Truyện trung đại (HƯỚNG DẪN ĐỌC THÊM) A. Mục tiêu cần đạt: giúp HS
- Hiểu được giá trị của đạo làm người
- Sơ bộ biết được trình độ viết truyện và cách viết truyện hư cấu ở thời trung đại B. Chuaồn bũ:
Gv: sgk, sgv, tltk, bảng phụ, tranh minh hoạ sgk.
Hs: Chuẩn bị bài.
C. Hoạt động dậy học:
1/ Ổn định lớp
2/ Kiểm tra bài soạn, bài tập của HS 3/ Dạy bài mới:
Từ đầu năm đến nay, ta đã hhọc dòng văn học dân gian gồm những thể loại như truyền thuyết, cổ tích, ngụ ngôn và truyện cười. Tiết học hôm nay, chúng ta sẽ đi sang một dòng văn học khác đó là dòng văn học trung đại. Bài đầu tiên thuộc dòng văn học này mà chúng ta sẽ tìm hiểu đó là bài “Con hổ có nghĩa”.
Hoạt động của thầy Hoạt động của trò Bài ghi
HĐ1: Hướng dẫn học sinh đọc_ tìm hiểu chú thích.
GV hướng dẫn HS tìm hiểu thể loại truyện trung đại:
- Là loại truyện văn xuôi chữ Hán thời trung đại (từ thế kỷ X -> XIX) có cách viết không giống hẳn với truyện hiện đại, nhiều khi gắn với ký (ghi chép sự việc), gắn với sử (ghi chép truyện thật) và thường mang tính giáo huấn;
- Cốt truyện đơn giản, chi tiết lấy từ cuộc sống và sử dụng loại chi tiết li kỳ, hoang đường;
- Nhân vật thường được
HS đọc SGK/ 143
Truyện có thể được chia
I/ Đọc- hiểu chú thích
1/ Thể loại: truyện trung đại (chú thích * SGK/ 143)
2/ Chuù thích: 1, 2, 6, 9 3/ Boỏ cuùc:
- phần 1: con hổ đền ơn bà đỡ Trần
- phần 2: con hổ đền ơn người đốn củi
miêu tả chủ yếu qua hành động, ngôn ngữ (ít miêu tả chân dung) HĐ2: Hướng dẫn học sinh đọc_ tìm hiểu văn bản.
GV hướng dẫn HS đọc bài:
giọng thay đổi theo tâm trạng nhân vật
GV cuứngHS tỡm hieồu chuự thớch những từ khó
Truyện có thể được chia thành mấy phần? Nội dung của từng phaàn?
Theo em trong tác phẩm có 1 hay hai con hổ? Một hoặc hai thì có liên quan gì đến kết cấu truyeọn? (HSTL)
Ở phần thứ nhất, gia đình hổ đang gặp khó khăn gì?
Hổ đực đã làm gì khi hổ cái chuyeồn buùng?
Khi thấy hổ đến tìm, bà đỡ Trần đã có phản ứng như thế nào?
Hổ đực đã đưa bà đi bằng cách nào?
Tới nơi bà nhìn thấy cảnh tượng gì?
Lúc này bà nghĩ hổ sẽ cư xử như thế nào đối với mình? Hổ đã làm gì để bà hiểu được ý của nó?
Bà đã đở đẻ cho hổ cái bằng cách nào?
Hổ đã đền ơn bà như thế nào?
Đối với gia đình hổ, bà đỡ Trần có vai trò như thế nào?
Khi tiễn ân nhân ra khỏi rừng, hổ đã có thái độ gì?
Em có nhận xét gì về tiếng
thành hai phần:
- phần 1: con hổ đền ơn bà đỡ Trần - phần 2: con hổ đền
ơn người đốn củi có hai con hổ. Điều đó thể hiện trình độ kết cấu có phần đơn giản lắp ghép trong thời kỳ tư duy nghệ thuật truyện chưa phát trieồn cao
hổ cái đến kỳ sinh nở đến tìm bà đỡ Trần người huyeọn ẹoõng Trieàu
bà sợ đến chết khiếp cõng bà đi, hễ gặp bụi rậm gai góc thì dùng chân trước rẽ lối chạy vào rừng saâu
một con hổ cái đang lăn lộn, cào đất
bà nghĩ hổ sẽ ăn thịt mình nên run sợ không dám nhúc nhích nhưng hổ đực đã cầm tay bà nhìn hổ cái, nhỏ nước mắt. Lúc này bà mới biết là hổ cái sắp đẻ sẵn có thuốc mang theo trong túi, bà liền hòa với nước suối cho uống, lại xoa bóp bụng hổ, lát sau hổ đẻ được
tặng bà một cục bạc hơn 10 lạng
là ân nhân
cuối đầu, vẫy đuôi, gầm lên một tiếng rồi bỏ đi đó là lời biết ơn sâu sắc với ân nhân của mình sống được qua một năm maỏt muứa
đơn giản, mộc mạc, dễ
II/ Đọc – hiểu văn bản 1/ Con hổ và bà đỡ Trần:
- Bà đỡ Trần giúp hổ cái sinh con
AÂn nhaõn cuỷa hoồ
- đền ơn bà một cục bạc
lời kể đơn giản, mộc mạc, nhân hóa
sự đền ơn của hổ đối với bà đỡ Trần
gaàm cuỷa hoồ?
Món quà đền ơn của hổ đã giúp ích gì cho bà đỡ Trần?
Em có nhận xét gì về lời kể?
Toàn bộ câu chuyện được kể với biện pháp nghệ thuật gì?
Tác giả có bình luận điều gì không? Nhân vật có được miêu tả kỹ về diễn biến tâm trạng?
Tuy vậy, câu chuyện vẫn xúc động, lý thú. Vì sao?
Ở phần thứ hai, hổ mắc nạn gì?
Ai xuất hiện và cứu hổ? Cứu như thế nào?
Bác tiều đã nói với hổ điều gì sau khi cứu hổ?
Có phải bác tiều mong muốn ở hổ sự đền ơn?
Nhưng hổ đã đền ơn bác như thế nào?
Khi bác tiều chết, hổ đã có những hành động gì?
Những hànhđộng đó thể hiện tâm trạng gì ở hổ?
Sau khi bác tiều chết, hổ vẫn tiếp tục giữ lời hứa của mình với bác. Đó là gì?
Theo em chi tiết cảm động nhất trong câu chuyện này là chi tiết nào? Vì sao?
Con hổ trong câu chuyện thứ hai không chỉ có nghĩa mà còn có phẩm chất gì?(HSTL)
Nghệ thuật được sử dụng ở đây là gì?
Qua hai caõu chuyeọn treõn, em thấy truyện đề cao vấn đề gì?
Theo em trong thực tế có “con hổ có nghĩa” cao đẹp như thế không?Ở đây dùng hổ để nói chuyện nghĩa có lợi như thế
hieồu nhân hoá khoâng
vì vận dụng sinh động biện pháp nghệ thuật nhân hoá làm cho hình tượng con hổ trở nên như người: biết chăm sóc yêu thương hổ cái, biết đền ơn lửu luyeỏn khi chia tay aõn nhaân
mắc xương bò trong cổ họng
bác tiều, thò tay vào trong cổ họng hổ lấy xương ra
“nhà ta ở thôn Mỗ hễ được miếng gì lạ thì nhớ nhau nheù”
không mà đó chỉ là một lời nói đùa
săn được miếng mồi ngon đều đem đến cho bác tiều nhảy nhót, dịu đầu vào quan tài, gầm lên
ủau buoàn, thửụng tieỏc Mỗi lần giỗ bác hổ đều đem thịt thú đến đặt trước cửa nhà bác tiều
HS tự tìm và nêu cảm nghó cuûa mình
Giữ lời hứa, chung thuỷ, saéc son
Nhân hoá
Đề cao đức tính cao quý của đạo làm người: đó là sống có ân nghĩa
Trong thực tế không có con hổ có nghĩa cao đẹp
2/ Con hổ với bác Tiều:
- con hoồ bũ maộc xửụng - bác tiều thò tay vào cổ
họng hổ lấy xương
bác tiều là ân nhân của hổ
- hổ săn thịt thú rừng mang đến cho bác tiều
- nhảy nhót , dụi đầu vào quan tài, gầm lên
nhân hoá
sự đền ơn của hổ đối với bác tieàu
nào trong việc thể hiện ý đồ của tác giả?
Em có thể rút ra điều gì trong nghệ thuật của truyện?
GV hướng dẫn HS làm luyện tập
nhử theỏ. Nhửng vieỏt truyện “Con hổ có nghĩa là một cách trực tiếp thể hiện ý đồ văn chương.
Con vật còn có nghĩa huống chi là con người.
cách nói này dễ có trọng lượng hơn cách noí: con người thì phải có nghĩa Sử dụng thủ pháp nhân cách hoá để làm nổi bật hàm ý chứa đựng trong câu chuyện. Mượn truyện con vật để chuyện con người là một thủ pháp nghệ thuật quen thuộc xưa nay, đặc biệt là truyện ngụ ngôn và truyện truyền kỳ trung đại
HS đọc ghi nhớ/ 144
III/ Toồng keỏt: SGK/ 144 IV/ Luyện tập:
4/ Củng cố: em hãy kể một câu chuyện có nội dung tương tự như câu chuyện trên 5/ Dặn dò: học ghi nhớ, làm luyện tập, soạn bài tiếp theo
Ngày soạn:
Ngày giảng:
Tieát 60