KIỂM TRA HỌC KÌ I
Bài 24: KHỞI NGHĨA NÔNG DÂN ĐÀNG NGOÀI THẾ KỈ XVIII
1. Kiến thức: HS nắm được một số ý cơ bản sau:
- Sự suy tàn mọc nát của chế độ phong kiến Đàng Ngoài đã kìm hãm sự phát triển của sức sản xuất, đời sống nhan dân khổ cực, đói kém lưu vong.
- Phong trào nông dân khởi nghĩa chống lại nhà nước phong kiến, tiêu biểu là cuộc khởi nghĩa của Nguyễn Hữu Cầu và Hoàng Công Chất.
2. Tư tưởng: Thấy rõ sức mạnh quật khởi của của nông dân Đàng Ngoài, thể hiện ý chí đấu tranh chống áp bức bóc lột của nhân dân ta.
3. Kĩ năng: Đánh giá hiện tượng đấu tranh giai cấp thông qua các tư liệu về phong trào nông dân.
II. CHUẨN BỊ:
1. Giáo viên:
- Lược đồ nơi diễn ra các cuộc khởi nghĩa nông dân Đàng Ngoài TK XVI-XVIII.
- Tài liệu liên quan đến hai cuộc khởi nghĩa tiêu biểu: Hoàng Công Chất và Nguyễn Hữu Cầu 2. Học sinh: nghiên cứu và chuẩn bị bài.
III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC:
--- 1. Kiểm tra bài cũ:
a. Đặc điểm nổi bật của văn học nghệ thuật TK XVI-XVIII như thế nào? Đánh dấu x vào ô trống đầu câu mà em cho là đúng.
Sự phát triển của thơ Nôm.
Sự hình thành và phát triển của văn học nghệ thuật dân gian.
Sự phát triển của đình chùa.
b. Hãy giải thích ý nghĩa hiện tượng nổi bật mà em cho là đúng?
2. Dạy bài mới:
Ở bài học trước, chúng ta đã thấy dưới quyền cai trị của chúa Trịnh Đàng Ngoài, nền sản xuất bị trì trệ, kìm hãm, không chăm lo phát triển. Tình trạng đó kéo dài ắt dẫn tới cảnh điêu đứng, khổ cực của quần chúng nhân dân. Có áp bức có đấu tranh, nông dân Đàng Ngoài đã bùng lên đấu tranh lật đổ chính quyền họ Trịnh thối nát.
HOẠT ĐỘNG CỦA GV VÀ HS NỘI DUNG GHI BẢNG
* Hoạt động 1
GV yêu cầu HS nghiiên cứu mục 1 SGK và trả lời câu hỏi.
GV(H):Nhận xét về chính quyền phong kiến Đàng Ngoài giữa thế kỉ XVIII ?
(mục nát đến cực độ: Vua Lê bù nhìn, chúa Trịnh quanh năm hội hè yến tiệc, quan lại hoành hành đục khoét) - HS đọc phần in nghiêng SGK
- GV nhấn mạnh: Từ tầng lớp vua chúa, quan lại, hoạn quan đều ra sức ăn chơ hưởng lạc, phè phỡn không còn kĩ cương, phép tắc. Năm 1710, chúa Trịnh Doanh tăng thuế ruộng tư, đánh thuế vào cả những diện tích không sản xuất được như “đồng chua nước mặn”, “đất đồi rừng khô cạn”…
GV(H): Chính quyền phong kiến mục nát dẫn đến hậu quả gì về sản xuất?
(nông nghiệp đình đốn: đê vỡ, lũ lụt, nhà nước đánh thuế nặng, công thương nghiệp sa sút…)
GV(H): Nhân dân phải chịu cảnh tô thuế nặng nề bất công như thế nào?
- HS đọc đoạn viết sử của Nguyễn Huy Chú đê thấy rõ được điều đó.
GV(H): Trước sự áp bức bóc lột nặng nề như vậy đời sống nhân dân ra sao?
( nhân dân bị đẩy tới bước đường cùng, nạ đói thường xuyên xảy ra, dân phải lưu vong khắp nơi kiếm cái ăn..) - GV: Đây là nét đen tối của bức tranh lịch sử nửa sau thế kỉ XVIII.
GV(H):Trước cuộc sống cực khổ ấy nhân dân có thái độ như thế nào?(vùng lên đấu tranh)
1. Tình hình chính trị, kinh tế:
* Chính quyền phong kiến mục nát đến cực độ, biểu hiện:
- chúa Trịnh lộng quyền ăn chơi sa đoạ
- quan lại binh lính hoành hành đục khoét người dân
* Hậu quả:
- Sản xuât nông nghiệp bị đình đốn, công thương nghiệp sa sút.
- Đời sống nhân dân cực khổ, thường xuyên xãy ra nạn đói.
--- GV sơ kết: Vậy nông dân đã đấu tranh như thế nào? Họ
có giành được thắng lợi hay không chúng ta chuyển sang mục 2.
* Hoạt động 2
GV(H): Theo em vì sao nông dân Đàng ngoài đứng dậy đấu tranh ?
- HS liên hệ mục 1 để tìm câu trả lời - GV nhận xét, bổ sung và hoàn chỉnh.
GV: treo lược đồ nơi diễn ra các cuộc khởi nghĩa nông dân ở Đàng Ngoài TK XVIII
- Giải thích kí hiệu các con số để chỉ tên cuộc khởi nghĩa được gọi theo tên thủ lĩnh. Mở đầu là cuộc khởi nghĩa của Nguyễn Dương Hưng. GV giới thiệu lần lượt tất cả các cuộc khởi nghĩa.
- GV tường thuật hai cuộc khởi nghĩa tiêu biểu Nguyễn Hữu Cầu và Hoàng Công Chất tiêu biểu cho ý chí nguyện vọng của nông dân vào năm 40 của TK XVIII.
Hoàng Công Chất.
GV(H): Việc nghĩa quân trong cuộc khởi nghĩa Hoàng Công Chất chuyển địa bàn hoạt động có ý nghĩa gì?
(đánh dấu bước chuyển biến mới của phong trào. Là tinh thần đoàn kết nông dân giữa miền xuôi và miền núi.)
GV(H): Qua tìm hiểu các cuộc khởi nghĩa, em có nhận xét gì về quy mô, tính chất, ý nghiã của các cuộc khởi nghĩa ?
- Các nhóm tiến hành thảo luận nhóm và trình bày ý kiến
- GV bổ sung và hoàn chỉnh câu trả lời.
+ Quy mô, địa bàn của phong trào nông dân ở Đàng Ngoài lan rộng khắp đồng bằng và miền núi
+ Tính chất:
+ Ý nghĩa: thê rhiện ý chí đấu tranh chống áp bức, cường quyền, làm cơ đồ họ Trinh bị lung lay, nêu cao tinh thần yêu nước lòng căm thù chế độ phong kiến thối nát…
GV(H): Vì sao trong khi cính quyền họ Trịnh đang suy yếu trầm trọng mà các cuộc khởi ngiã vần không giành được thắng lợi ?
- Các cuộc khởi nghĩa nổ ra rời rạc,không liên kết thành phong trào rộng lớn
- Chưa có sựu chỉ đạo thống nhất…
2. Những cuộc khởi nghĩa lớn:
a. Nguyên nhân:
- Do chính sách cai trị quá nặng nề của chính quyền phong kiến làm cho sản xuất bị đình đốn, người dân cơ cực
→ đứng dậy đấu tranh
b. Diễn biến:
(SGK)
c. Ý nghĩa:
- Chính quyền phong kiến họ Trịnh bị lung lay.
- Nêu cao tinh thần đấu tranh của nhân dân.
- Tạo điều kiện cho nghĩa quân Tây Sơn tiến ra Bắc.
3.Củng cố, luyện tập:
--- a. Nguyên nhân chính của phong trào nông dân ở Đàng Ngoài TX XVIII là gì? Đánh x vào ô trống đầu câu trả lời mà em cho là đúng.
Kinh tế suy thoái về mọi mặt.
Chúa trịnh phung phí tiền của, quanh năm hội hè yến tiệc.
Quan lại tham nhũng chỉ lo bóc lột trong lúc nông dân sống khổ cực, bần cùng phiêu tán khắp nơi.
Ruộng đất bị bọn quan lại địa chủ lấn chiếm.
b. Lập bảng thống kê những cuộc khởi nghĩa tiêu biểu.
Thời gian hoạt động
Người lãnh đạo Khu vực hoạt động Kết quả
4. Hướng dẫn về nhà:
- Học bài cũ, xem lại diễn biến bằng lược đồ trong SGK - Nghiên cứu trước bài “ Phong trào Tây Sơn”
- Sưu tầm tài liệu liên quan đến phong trào Tây Sơn IV. RÚT KINH NGHIỆM
………
………
Kiểm tra giáo án đầu tuần TTCM:
Lê Thị Thanh
Ngày soạn: 03/03/2011 Tiết 51: