BÀI KIỂM TRA 45 PHÚT
2. Kiểm tra bài cũ
Trong văn bản Đức tính giản dị của Bác Hồ, luận đề được triển khai thành mấy luận điểm, đó là những luận điểm nào ? (2 luận điểm: Giản dị trong lối ssống và giản dị trong nói, viết).
3.Bài mới:
Chúng ta đã được học những áng văn chương như: c.tích, ca dao, thơ, truyện,... Chúng ta đến với văn chương một cách hồn nhiên, theo sự rung động của tình cảm. Nhưng mấy ai đã suy ngẫm về ý nghĩa của văn chương đối với bản thân ta cũng như với mọi người. Vậy văn chương có ý nghĩa gì ? Đọc văn chương chúng ta thu lượm được những gì ? Muốn giải đáp những câu hỏi mang tính lí luận sâu rộng rất thú vị ấy, chúng ta hãy cùng nhau tìm hiểu bài ý nghĩa văn chương của Hoài Thanh-một nhà phê bình văn học có tiếng.
Hoạt động của thầy-trò Nội dung kiến thức
?ựa vào chú thích*, em hãy nêu hiểu biết của mình về tác giả Hoài Thanh ? -Em hãy nêu xuất xứ của văn bản ? +GV: Bài Tinh thần yêu nước của n.dân ta làvăn chính luận bàn về v.đề
I-Tác giả – Tác phẩm:
1-Tác giả: Hoài Thanh (1909-1982).
-Là nhà phê bình văn học xuất sắc.
2-Tác phẩm: Viết 1936, in trong sách
"Văn chương và hoạt động".
c.trị XH. Còn bài ý nghĩa văn chương là thuộc thể nghị luận văn chương, bàn về v.đề thuộc văn chương. Vì là đ.trích trong 1 bài nghị luận dài nên văn bản chúng ta học không đầy đủ 3 phần hoàn chỉnh.
Hd đọc: Giọng chậm rãi, sâu lắng, rành mạch, biểu lộ cảm xúc.
-Văn bản được viết theo thể loại gì?
-Ta có thể chia bài văn thành mấy phần, ý của từng phần là gì ?
+Đ1,2,: Nguồn gốc của văn chương.
+Đ3,4,5,6,7,8:Ý nghĩa và công dụng của văn chương.
+Hs đọc đoạn 1,2.
-ở đoạn 1, tác giả đi tìm ý nghĩa v.chương bắt đầu từ câu chuyện gì ? Đây có phải là d.c không ?
-Vậy đâu là câu văn nêu lí lẽ ? (Tiếng khóc ấy, nhịp đau thương ấy chính là nguồn gốc của thi ca).
-Câu chuyện này cho thấy tác giả muốn cắt nghĩa nguồn gốc của v.chương như thế nào ?
-Từ câu chuyện ấy tác giả đi đến KL gì ? Đây có phải là luận điểm không ? -Em có nhận xét gì về v.trí của luận điểm trong đ.v ? V.trí ấy cho thấy l.điểm đã được trình bày theo cách nào?
-Em hiểu luận điểm này như thế nào ? +GV: Câu chuyện có lí lẽ là một chuyện hoang đường, song không phải là không có ý nghĩa. Đây chính là lí lẽ để chuyển tiếp đến luận điểm.
+HS đọc đoạn 3,4,5,6,7,8.
-Hoài Thanh bàn về ý nghĩa của văn chương qua câu văn nào? Đọc lại chú thích 5 rồi giải thích và tìm dẫn chứng?
+Gv:Cuộc sống của con người muôn hình vạn trạng văn chương có nhiệm vụ
II-Đọc- Hiểu văn bản 1.Đọc.
2.Thể laọi
Nghị luận văn chương 3. Bố cục:2 phần
4.Phân tích
aNguồn gốc của văn chương:
-Chuyện con chim bị thg-Tiếng khóc của thi sĩ . ->D.c thực tế
=>V.chương x.hiện khi con người có cảm xúc mãnh liệt.
-Nguồn gốc cốt yếu của văn chương là lòng thương người và rộng ra thương cả muôn vật, muôn loài.
->Luận điểm ở cuối đoạn-Thể hiện cách trình bày theo lối qui nạp từ cụ thể đến k.quát.
b,Ý nghĩa và công dụng của văn chương -Ý nghĩa:V.chg sẽ là hình dung của sự sống muôn hình vạn trạng. Chẳng những thế v.chg còn s.tạo ra sự sống.
=>V.chg phản ánh và sáng tạo ra đời sống, làm cho đ.s trở nên tốt đẹp hơn.
phản ánh cuộc sống đó
DC:cuộc sống của người dân VN qua ca dao, tục ngữ, chuyện cổ tích;đất nước quê hương qua “cây tre VN”,
“Sông nước Cà Mau”
+Vchương còn sáng tạo ra sự sống :Vchương dựng lên những hình ảnh, đưa ra những ý tưởng mà cuộc sống hiện tại chưa có hoặc chưa đủ mức cần có để mọi người phấn đấu, xây dựng. VD:Dế Mèn phiêu lưu kí, Lao xao
-Hoài Thanh đã bàn về công dụng của v.chg đối với con người bằng những câu văn nào ?
-ở câu thứ nhất, tác giả nhấn mạnh công dụng nào của v.chg ? (Khơi dậy những cảm xúc cao thượng của con người).
-ở câu thứ 2, tác giả đã cho thấy công dụng nào của v.chg ? (Rèn luyện, mở rộng thế giới tình cảm của con người).
-Kết hợp lại, Hoài Thanh đã cho ta thấy công dụng lạ lùng nào của v.chg đối với con người ?
-Em có nhận xét gì về nghệ thuật nghị luận của tác giả ?
-Tiếp theo, Hoài Thanh giành 2 câu văn để nói về công dụng xã hội của v.chg, đó là 2 câu văn nào ?
-Câu 1, tác giả muốn ta tin vào sức mạnh nào của v.chg ? (V.chg làm đẹp và hay những thứ bình thg).
-Câu 2, tác giả muốn ta cảm nhận sức mạnh nào của v.chg ? (Các thi nhân, văn nhân làm giàu sang cho lịch sử nhân loại).
-Hai câu văn trên, cho ta hiểu thêm gì về ý nghĩa của v.chg ?
+Gv: Rõ ràng v.chg đã bồi đắp cho chúng ta biết bao tình cảm trong sáng,
C,Công dụng của văn chương:
-Một người hằng ngày chỉ... hay sao ? -V.chg gây cho ta... nghìn lần.
=>V.chg làm giàu tình cảm con người.
->Nghệ thuật nghị luận giàu cảm xúc nên có sức lôi cuốn người đọc.
-Có kẻ nói... mới hay.
-Nếu pho lịch sử... đến bực nào.
=>V.chg làm đẹp, làm giàu cho cuộc sống.
III. Tổng kết
*Ghi nhớ: sgk (63 ).
-Hoài Thanh là người am hiểu v.chg, có q.điểm rõ ràng, xác đáng về v.chg, trân trọng đề cao v.chg.
hướng ta tới những điều đúng, những điều tốt và những cái đẹp. V.chg góp phần tôn vinh c.s của con người. Có nhà lí luận nói: chức năng của v.chg là hướng con người tới những điều chân, thiện, mĩ. Hoài Thanh tuy không dùng những từ mang tính k.q như thế, nhưng qua lí lẽ giản dị, kết hợp với cảm xúc nhẹ nhàng và lời văn giàu hình ảnh, cũng đã nói được khá đầy đủ công dụng, hiệu quả, t.dụng của v.chg. Nói khác đi bài viết của Hoài Thanh là những lời đẹp, những ý hay ca ngợi v.chg, tôn vinh tài hoa và công lao của các văn nghệ sĩ.
-B.văn đã cho em hiểu biết thêm gì về ý nghĩa của v.chg ? Em h.tập được gì về cách nghị luận của tác giả ?
-Qua văn bản này, em hiểu thêm gì về tác giả Hoài Thanh ?
-Hoài Thanh viết: "V.chg gây cho ta những tình cảm ta không có, luyện những tình cảm ta sẵn có". Hãy dựa vào k.thức v.học đã có, giải thích và tìm d.c để chứng minh cho câu nói đó ?
IV. Luyện tập
Bước vào đời không phải chúng ta đã sẵn có tất cả những k.thức, những tình cảm của người đời, nhất là cuộc sống con người ở các thời đại xa xưa. Nhưng nhờ có học truyện c.tích, ca dao. tục ngữ mà ta hình dung được cuộc đời đầy vất vả gian truân của người xưa. Từ đó chúng ta được tiếp nhận những tư tưởng, tình cảm mới :thg yêu những người l.động có những thân phận đầy đắng cay". Vì vậy có thể nói xoá bỏ v.chg đi thì cũng xoá bỏ hết những dấu vết lich sử, loài người sẽ nghèo nàn về tâm linh đến mức nào.
4. Củng cố (3 phút)
-Nêu nguồn gốc cốt yếu của văn chương và công dụng của nó 5. Hướng dẫn hs học và làm bài
-Học thuộc ghi nhớ, làm tiếp phần luyện tập.
-Ôn bài tiết sau kiểm tra 1 tiết V. Rút kinh nghiệm