BÀI KIỂM TRA 45 PHÚT
Bài 12.Tiết 47:CẢNH KHUYA – RẰM THÁNG GIÊNG
Lớp Ngày dạy HS vắng mặt Ghi chú
7A
I.MỤC TIÊU CẦN ĐẠT:
1. Kiến thức: Giúp HS:
- Cảm nhận và phân tích được tình yêu thiên nhiên gắn liền với lòng yêu nước, phong thái ung dung của Hồ Chí Minh biểu hiện trong 2 bài thơ.
- Biết được thể thơ và chỉ ra được những nét đặc sắc về nghệ thuật của hai bài thơ.
2. Kĩ năng: - Kĩ năng học tập: Rèn kĩ năng đọc, phân tích thơ Đường luật thất ngôn tứ tuyệt - Kĩ năng sống: Giao tiếp, giải quyết vấn đề
3. Thái độ:- GD cho các em yêu thích môn học II. PHƯƠNG PHÁP- KĨ THUẬT DẠY HỌC:
1. Phương pháp:Nêu vấn đề, gợi mở 2. Kĩ thuật: Động não, hỏi và trả lơi III. PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC:
Bảng phụ
IV.TIẾN TRÌNH BÀI DẠY:
1.Ổn định lớp (5 phút) 2.Kiểm ta:
3.Bài mới:
Sinh thời Bác Hồ chưa bao giờ tự nhận mình là 1 nhà thơ, song sự nghiệp thơ văn của Người để lại, lại chứng tỏ Người là 1 nhà thơ lớn của dân tộc. Hai bài thơ ta học hôm nay sẽ giúp ta hiểu được tài năng và nét đẹp tâm hồn của Người.
T G
Hoạt động của thầy-trò Nội dung kiến thức
25’ Hs đọc chú thích* - sgk.
? Nêu những hiểu biết của em về tác giả và tác phẩm?
? Hai bài thơ được ra đời trong hoàn cảnh nào?
I-Tác giả – Tác phẩm:
sgk (141, 142 ) 1. Tác giả
- Hồ Chí Minh( 1890- 1969) : Lãnh tụ vĩ đại của dân tộc Việt Nam
- Là danh nhân văn hóa thế giới, một nhà thơ lớn
2. Tác phẩm
- Hai bài thơ được Bác viết ở chiến khu Việt Bắc, trong những năm đầu của cuộc kháng chiến chống Pháp.
Hướng dẫn đọc: Giọng chậm, thanh thản và sâu lắng, nhấn mạnh điệp ngữ chưa ngủ; nhịp3/4 - 4/3 - 2/5.
HS: Đọc chú thích
? Em hãy cho biết chủ đề của bài thơ?
?Căn cứ vào số câu, số chữ, hãy cho biết thể loại của 2 bài thơ?
Hs: đọc 2 câu đầu, 2 câu em vừa đọc miêu tả cảnh gì ?
? Cảnh rừng Việt Bắc vào lúc đêm khuya được miêu tả thông qua những sự vật nào? ( suối, trăng, cổ thụ, hoa)
? Suối được miêu tả với đặc điểm gì? (suối trong như tiếng hát xa)
? Khi miêu tả tiếng suối, tác giả đã sử dụng biện pháp nghệ thuật gì? (hình ảnh so sánh đặc sắc:
tiếng suối là âm thanh của TN với tiếng hát là âm thanh của con người)
- Tác dụng của biện pháp nghệ thuật đó ? (Làm cho tiếng suối của rừng Việt Bắc trở nên gần gũi với con ng hơn và mang sức sống trẻ trung hơn) - ở câu 2, tác giả đã sử dụng biện pháp nghệ thuật gì? Tác dụng của biện pháp nghệ thuật đó?
- Hai câu thơ đầu đã tạo được 1 vẻ đẹp TN như thế nào?
+Gv: Hai câu thơ đầu miêu tả cảnh TN vào 1 đêm rất khuya ở núi rừng Việt Bắc. Trong sự yên lặng của núi rừng, tiếng suối chảy róc rách trong đêm khuya nghe như tiếng hát từ xa vẳng lại. Hình ảnh trăng lồng cổ thụ thật đẹp bởi ánh trăng thấp thoáng đan xen, hoà nhập trong tán lá cây đung đưa trước gió ngàn, ánh trăng tạo hình bóng đen
II. Đọc- Hiểu văn bản 1. Đọc:
2. Giải thích từ khó 3. Chủ đề
- Hai bài thơ miêu tả cảnh trăng ở chiến khu Việt Bắc, thể hiện tình cảm với thiên nhiên, lòng yêu nước sâu nặng và phong thái ung dung, lạc quan của bác Hồ.
4.Thể loại:Thất ngôn tứ tuyệt(Tuyệt cú)
5. Phân tích A. Cảnh khuya:
a- Hai câu đầu: Cảnh rừng Việt Bắc vào lúc đêm khuya.
Tiếng suối trong như tiếng hát xa,
Trăng lồng cổ thụ bóng lồng hoa.
-> Hình ảnh so sánh đặc sắc
-> Điệp từ - Tạo bức tranh toàn cảnh sống động.
=> Gợi vẻ đẹp TN trong trẻo, tươi sáng.
trắng, đậm nhạt của cành lá xuống mặt đất cỏ hoa.
Tất cả hoà quyện với nhau tạo nên 1 khung cảnh TN thơ mộng.
+Hs đọc 2 câu thơ cuối - Hai câu thơ em vừa đọc tả cảnh hay tả tâm trạng? Đó là tâm trạng gì, của ai?
- Bác chưa ngủ là vì cảnh đẹp của TN hay là vì lí do gì khác? (Bác chưa ngủ không phải để thưởng ngoạn cảnh đẹp của TN mà là vì lo việc nước ) - Hai câu thơ có sử dụng biện pháp nghệ thuật gì ? Tác dụng của các biện pháp nghệ thuật đó?
- Bài thơ đã cho em hiểu gì về Bác?
+Gv: Cảnh khuya vừa là bài thơ tả cảnh ngụ tình, vừa trực tiếp giãi bày tình cảm, tâm trạng của Bác Hồ vào những năm tháng đầu cuộc kháng chiến chống Pháp gian khổ. Đọc bài thơ chúng ta vô cùng cảm mến và trân trọng tình yêu TN , tấm lòng yêu nước, tinh thần trách nhiệm lớn lao của Người đối với việc dân, việc nước.
+Hd đọc: Bản phiên âm đọc với nhịp: 4/3 - 2/2/3;
bản dịch thơ: 2/2/2 - 2/4/2.
- Giai thích từ khó: Nguyên tiêu là đêm rằm tháng giêng đầu tiên của 1 năm mới.
- Bài thơ có mấy nét cảnh? Đó là những nét cảnh nào? (2 nét cảnh: Cảnh rằm tháng riêng và hình ảnh con người giữa đêm rằm tháng giêng)
+Hs đọc 2 câu thơ đầu
- Hai câu thơ em vừa đọc tả cảnh gì?
- Nguyệt chính viên có nghĩa là gì? (Trăng tròn nhất).
- Câu thơ thứ 2 có gì đặc biệt về từ ngữ? Tác dụng của biện pháp nghệ thuật đó?
- Hai câu đầu gợi cho ta 1 cảnh tượng như thế nào?
+Gv: Câu thơ đầu mở ra khung cảnh bầu trời cao rộng, trong trẻo, nổi bật trên bầu trời ấy là vầng trăng tròn đầy, toả sáng xuống khắp trời đất. Câu thứ 2 vẽ ra 1 không gian xa rộng, bát ngát như không có giới hạn với con sông, mặt nước tiếp liền với bầu trời. Trong nguyên văn chữ Hán, câu thơ này có 3 từ xuân được lặp lại, đã nhấn mạnh sự diễn tả vẻ đẹp và sức sống mùa xuân đang tràn ngập cả trời đất.
b- Hai câu thơ cuối: Tâm trạng vì nước vì dân của Bác.
Cảnh khuya như vẽ người chưa ngủ,
Chưa ngủ vì lo nỗi nước nhà.
-> Điệp từ chưa ngủ - Nhấn mạnh thêm nỗi lo nước nhà của Bác và thể hiện rõ cốt cách của nhà thơ Cách Mạng.
=> Bác là người yêu nước, yêu TN và có tinh thần trách nhiệm đối với nước, với dân.
B.Rằm tháng giêng (Nguyên tiêu):
a- Hai câu thơ đầu: Cảnh đêm rằm tháng giêng.
Kim dạ nguyên tiêu nguyệt chính viên,
Xuân giang xuân thuỷ tiếp xuân thiên;
Rằm xuân lồng lộng trăng soi, Sông xuân nước lẫn màu trời thêm xuân;
-> Sử dụng điệp từ - nhấn mạnh vẻ đẹp và sức sống mùa xuân đang tràn ngập cả đất trời.
=> Gợi tả 1 không gian cao rộng, bát ngát, tràn ngập ánh trăng sáng và sức sống của mùa
5’
5’
- Cảnh xuân ấy đã gợi lên cảm xúc gì trong lòng tác giả?
+Hs đọc 2 câu kết
- Hai câu em vừa đọc tả gì?
+Gv: Yên ba thâm xứ: là nơi tận cùng của khói sóng vừa kín đáo vừa yên tĩnh.
- Em hiểu như thế nào về chi tiết: đàm quân sự?
(Bàn công việc kháng chiến chống Pháp, bàn việc hệ trọng của dân tộc).
- Hai câu kết đã cho ta thấy được công việc gì của Bác? Qua đó em hiểu thêm gì về Bác?
- Hai bài thơ được sáng tác theo thể thơ nào? Em hãy nêu những nét đặc sắc về ND và NT của 2 bài thơ?
-Hs đọc ghi nhớ.
- Gv: Có thể nói, nếu bài Cảnh khuya thể hiện tình yêu TN, yêu nước, mối lo âu và tinh thần trách nhiệm đối với sự nghiệp của nước thì bài Nguyên tiêu vừa nối tiếp vừa nâng cao những cảm hứng ấy của Bác Hồ, đồng thời thể hiện rõ hơn tinh thần chủ động, phong thái ung dung, lạc quan, niềm tin vững chắc ở sự nghiệp CM của vị lãnh tụ, người chiến sĩ - người nghệ sĩ HCM. Bài thơ vừa mang âm điệu cổ điển vừa thể hiện tinh thần thời đại, khoẻ khoắn, trẻ trung. Nhờ đó đêm rằm tháng giêng ấy vốn đã sáng, càng thêm sáng vì có nhiều niềm vui toả sáng.
? Tìm đọc và chép lại một số bài thơ, câu thơ của Bác Hồ viết về trăng hoặc cảnh TN?
xuân trong đêm rằm tháng riêng.
-> Gợi cảm xúc nồng nàn, tha thiết với vẻ đẹp của TN.
b- Hai câu kết: Hình ảnh con người giữa đêm rằm tháng giêng.
Yên ba thâm xứ đàm quân sự, Dạ bán qui lai nguyệt mãn thuyền.
Giữa dòng bàn bạc việc quân, Khuya về bát ngát trăng ngân đầy th.
->Bác cùng các đồng chí lãnh đạo đang bàn việc nước.
->Thể hiện tinh thần yêu nước, thương dân và phong thái ung dung, lạc quan của Bác.
III-Tổng kết:
* Ghi nhớ: sgk (143 ).
IV-Luyện tập:
Đi thuyền trên sông Đáy.
Dòng sông lặng ngắt như tờ Sao đưa thuyền chạy, th. chờ trăng theo
Bốn bề phong cảnh vắng teo Chỉ nghe cót két tiếng chèo thuyền nan
Lòng riêng riêng những bàn hoàn
Lo sao khôi phục giang san Tiên
Rồng
Thuyền về trời đã rạng đông Bao la nhuốm một màu hồng đẹp tươi.
(Hồ Chí Minh )
4. Củng cố(3 phút)
-Qua 2 bài thơ giúp em hiểu thêm được gì về Bác Hồ?
5. Hướng dẫn hs học và làm bài(2 phút)
-VN học thuộc lòng 2 bài thơ, ôn tiếng việt tiết sau kiểm tra V> Rút kinh nghiệm