bộ phận Y
250.000 x 3.000
= 178.571 ồng) 1.000 + 3.000 + 200
Cho bộ phận A
250.000 x 200
= 11.905 (đồng) 1.000 + 3.000 + 200
- Tổng chi phí bộ phận phục vụ A sau khi nhận phân bổ chi phí từ bộ phận phục vụ B là:
100.000 + 11.905 = 111.905 (đồng)
- Phân bổ chi phí bộ phận phục vụ A cho các bộ phận chức năng theo số giờ lao động như sau:
Bộ phận chức năng X:
111.905 x 16.000
= 38.923 (Đồng) 16.000 + 30.000
Bộ phận chức năng Y:
111.905 x 30.000
= 72.982 (đồng) 16.000 + 30.000
Tổng hợp kết quả, ta có bảng phân bổ chi phí sau:
Chỉ tiêu Tổng X Y A B
1. CP kinh doanh
trước phân bổ 3.150.000 800.000 2.000.000 100.000 250.000 2. CP của bộ phận B
phân bổ 250.000 59.524 178.571 11.905
3. CP của bộ phận A
phân bổ 100.000 38.923 72.982
4. CP kinh doanh sau
khi phân bổ 3.150.000 898.447 2.251.553
Qua ví dụ này ta rút ra hai điểm cần ghi nhớ của hình thức phân bổ bậc thang:
- Bộ phận phục vụ được chọn phân bổ đầu tiên là bộ phận nào có khối lượng phục vụ cao nhất, sau đó đến bộ phận phục vụ có khối lượng cao thứ hai và cuối cùng là bộ phận phục vụ có khối lượng nhỏ nhất. Ngoài ra cũng có thể dựa vào thứ tự phạm vi phục vụ của bộ phận phục vụ, bộ phận nào có phạm vi phục vụ nhiều nhất được chọn đầu tiên và cuối cùng là bộ phận có phạm vi phục vụ nhỏ nhất.
- Theo hình thức phân bổ bậc thang, chi phí của bộ phận phục vụ gồm chi phí của bản thân nó cộng với chi phí có được từ phân bổ lần lượt với nó. Điều cần chú ý là một khi đã phân bổ chi phí của một bộ phận phục vụ thì không được phân bổ ngược lại cho bộ phận đó.