KIỂM TRA HỌC KÌ I
BÀI 26: QUANG TRUNG XÂY DỰNG ĐẤT NƯỚC
1.Kiến thức: giúp học sinh thấy được
- Những khó khăn mà vua Quang Trung phải vượt qua trong công cuộc xây dựng đất nướcviệc làm của Quang Trung
- Quang Trung xây dựng đất nước về chính trị, kinh tế, văn hoá…đã góp phần tích cực ổn định trật tự xã hội, bảo vệ tổ quốc
2. Tư tưởng: bồi dưỡng ý thức ủng hộ cái mới (những chính sách củn Quang Trung phù hợp với yêu cầu lịch sử và xu thế thời đại), biết ơn anh hùng áo vải Quang Trung.
3. Kĩ năng: rèn luyện kĩ năng phân tích, lập bảng tóm tắt công lao của Quang Trung.
II. CHUẨN BỊ:
1. Giáo viên:
- Chân dung Quang Trung- Nguyễn Huệ - Chữ Nôm và ấn triện thời Quang Trung.
2. Học sinh: nghiên cứu bài trước khi đến lớp
--- III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC:
1. Kiểm tra bài cũ:
Câu hỏi: Trình bày chiến thắng Ngọc Hồi-Đống Đa của vua Quang Trung bằng lược đồ ? Vì sao Quang Trung đánh tan được quân Thanh
2. Dạy bài mới:
Tên tuổi và công lao của anh hùng Quang Trung- Nguyễn Huệ không những gắn liền với những chiến công lừng lẫy về quân sự mà còn rất tài ba trong công cuộc xây dựng đất nước.
Vậy sau khi đánh tan 29 vạn quân Thanh, Quang Trung đã bắt tay xây dựng đất nước trên những lĩnh vực nào chúng ta sẽ cùng tìm hiểu nội dung bài học hôm nay.
HOẠT ĐỘNG CỦA GV VÀ HS NỘI DUNG GHI BẢNG
* Hoạt động 1:
GV nói về việc Quang Trung xây dựng chính quyền, đóng đô ở Phú Xuân (chiếu hình ảnh kinh đô Phú Xuân). GV nói thêm về Phượng Hoàng Trung đô:Phượng Hoàng Trung Đô là kinh thành do vua Quang Trung (tức Nguyễn Huệ, 1752-1792) xây dựng bên dòng sông Lam và núi Dũng Quyết;
nay là thành phố Vinh, tỉnh Nghệ An, Việt Nam.
Thành được xây vào năm 1788. Tại đây vua Quang Trung đã tập trung 10 vạn quân trước khi tiến ra Bắc để giành lại thành Thăng Long lúc bấy giờ đang bị quân Thanh xâm chiếm. Ngôi thành này dự định được xây dựng để thay thế kinh đô Phú Xuân, được đặt tên theo ý nghĩa chim Phượng hoàng, một loài chim trong truyền thuyết. Trung Đô còn có ý nghĩa là kinh đô nằm giữa vùng lãnh thổ do Quang Trung kiểm soát. Hoàng đế Quang Trung đã ngự giá đến Phượng Hoàng Trung Đô ít nhất là hai lần vào tháng 5 năm 1791 và tháng 1 năm 1792.
Nhưng sáu tháng sau, vua đột ngột qua đời nên không kịp thiên đô từ Phú Xuân ra Trung Đô.
GV:(H): Vì sao sau khi đánh đuổi giặc ngoại xâm lật đổ chính quyền phong kiến trong nước, Quang Trung lại chăm lo xây dựng kinh tế văn hoá ? HS:Đất nước sau chiến tranh liên miên bị tàn phá nặng nề, nhân dân đói khổ -> Cần phục hồi và xây dựng lại kinh tế để nhân dân no ấm, hơn nữa đây là việc làm đúng với mong ước nguyện vọng của người dân, làm cho đất nước giàu mạnh .
GV(H):Vì sao Quang Trung chú ý đến phát triển nông nghiệp?
1. Phục hồi kinh tế , xây dựng văn hoá dân tộc.
a. Kinh tế:
* Nông nghiệp:
- Ban hành Chiếu khuyến nông .
- Giảm tô thuế, thi hành chính sách quân điền, tịch thu ruộng đất của bọn phản động
--- HS: Là bộ phận chủ yêú và quan trọng nhất của
nền kinh tế nước ta lúc đó .
GV(H):Để phát triển nông nghiệp Quang Trung đã có những biện pháp gì ? đạt kết quả ra sao?
HS: Ban hành chiếu khuyến nông Bãi bỏ và giảm nhẹ tô thức
Mùa màng bội thu đất nước thái bình.
GV đọc cho Hs một đoạn trích trong Chiếu khuyến nông.
GV(H): Em có nhận xét gì về những chính sách của Quang Trung qua đoạn trích đó?
(đây là chính sách tiến bộ vì chăm lo đến quyền lợi của người dân, đáp ứng nguyện vọng của họ có ruộng để cày cấy, khắc pục nạn lưu vong, phiêu tán…)
GV(H):Quang Trung còn làm gì để phát triển công thương nghiệp ?
HS:Buôn bán trao đổi với nước ngoài, lưu thông hàng hoá trong nước đáp ứng nhu cầu tiêu dùng của nhân dân, khiến cho hàng hoá không ngưng đọng.
GV(H): Tại sao mở cửa ải thông thương chợ búa thì công thương nghiệp được phát triển?
(đề ra chính sách như vậy có thể đẩy mạnh giao lưu phát triển kinh tế, mở của đất nước, đáp ứng nhu cầu buôn bán của nhân dân cho nên công thương nghiệp vốn trì trệ hàng thế kỉ đã được phục hồi dần)
GV chiếu hình ảnh tiền đồng thời Quang Trung GV(H):Quang Trung đã thi hành các biện pháp gì để phát triển văn hoá giáo dục ?
HS: Ban chiếu lập học
Chữ Nôm được đề cao, là chữ chính thức cuả nhà nước
GV chiếu đoạn trích trong chiếu lập học.
GV(H): Qua đó theo em Chiếu lập học nói lên hoài bão gì của vua Quang Trung ?
HS:Bồi dưỡng nhân lực, đào tạo nhân tài, nâng cao dân trí đóng góp vào việc xây dựng đất nước . GV: Đây là công lao to lớn của Quang Trung và có ý nghĩa to lớn đối với chúng ta ngày nay. Nhờ chính sách cầu hiền chân thành mà Quang Trung đã tập hợp được nhiều sĩ phu tài năng yêu nước thương dân như La Sơn phu tử Nguyễn Thiếp…
*Công thương nghiệp .
-Giảm thuế, mở rộng việc buôn bán cho người đi buôn, tợ thủ công
-Mở cửa thông thương chợ búa.
→giúp mùa màng tươi tốt, thủ công nghiệp, thương nghiiệp được phục hồi và phát triển
b.Văn hoá , giáo dục . - Ban hành Chiếu lập học.
--- GV(H):Việc vua Quang Trung rất trân trọng chữ
Nôm nói lên điều gì?
(chữ nôm tuy được cấu tạo trên cơ sở chữ Hán nhưng đã trở thành văn tự dân tộc, ghi lại trung thành tiếng nói của dân tộc, Quang Trung mạnh dạn đánh đổ thành kiến độc tôn chữ Hán của các triều đại trước đưa chữ Nôm lên địa vị văn tự chính thức của quốc gia đã đánh dấu một thành quả quan trọng trong lịch sử đấu tranh bảo tồn nền văn hoá dân tộc)
GV chiếu một số hình ảnh chữ Nôm thời Quang Trung.
GV(H): Những việc làm của Quang Trung có tác dụng gì?
(Kinh tế nông công thương nghiệp được phục hồi nhanh chóng .Xã hội, giáo dục dần đi vào ổn định.)
GV chuyển tiếp: Cùng với việc đưa ra những chính sách phục hồi kinh tế, xây dựng văn hoá,Quang Trung cũng rất chú trọng đến những chính sách quốc phòng và ngoại giao.Vậy đó là những chính sách như thế nào chúng ta chuyển sang tìm hiểu phần tiếp theo.
* Hoạt động 2:
GV(H): Nước nhà thống nhất song vua Quang Trung còn gặp những khó khăn gì ?
HS: Phía Bắc thế lực Lê Duy Chỉ (em ruột Lê Chiêu Thống) lén lút hoạt động ở biên giới Việt - Trung
Phía Nam :Nguyễn Ánh sau thất bại ở Rạch Gầm- Xoài Mút cầu viện Pháp chiếm lại Gia Định . GV(H):Trước âm mưu của kẻ thù , Quang Trung đã có những chính sách gì về quân sự ?
HS: Thi hành chế độ quân dịch, ba suất đinh lấy một suất lính. Tổ chức quân đội bao gồm bộ binh, thuỷ binh, tượng binh và kị binh, có chiến thuyền lớn chở được voi chiến hoặc 500-600 lính…
GV(H): Bên cạnh chính sách về quân sự, Quang Trung còn thi hành những chính sách ngoại giao như thế nào?
(Quan hệ mềm dẻo nhưng cương quyết với nhà Thanh, đối với Nguyễn Ánh quyết định mở cuộc tấn công lớn để tiêu diệt kế hoạch đang tiến hành thì Quang Trung đột ngột từ trần)
-Đề cao chữ Nôm
- Lập Viện sùng chính .
→phát triển nền giáo dục, nâng cao dân trí, tuyển chọn nhân tài.
2.Chính sách quốc phòng ,ngoại giao
a. Quốc phòng:
- Thi hành chế độ quân dịch
- Quân đội gồm 4 binh chủnh và dược
--- GV chiếu một số hình ảnh về quan hệ ngoại giao
với nhà Thanh
GV(H):Qua đó em có nhận xét gì về chính sách ngoại giao của Quang Trung?
(đây là chính sách khôn khéo, vừa cuơng vừa nhu…)
GV Giảng: Trong khi công việc quốc gia còn dang dở thì ngày 16.9.1792 Quang Trung đột ngột qua đời. Đây là tổn thất lớn cho triều đại Tây Sơn.
Ngọc Hân công chúa đã viết bài "Tế vua Quang Trung" và bài "Ai Tư Vãn" để bày tỏ nỗi đau khổ và tiếc thương cho người chồng anh hùng sớm ra đi.như sau: “…….”(gv chiếu một đoạn trong bài An tư vãn yêu cầu HS đọc)
GV giới thiệu 1 vài nét về Lê Ngọc Hân:Công chúa Lê Ngọc Hân, con gái thứ chín vua Lê Hiển Tông, là người có sắc đẹp và nết na hơn cả trong số các công chúa con vua Lê Hiển Tông. Năm 1786, sau cuộc mai mối chớp nhoáng 3 ngày của Nguyễn Hữu Chỉnh, lễ cưới Ngọc Hân công chúa và Nguyễn Huệ đã được tổ chức ở Thăng
Long.Năm 1788, Nguyễn Huệ lên ngôi Hoàng đế, trước khi ra Bắc đánh quân Thanh đã phong bà làm Hữu Cung Hoàng Hậu. Năm 1789, sau khi đại thắng quân Thanh, Nguyễn Huệ lại phong bà làm Bắc Cung Hoàng Hậu.Ngọc Hân đã có với Quang Trung hai người con, một trai và một gái: hoàng tử tên là Nguyễn Quang Đức và công chúa là Nguyễn Thị Ngọc Bảo. Lúc Ngọc Hân lấy Nguyễn Huệ, bà 16 tuổi còn Nguyễn Huệ đã 33 và cũng đã có nhiều đời vợ. Sau khi lên ngôi vua, năm 1789, Nguyễn Huệ đã phong bà làm Bắc cung hoàng hậu. Ngọc Hân mất năm Kỷ Mùi (1799). Hai người con của bà sau này đều bị triều đình nhà Nguyễn giết hại.
GV(H): Em hãy đánh giá công lao của người anh hùng áo vải qua hai câu thơ của Lê Ngọc Hân :
“Mà nay áo vải cờ đào- Giúp dân dựng nước xiết bao công trình”
- HS tiến hành thảo luận nhóm và trình bày kết quả - GV nhận xét và bổ sung thêm
GV chiếu đáp án câu trả lời, đồng thời đưa ra 1 số hình ảnh tượng đài, bảo tàng và các câu nói về công lao của Quang Trung
trang bị vũ khí đầy đủ.
b. Ngoại giao :
- Mềm dẻo nhưng kiên quyết với nhà Thanh
- Tiêu diệt bọn nội phản
→Ngày 16.9.1792 Quang Trung đột ngột qua đời.
--- 3. Củng cố, luyện tập:
- GV sơ kết bài học: Quang Trung không chỉ có những cống hiến to lớn trong sự nghiệp chống giặc giữ nước mà còn có nhiều cống hiến quan trọng trong công cuộc xây dựng đát nước.
Những chính sách của Quang Trung về mặt kinh tế, chính trị, quốc phòng, ngoại giao, văn hoá giáo dục thể hiện rõ nét tinh thần cải cách, đổi mới tư duy trong điều kiện lịch sử ở cuối thê skỉ XVIII.
- GV yêu cầu HS làm bài tập củng cố:Em hãy tóm tắt những công lao chính của Quang Trung đối với sự nghiệp giữ nước chống ngoại xâm và xây dựng đất nước?
Năm Sự kiện chính
1771 Cùng Nguyễn Nhạc,Nguyễn Lữ dựng cờ khởi nghĩa 1777 Lật đổ chúa Nguyễn ở Đàng Trong
1785 Đánh tan 5 vạn quân Xiêm 1786 Lật đổ chúa Trịnh ở Đàng Ngoài
1788 Lật đổ chính quyền vua Lê, Nguyễn Huệ lên ngôi Hoang đế 1789 Đánh tan 29 vạn quân Thanh
1789- 1792
Xây dựng đất nước 4. Hướng dẫn về nhà:
- Học thuộc bài, làm các bài tập trong Vở bài tập
- Chuẩn bị bài mới: lịch sử địa phương- Bài 3 “Quảng Bình chiến địa của chiến tranh Trịnh Nguyễn”
IV. RÚT KINH NGHIỆM
………
………
………
………
Ngày soạn: 20/03/2011 Tiết 56:
LỊCH SỬ ĐỊA PHƯƠNG