Đoàn Giỏi A. Mục tiêu cần đạt: giúp HS
- Cảm nhận được sự phong phú và độc đáo của thiên nhiên sông nước vùng Cà Mau - Nắm được NT miêu tả cảnh sông nước của tác giả
B. Chuaồn bũ:
Gv: sgk, sgv, tltk, bảng phụ, chân dung: Đoàn Giỏi, tranh ảnh minh hoạ.
Hs: Đọc trước văn bản.
C. Hoạt động dậy học.
1/ Ổn định lớp 2/ Kiểm tra bài cũ:
- Thế nào là văn miêu tả
- Yêu cầu đói với người viết văn miêu tả là gì?
3/ Dạy bài mới:
Các em đã được xem bộ phim “Đất phương nam” chưa? Bộ phim đã được xây dựng lại dựa vào câu chuyện dài “Đất rừng phương Nam” của nhà văn Đoàn Giỏi kể lại câu chuyện lưu lạc của cậu bé An vào rừng U Minh trong thời kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp. Hôm nay chúng ta sẽ tìm hiểu đoạn trích ở chương XVIII viết về thiên nhiên sông nước vùng Cà Mau
Hoaùt ủoọng cuỷa thaày Hoaùt ủoọng cuỷa troứ Nội dung cần đạt HĐ1: Hướng dẫn học sinh đọc,
tỡm hieồu chuự thớch.
Em hãy giới thiệu vài nét về tác giả Đoàn Giỏi, về đoạn trích?
Bài văn có thể được chia thành mấy phần? Nội dung của từng phaàn?
GV hướng dẫn HS đọc văn bản:
giọng tự nhiên, nhẹ nhàng. GV đọc mẫu, gọi HS đọc tiếp theo, GV cuứng HS tỡm hieồu chuự thớch một số từ khó trong văn bản Bài văn miêu tả cảnh gì?
Miêu tả theo trình tự nào?
HĐ2: Hướng dẫn học sinh tìm hiểu chi tiết văn bản.
Chúng ta sẽ đi vào những cảm nhận chung ban đầu về thiên nhiên vùng Cà Mau
Aán tượng ban đầu của tác giả về vùng Cà Mau này là gì?
Aán tượng đó được tác giả cảm
HS đọc chú thích */ 20
- từ đầu -> “một màu xanh ủụn ủieọu”: aỏn ntượng chung, ban đầu veà thieõn nhieõn vuứng Cà Mau
- tiếp theo -> “khói sóng ban mai”: kênh rạch và con sông Năm Caờn huứng vú
- còn lại: cảnh chợ Năm Caêm
cảnh sông nước Cà Mau đi từ ấn tượng chung ban đầu đến việc tập trung vào miêu tả từng chi tiết
không gian rộng lớn, sông ngòi chằng chịt, kênh rạch bủa vây 1 sắc xanh của trời, nước, mây
thị giác và thính giác HS tự tìm và kể ra
Tính từ chỉ màu sắc, cảm giác, tả xen kẻ liệt kê, điệp từ.
I/ Đọc- tìm hiểu chú thích 1/ Tác giả – tác phẩm : chú tích */ 20
2/Thể loại : Truyện dài.
3/ Phương thức biểu đạt:
Miêu tả.
4/ Chuù thích: 5, 7, 10, 14, 15, 16, 17, 18
5/ Boỏ cuùc:
- từ đầu -> “một màu xanh ủụn ủieọu”: aỏn ntượng chung, ban đầu về thiên nhiên vùng Cà Mau
- tiếp theo -> “khói sóng ban mai”: kênh rạch và con sông Naờm Caờn huứng vú còn lại: cảnh chợ Năm
II/ Tìm hiểu văn bản:
1/ Aán tượng chung ban đầu về cảnh quan thiên nhiên vùng Cà Mau:
nhận qua giác quan nào ?
Nhựng ci tiết miêu tả nào thể hiện ấn tượng của tác giả?
Phát hiện những biện pháp NT đã được sử dụng ?
Vậy em có cảm nhận gì về cảnh quan ở đây qua lời miêu tả của tác giả?
Tieát 78
Nội dung chính của phần 2 là gì?
Em có nhận xét gì vè kênh rạch ở đây qua sự miêu tả của tác giả?
Tác giả gọi tên các vùng đất và con sông ở đây là gì?
Dựa vào đâu mà tác giả lại gọi nhử theỏ?
Dựa vào cách gọi tên đó, em nhận xét gì về thiên nhiên và con người ở đây?
Các địa danh không dùng những danh từ mỹ lệ mà cứ theo đặc điểm riêng của từng vùng thành tên gọi khiến cho nó trở nên cụ thể, gần gũi thân thương, tô đậm ấn tượng về một thiên nhiên nguyên sơ đầy sức sống của vùng sông nước Cà Mau. Qua đoạn văn, tác giả đã huy động những hiểu biết địa lí, ngôn ngữ về đời sống để làm giàu thêm hiểu biết của người đọc. Thủ pháp liệt kê cũng được sử dụng có hiệu quả để thể hiện sự phong phú và đa dạng của thiên nhiên và cuộc sống ở vùng đất này
Nội dung chính của đoạn tiếp theo sau khi đã miêu tả về kênh rạch ở CàMau?
Một không gian rộng lớn, bao la, được bao trùm bởi một màu xanh của trời, nước, mây, một không gian tươi đẹp Nói về kênh rạch Cà Mau và con sông Năm Căn rộng lớn Chằng chịt, chi chít như mạng nheọn
HS tự tìm
HS tự tìm dẫn chứng trong bài - thiên nhiên: còn tự
nhiên, hoang dã và rất phong phuù
- con người: sống gần gũi với thiên nhiên nên giản dị, chất phác
đặc tả sông Năm Căn rộng lớn, hùng vĩ
HS tự tìm
Là con sông rộng lớn, hùng vĩ - thoát qua: vượt qua nơi
khó khăn, nguy hiểm - đổ ra: từ kênh nhỏ ra
dòng sông lớn
- xuôi về: nhẹ nhàng trôi êm ả
- sông ngòi, kênh rạch chi chít
- trời xanh, nước xanh, sắc xanh của cây lá - tiếng rì rào bất tận ->liệt kê, đệp từ, tính từ chỉ màu sắc và âm thanh
không ian rộng lớn, bao trùm bởi sắc xanh
2/ Kênh rạch và sông ngòi ở Cà Mau :
a) Kênh rạch :
- rạch Mái Giầm, kênh Bọ mắt, kênh Ba Khía
->gọi tên sông, tên đất theo đặc điểm của từng vùng
thieân nhieân phong phuù hoang dã, con người giản dị, chất phác
b) Sông ngòi:
- Rộng hơn ngàn thước - Nước ầm ầm đổ ra
Sông Năm Căn được miêu tả qua những chi tiết nào?
Từ những chi tiết ấy, em có nhận xét gì về con sông này?
Tìm những từ ngữ miêu tả hoạt động của con thuyền và chỉ ra sự khác nhau giữa những từ đó?
(HSTL)
Nếu như thay đổi trình tự của những từ ấy trong câu thì có ảnh hưởng gì đến nội dung diễn đạt khoâng? Vì sao?
Tìm trong đoạn văn những từ miêu tả màu sắc của rừng đước và nhận xét về cách miêu tả màu sắc của tác giả?
Cảnh vật không chỉ đẹp qua hình ảnh, màu sắc mà nó cần có sự sống động. Hoạt động của con người chính là những nét tô điểm cho cảnh vật
Nội dung của đoạn cuối là gì?
Điều đó thể hiện quan những chi tiết nào?
Em có nhận xét gì về nghệ thuật miêu tả trong đoạn văn này?
Qua bài văn, em hình dung như thế nào và có cảm tưởng gì về vùng sông nước Cà Mau của Tổ quoác?
GV hướng dẫn HS làm luyện tập
có. Kênh Bọ Mắt với không biết cơ man nào là Bọ Mắt, bay theo thuyềnn từng bầy nên việc ra khỏi nó như thoát qua một tai họa bị đốt ngứa ngáy nên gọi là “thoát”, còn sông cửa Lớn nhu tên gọi, nó mênh mông rộng lớn nên phải là “đổ” từ đó êm xuôi về Năm Căn. Do đó không có từ nào có thể thay thế chúng được
xanh lá mạ, xanh rêu, xanh chai lọ… những sắc xanh tươi sáng, đẹp đẽ đầy sức sống của thiên nhiên tạo nên cảm giác dễ chịu xen lẫn niềm yeâu thích
miêu tả cảnh họp chợ trên sông trù phú, đông vui, độc đáo
HS tự tìm
Tác giả quan sát kỹ lưỡng, vừa bao quát vừa cụ thể, chú ý cả hình khối, màu sắc,âm thanh. Nt miêu tả vừa cho thấy được khung cảnh chung, vừa khắc họa được những hình ảnh cụ thể, làm nổi rõ được màu sắc độc đáo cùng với sự tấp nập, trù phú của chợ Năm Căn
HS tự phát biểu và đọc ghi nhớ/ 23
biển ngày đêm như thác
- Cá nước bơi hàng đàn đen trũi
- Rừng đước cao ngất màu xanh lá mạ, xanh reâu, xanh chai lọ
vẻ rộng lớn, hùng vĩ của con soâng
3
/ Cảnh chợ Năm Căn : - sát bờ sông ồn ào,
tấp nập
- đống gỗ cao như núi - bến Vận Hà nhộn
nhòp
- những ngôi nhà bè như nhữngkhu phố noồi
- nhiều dân tộc: Hoa, Chăm, Chà Châu Giang
trù phú, động vui, độc đáo
III/ Ghi nhớ: SGK/ 23
IV/ Luyện tập:
4/ Củng cố: Em hãy đọc lại bài văn và cho biết cảm tưởng của mình?
5/ Dặn dò: học ghi nhớ, tác giả, làm luyện tập, soạn bài tiếp theo
---
Ngày soạn:
Ngày dạy:
Tieát 79