I. Mục tiêu bài học : 1. Kiến thức:
-Thời Đinh - Tiền Lê , bộ máy nhà nước đã được xây dựng tương đối hoàn chỉnh, không còn đơn giảng như nhà Ngô.
- Nhà Tống tiến hành chiến tranh xâm lược và bị quân ta đánh bại.
2. Tư tưởng: bồi dưỡng lòng tự hào tự tôn dân tộc,biết ơn các vị anh hừng có công xây dựng và bảo vệ đất nước.
3. Kĩ năng: Bồi dưỡng kĩ năng vẽ sơ đồ, lập biểu đồ, trong quá trình học bài.
II. Chuẩn bị bài giảng :
*GV : - Lược đồ chống Tống lần thứ I
- Tranh ảnh di tích LS về đền thờ vưa Đinh vua Lê
*HS : nghiên cứu bài
III. Tiến trình tổ chức dạy học : 1. Ổn định:
2. Kiểm tra bài cũ:
Câu hỏi : Những biểu hiện về ý thức tự chủ của Ngô Quyền trong việc xây dựng đất nước ?
--- 3. Bài mới:
Sau khi dẹp yên 12 sứ quân, đất nước được thanh bình thống nhất. Đinh Bộ Lĩnh lên ngôi vua, tiếp tục công cuộc xây dựng một quốc gia vững mạnh mà Ngô Quyền đã đặt nền móng.
Nhưng sự nghiệp của nhà Đinh không kéo dài,nội bộ lục đục,ngoại xâm lăm le ngoài bờ cõi.Liệu nước ta có giữ vững được nền độc lập hay không ?Để tìm hiểu hôm nay chúng ta sẽ học bài 9
Hoạt động giữa thầy và trò Nội dung kiến thức cần đạt
*Hoạt động 1
GV Yêu cầu HS đọc SGK muc 1
GV(H) : Sau khi thống nhất đất nước Đinh Bộ Lĩnh đã làm gì?
HS: Năm 968 lên ngôi hoàng đế, đặc tên nước là Đại Cồ Việt, đóng đô ở Hoa Lư.Năm 970 đặt niên hiệu là Thái Bình, sai sứ sang giao hảo với nhà Tống
GV sử dụng lược đồ xác định vị trí Hoa Lư- Ninh Bình và yêu cầu HS quan sát H19
GV(H) : Tại sao Đinh Tiên Hoàng đóng đô ở Hoa Lư?
HS: Là quê hương Đinh Tiên Hoàng, đất hẹp, nhiều đồi núi thuận lợi cho việc phòng thủ.
GV(H)Việc nhà Đinh không dùng niên hiệu của Trung Quốc để đặt tên nước nói lên điều gì?
HS: Đinh Bộ Lĩnh muốn khẳng định nền độc lập, ngang hàng với Trung Quốc chứ không phụ thuộc vào Trung Quốc.
GV giải thích: " Vương" là tước hiệu của vua ( dùng cho nước nhỏ)," Đế" là tước hiệu của vua nước lớn mạnh, có nhiều nước thần phục.
GV(H): Đinh Tiên Hoàng còn áp dụng biện pháp gì để xây dựng đất nước?
HS: Phong vương cho con ,cắt cư tướng lĩnh thân cận giữ chức vụ chủ chốt ,dựng cung điện ,đúc tiền ,xử phạt nghiêm những kẻ có tội
GV giảng: Thời Đinh nước ta chưa có luật pháp cụ thể, vua sai đặt vạc dầu và chuồng cọp trước điện ren đe kẻ phản loạn.
GV (H) Những việc làm của Đinh Bộ Lĩnh có ý nghĩa như thế nào?
HS: Ổn định đời sống VH , cơ sở xây dựng và phát triển đất nước.
*Hoạt động 2
GV(H) Nhà tiền Lê được thành lập trong hoàn cảnh nào?
HS: Sau khi Đinh Bộ Lĩnh và Đinh Liễm bị ám hại, nội bộ nhà Đinh lục đục, bên ngoài quân Tống chẩn
1. Nhà Đinh xây dựng đất nước
- 968 Đinh Bộ Lĩnh lên ngôi hoàng đế, đặt tên nước là Đại Cồ Việt, đóng đô ở Hoa Lư
- 970, đặt niên hiệu Thái Bình,giao hảo với nhà Tống
- Phong vương cho con, cắt cử quan lại - Dựng cung điện ,đúc tiền ,xử phạt nghiêm những kẻ có tội
→ Ổn định đời sống xã hội, cơ sở xây dựng và phát triển đất nước, khẳng định dân tộc ta có giang sơn bờ cõi riêng
2. Tổ chức chính quyền thời Tiền Lê
* Sự thành lập của nhà Lê
- 979: Đinh Tiên Hoàng bị giết => nội bộ lục đục
- Nhà Tống lăm le xâm lượt.
--- bị xâm lượt => Lê Hoàn được suy tôn làm vua.
GV(H) Vì sao Lê Hoàn được suy tôn làm vua?
HS: là người có tài ,có chí lớn , mưu lượt lại đang giữ chức Thập đạo tướng quân thống lĩnh quân đội=> lòng người quy phục.
GV(H) Việc Thái Hậu Dương Vân Nga trao áo hoàng bào cho Lê Hoàn nói lên điều gì?
HS: Thể hiện sự thông minh, quyết đoán đặt lợi ích quốc quốc gia lên trên lợi ích dòng họ. Vượt lên quan niệm phong kiến bảo vệ lợi ích dân tộc.
GV phân biệt " Tiền Lê " và " Hậu Lê"
GV: Chính quyền nhà Lê được tổ chức như thế nào?
GV hướng dẫn HS vẽ sơ đồ
? Em có nhận xét gì về bộ máy nhà nước thời Tiền Lê ( so với triều đình nhà Đinh nhà Tiền Lê đã tiến thêm một bước trong việc xây diưng chính quyền độc lập tự chủ,hoàn thiện hơn tổ chức bộ máy cai trị ở trung ương)
GV(H) Quân đội thời Tiền Lê tổ chức như thế nào?
HS: Gồm 10 đạo, chia thành 2 bộ phận: cấm quân (quân triều đình) và quân địa phương
* Hoạt động 3
GV(H) Quân Tống xâm lược nước ta trong hoàn cảnh nào?
HS: Cuối năm 979 nôi bộ nhà Đinh Lục đục vì tranh quyền lợi=> Quân Tống xâm lượt.
GV tường thuật lại cuộc kháng chiến theo lược đồ.
GV: Yêu cầu HS tường thuật lại cuộc kháng chiến
GV(H) Ý nghĩa của cuộc kháng chiến chống Tống là gì?
HS: Khẳng định quyền làm chủ đất nước đánh bại âm mưu xâm lượt của nhà Tống=> Củng cố nền độc lập của nước nhà.
→ Lê Hoàn được suy tôn làm vua,tự xưng hoàng đế Lê Đại Hành gọi là triều Tiền Lê (980-1009)
* Lê Hoàn xây dựng đất nước : - Sơ đồ bộ máy nhà nước :
VUA
THÁI SƯ - ĐẠI SƯ
QUAN VĂN
QUAN VÕ
TĂNG QUAN
* Quân đội:
- Cấm quân
- Quân địa phương
3. Cuộc kháng chiến chống Tống của Lê Hoàn:
a) Hoàn cảnh lịch sử:
Cuối năm 979 nhà Đinh rối loạn =>
Quân Tống xâm lược b) Diễn biến ( SGK)
* Địch : Tiến theo 2 đường thuỷ và bộ do Hầu Nhân Bảo chỉ huy.
* Ta: Chặn quân thuỷ ở sông Bạch Đằng
- Diệt cánh quân bộ ở biên giới thắng lợi.
c)Ý nghĩa:
Khẳng định quyền làm chủ đất nước.
Đánh bại âm mưu xâm lượt của kẻ thù, củng cố nền độc lập.
4. Sơ kết bài học : a. Củng cố:
-Vẽ sơ đồ bộ máy chính quyền trung ương và địa phương thời Tiền Lê? Việc nhân dân ta lập đền thờ vua Đinh chứng tổ điều gì?
---
* Trả lời câu đố:
- Vua gì lúc nhỏ,cùng bạn chăn trâu, chọn lấy cờ lau, làm cờ tập trận?
- Vua Đinh Bộ Lĩnh, đặt nước tên gì, những năm trị vì, đóng đô ở đâu?
- Tướng giặc đem quân xâm lược thành trì Hoa Lư
- Bạch Đằng mổi sáng trận đầu. Phá tan Nam Hán công lao vua gì?
- Bạch Đằng mỗi sáng trận Nhì. Phá tan nhà Tống Vua gì Đố em?
b. Dặn dò:
- Học bài chuẩn bị bài sau" Sự phát triển về xã hội và phát triển về kinh tế"
Kiểm tra giáo án đầu tuần TTCM:
Lê Thị Thanh --- Ngày soạn:25/09/2010
Tiết 13
BÀI 9 : NƯỚC ĐẠI CỒ VIỆT THỜI ĐINH - TIỀN LÊ II Sự phát triển kinh tế- văn hoá
I.Mục tiêu bài học : 1.Kiến thức:
- Các vua nhà Đinh - Tiền Lê đã bước đầu xây dựng một nền kinh tế tự chủ bằng sự phát triển nông nghiệp, thủ công nghiệp, thương nghiệp.
-Cùng với sự phát triển kinh tế, văn hoá,xã hội cũng có nhiều thay đổi.
2.Tư tưởng: Giáo dục HS ý thức độc lập tự chủ trong xây dựng đất nước biết quý trọng các truyền thống VH của ông cha.
3.Kĩ năng: Rèn luyện kĩ năng phân tích và rút ra ý nghĩa thành tựu kinh tế, văn hoá thời Đinh – Tiền Lê.
II.Chuẩn bị bài giảng :
* GV :- Tranh ảnh các di tích các công trình văn hoá, kiế trúc thời Đinh - thời Tiền Lê.
- Tư liệu thành văn của các triều đại Đinh- Tiền Lê.
* HS :nghiên cứu bài học
III. Tiến trình tổ chức dạy học:
1.Ổn định:
2. Kiểm tra bài cũ:
Câu hỏi :
a.Vẽ sơ đồ bộ máy nhà nước thời Tiền Lê và giải thích?
b. Tường thuật lại cuộc kháng chiến chống Tống ( năm 981) 3. Bài mới:
Cuộc kháng chiến chống Tống thắng lợi đã đánh bại âm mưu xâm lượccủa kẻ thù,
khẳng định quyền làm chủ đất nước của nhân dân ta và củng cố nền độc lập thống nhất đất nước Đại Cồ Việt. đó là cơ sở xây dựng nền kinh tế, văn hoá buổi đầu độc lập.Vậy nhân dân ta đã xây dựng kinh tế văn hoá xã hội như thế nào chúng ta tìm hiểu nội dung bài học hôm nay.
--- Hoạt động giữa thầy và trò
* Hoạt động 1
GV(H): Em có suy nghĩ gì về tình hình nông nghiệp thời Đinh Tiền Lê?
HS: Nông nghiệp được coi trọng vì đây là nền tảng kinh tế của đất nước. Nhà nước chú ý đến việc khai khẩn đất hoang, đào vét kênh ngoài, nhân dân được chia ruộng... tạo điều kiện cho sản xuất nông nghiệp ổn định.
GV(H): Vua Lê Đại Hành tổ chức lễ cày tịch điền để làm gì?
HS: Vua quan tân đến sản xuất => khuyến kích nông dân làm nông nghiệp.
GV(H): Sự phát triển của thủ công nghiệp thể hiện ở những mặt nào?
HS: Các xưởng thủ công như đúc tiền, rèn vũ khí, may mặc, xây dựng,... được thành lập.
GV(giảng)Vì đất nước đã được độc lập. Các nghề đã được tự do phát triển không bị kìm hãm như trước đây. Mặt khác các thợ khéo cũng không bị cống nộp cho Trung Quốc.
GV yêu cầu HS quan sát H19 và đoạn văn viết về kinh đô Hoa Lư,miêu tả lại cung điện Hoa Lư để thất được sự phát triển của nước ta lúc đó.
GV(H): Thương nghiệp có gì đáng chú ý?
HS: Nhiều khu chợ được hình thành buôn bán với nước ngoài phát triển,...
GV(H): Việc thiết lập bàn giao với nhà Tống có ý nghĩa gì?
HS: Củng cố nền độc lập=> tạo điều kiện cho nghoại thương phát triển.
*Hoạt động 2
GV sử dụng bảng phụ vẽ sơ đồ các tầng lớp trong XH
GV(H): Trong XH có những tầng lớp nào?
HS: Hai tầng lớp cơ bản: Thống trị và bị trị - Vua,quan văn , quan võ và các nhà sư.
- Nông dân, thợ thủ công người buôn bán và địa chủ, nô tì.
GV(H) Vì sao trong thời kì này nhà sư được trọng dụng
Nội dung kiến thức cần đạt 1. Bước đầu xây dựng nền KT tự chủ:
* Nông nghiệp:
- Ruộng đất chia cho nông dân
- Khai khẩn đất hoang, chú trọng thuỷ lợi.→ Kinh tế nông nghiệp ổn định và phát triển.
* Thủ công nghiệp:
- Lập nhiều xưởng mới - Nghề cổ truyền phát triển.
* Thương nghiệp:
-Trung tân buôn bán,chợ hình thành.
- Buôn bán với nước ngoài
2. Đời sống XH và văn hoá a. Xã hội:
VUA
--- HS: Do đạo phật được truyền bá rộng rãi. Các nhà sư
có học, giởi chữ Hán=> nhà sư trực tiếp dạy học, làm cố vấn trong ngoại giao => rất được trọng dụng.
GV kể thêm chuyện đón tiếp sứ thần nước Tống của nhà sư Đỗ Thuận (SGK).
? Giáo dục thời kì này như thế nào(chưa phát triển)
? Vì sao (đây là hậu quả của hơn 1000 năm bị Bắc thuộc thống trị đô hộ, khắc phục hậu quả này cũng cần có thời gian)
GV(H) Đời sống sinh hoạt của người dândiễn ra như thế nào?
HS: Rất bình dị, nhiều loại hình văn hoá dân gian như ca hát, nhảy múa, đua thuyền, đánh đu, đấu võ, đấu vật, diễn ra trong các lễ hội.
GV nhấn mạnh thêm: Vào những ngày vui Vua cũng đi chân đất,cầm xiên lội ao đâm cá,chứng tỏ sự phân bịêt giàu nghèo chưa sâu sắc,quan hệ vua tôi chưa có khoảng cách lớn…
QUAN VĂN
QUAN VÕ
NHÀ SƯ NÔNG
DÂN
THỢ THỦ CÔNG
THƯƠNG NHÂN
ĐỊA CHỦ
NÔ TÌ b. Văn hoá:
- Giáo dục chưa phát triển - Tôn giáo:
+ Đạo phật được truyền bá rộng rãi + Chùa chiền được xây dựng nhiều, nhà sư được coi trọng.
- Các loại hình VH dân gian khá phát triển.
⇒bước đầu tạo dựng nét riêng của văn hoá người Việt
4. Sơ kết bài học:
a. Củng cố:
*HS làm bài tập củng cố
Câu 1: Thời nhà Lê các nhà sư được trọng dụng là vì:
a/ Đạo Phật được truyền bá rộng rãi hơn trước. ...
b/Phần lớn người có học là các nhà sư. Họ được nhân dân và nhà nước quý trọng... c/ Giáo dục chưa phát triển... d/ Các câu trên đều đúng ... Câu 2. Lập bảng thống kê về tình hình kinh tế văn hoá xã hội thòi Đinh –Tiền Lê
b. Dặn dò:
- Về nhà học bài và chuẩn bị bài sau:" Nhà Lý đẩy mạnh công cuộc xây dựng đất nước?
- Hoàn thành bài tập
--- Ngày soạn:25/09/2010
Tiết 14
CHƯƠNG II NƯỚC ĐẠI VIỆT THỜI LÝ (THẾ KỈ XI-XII)