CHƯƠNG III: NƯỚC ĐẠI VIỆT THỜI TRẦN THẾ KỈ XIII-XIV
BÀI 16 SỰ SUY SỤP CỦA NHÀ TRẦN CUỐI THẾ KỶ XIV
I. Mục tiêu bài hoc :
1. Kiến thức: giúp học sinh nhận thức được nhà Hồ lên thay nhà Trần trong hoàn cảnh đất nước gặp nhiều khó khăn, đói kém.Khi lên ngôi, Hồ Quý Ly cho thi hành chính sách cải cách để chấn hưng đất nước.
2.Tư tưởng : có thái độ đúng đắn về nhân vật lịch sử Hồ Quý Ly- một gnười yêu nước,có tư tưởng cải cách để đưa đất nước thoát khỏi khủng hoảng lúc bấy giờ
3. Kĩ năng: bồi dưỡng kĩ năng so sánh,đối chiếu các sự kiện lịch sử, phân tích đánh giá nhân vật lịch sử Hồ Quý Ly.
II. Chuẩn bị bài giảng :
* GV : -Ảnh di tích thành Hồ ở Thanh Hoá
* HS : nghiên cứu bài học
III. Tiến trình tổ chức dạy học:
1. Ổn định:
2. Kiểm tra bài cũ :
Câu hỏi : a,Trình bày tình hình kinh tế, chính trị của nước ta cuối TK XIV ?
b, Kể tên, địa danh, thời gian của các cuộc khởi nghĩa nông dân và nô tì nổ ra sau thế kỉ XIV?
3. Bài mới:
Vào cuối thế kỉ XIV, xã hội nhà Trần rơi vào khủng hoảng,chínhquyền bất lực ngoại xâm đe doạ.Trước tình hình đó, để cứu vãn tình thế Hồ Quý Ly đã tiến hành một cuộc cải cách lớn về mọi mặt vơi những tiến bộ và hạn chế của nó.ĐỂ tìm hiểu rõ hơn vấn đề này chúng ta cúng tìm hiểu nội dung bài hcọ hôm nay.
Hoạt động giữa thầy và trò Nội dung kiến thức cần đạt
---
* Hoạt động 1
GV(H): Cuối TK XIV các cuộc khởi nghĩa của nông dân diễn ra mạnh mẽ dẫn đến điều gì?
HS: Nhà nước suy yếu. Làng xã tiêu điêu. Dân đinh giảm sút.
GV: Trước cuộc đấu tranh của nông dân nô tì nhà Trần tỏ ra bất lực trong việc giải quyết các vấn đề xã hội và chuẩn bị chống giặc ngoại xâm.
GV(H): Trong hoàn cảnh đất nước như vậy cần làm gì để cứu vãn tình thế? (hoặc suy sụp hẵn, hoặc có người đứng ra gánh trách nhiệm giải quyết những khó khăn đó.)
GV(H): Nhà Hồ được thành lập trong hoàn chảnh như thế nào?
HS đọc đoạn chữ in nghiêng trong SGK
GV giới thiệu thêm về nhân vật Hồ Quý Ly: Xuất thân trong một gia đình quan lại, có 2 người cô lấy vua, Hồ Quý Ly giữ chức vụ cao cấp nhất trong triều đình ( Đại Vương) Trước tình hình nhà Trần lung lay ông đã quyết định thực hiện các biện pháp cải cách trên nhiều lĩnh vực.
* Hoạt động 2
GV(H): Tại sao Hồ Quý Ly phải tiến hành một cuộc cải cách lớn(cuối thế kỉ XIV tình hình đất nước gặp nhiều khó khăn,ruộng đất tập trung quá nhiều vào tay các vưưong hầu quý tộc,nông dân khổ cực, số nô tì tăng nhanh; không những thế nguy cơ ngoại xâm đe doạ đến gần.Muốn ổn định xã hội,giải quyết cuộc sống cho nhân dân,củng cố lực lượng qúc phòng một người tài năng yêu nước như Hồ Quý Ly không thể không tiến hành một cuộc cải cách lớn) GV(H): Về chính trị, Hồ Quý Ly đã thực hiện biện pháp gì?
HS: Cải tổ đội ngũ võ quan, thay thế những võ quan nhà Trần bằng những người không phải họ Trần- Đổi tên một số đơn vị hành chính cấp trấn, quy định cách làm việc của bộ máy chính quyền.
- Cử các quan lại triều đình về thăm hỏi nhân dân các lộ.
GV(H): Về kinh tế,tài chính nhà Hồ thực hiện cải cách gì?
HS: Cho phát hành tiền giấy thay tiền đồng ban hành chính sách hạn điền, quy định biểu thuế đinh, thuế ruộng.
1. Nhà Hồ thành lập.
- Trong cuộc đấu tranh của nông dân nô tì, nhà Trần tỏ ra bất lực trong giải quyết yêu cầu lịch sử.
- Năm 1400 nhà Trần suy sụp Hồ Quý Ly lên ngôi, lập ra nhà Hồ, lấy hiệu Thánh Nguyên, quốc hiệu Đại Ngu
2. Những biện pháp cải cách của Hồ Quý Ly:
*Chính trị : Cải tổ hàng ngũ võ quan, thay thế các quý tộc nhà Trần bằng những người không thuộc họ Trần.
* Kinh tế: phát hành tiền giấy, ban hành chính sách hạn điền, quy định lại thuế đinh, thuế ruộng.
--- GV(H): Em có nhận xét gì về những chính sách
kinh tế,tài chính nhà Hồ (nhà nước thu lại được một số lượng đồng lớn để rèn đúc vũ khí,sung công được nhhiều ruộng đất,hạn chế quyền hành và tệ bóc lột của quý tộc địa chủ,giải quyết khó khăn cho người nghèo…)
GV(H): Về mặt xã hội Hồ Quý Ly ban hành các chính sách gì?
HS: Thực hiện chính sách hạn nô để hạn chế số lượng nô tì được nuôi trong các vương hầu quý tộc, quan lại.
GV(H): Nhà Hồ thực hiện chính sách hạn nô để làm gì?
HS: Làm giảm bớt số lượng nô tì trong nước tăng thêm số người SX trong XH.
GV(H): Nhà Hồ đã đưa ra những chính sách gì về văn hoá giáo dục?
HS: Dịch sách chữ Hán ra chữ Nôm, các nhà sư chưa đến 50 tuổi phải hoàn tục.
Gọi HS đọc phần chữ in nghiêng SGK
GV: Những chính sách văn hoá giáo dục đó đã khuyến khíchco việc giáo dục thi cử ngày càng phát triển hơn nữa…
Giảng: Về quốc phòng nhà Hồ đã thực hiện một số chính sách để đề phòng giặc ngoại xâm:
- Làm sổ hộ tịch tăng quân số.
- Chế tạo ra nhiều nhiều súng mới và làm ra lâu thuyền.
- Bố trí phòng thủ những nơi hiểm yếu.
- Xây dựng một số thành kiên cố.
* Hoạt động 3:
GV(H):Những chính sách cải cách của Hồ Quý Ly có tác dụng gì?
HS dựa vào nội dung SGK trình bày
GV(H): Vì sao các chính sách không được nhân dân ủng hộ?
HS: Các chính sách chưa đảm bảo cuộc sống và quyền tự do của nhân dân.
- Đều dụng chạm quyền lợi của các tầng lớp
Giảng: Mặc dù có nhiều hạn chế nhưng những cải cách của Hồ Quý Ly là những cải cách lớn liên quan đến toàn xã hội.
GV(H): Tại sao Hồ Quý Ly lại làm được như vậy?
HS: Nhà Trần đã qua yếu cần có sự thay đổi.Trước
*Xã hội: thực hiện chính sách hạn nô.
* Văn hoá giáo dục: Dịch sách chữ Hán ra chữ Nôm. Sửa đổi các quy chế thi cử học tập.
* Quốc phòng: Làm tăng quân số, chế tạo nhiều loại súng mới, xây dựng thành kiên cố.
3. Ý nghĩa và tác dụng cải cách của Hồ Quý Ly:
*Tác dụng:
- Đưa đất nước thoát khỏi khủng hoảng - Góp phần hạn chế tập trung ruộng đất vài tay địa chủ, quý tộc
- Làm suy yếu thế lực quý tộc tôn thất nhà Trần
- Tăng nguồn thu nhập cho đất nước
--- nguy cơ giặc ngoại xâm, không cải cách thì không
thể chống giặc được.
GV(H):Em thử đánh giá nhân vật Hồ Quý Ly?
(là nhà chính trị tài giỏi,khi thấy đất nước suy yếu gặp nhiều khó khăn mà triều Trần chỉ biết ăn chơi sa đoạ ngày càng bất lực, Hồ Quý Ly đã biết và dám bắt tay tiến hành một cuộc cải cách toàn diện,mong đưa đất nước thoát khỏi khủng hoảng,chứng tỏ ông là người yêu nước sâu sắc)
* Hạn chế: chưa triệt để, chưa phù hợp với tình hình thực tế và chưa được lòng dân
4. Sơ kết bài học:
a. Củng cố : GV hướng dẫn học sinh trả lời các câu hỏi cuối bài b. Dặn dò:
- Về nhà học thuộc bài
- Làm các bài tập trong Vở bài tập
- Tiết sau có bài về lịch sửu địa phương về nhà xem trước bài “”Quảng Bình trong thời kì quốc gia phong kiến Đại Việt”
Ngày soạn:02/12/2010 Tiết 32
Lịch sử địa phương: