KIỂM TRA HỌC KÌ I
BÀI 22: SỰ SUY YẾU CỦA NHÀ NƯỚC PHONG KIẾN TẬP QUYỀN
II/ Các cuộc chiến tranh Nam Bắc triều và Trịnh Nguyễn I. MỤC TIÊU:
1. Kiến thức: giúp học sinh nắm được
- Nguyên nhân dẫn đến các cuộc đấu tranh .
- Hậu quả của các cuộc chiến tranh đối với dân tộc và sự phát triển đối với đất nước .
2. Tư tưởng: Bồi dưỡng cho học sinh ý thức bảo vệ sự đoàn kết thống nhất đất nước chống mọi âm mưu chia cắt lãnh thổ.
3. Kĩ năng: Tập xác định các vị trí đị danh và trình bày các diễn biến của các sự kiện lịch sử trên bản đồ, đánh giá nguyên nhân dẫn đến nội chiến.
II. CHUẨN BỊ:
1. Giáo viên:
-Bản đồ Việt Nam.
- Tranh ảnh liên quan đến bài học.
2. Học sinh: nghiên cứu bài III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC:
1.Kiểm tra bài cũ:
Câu hỏi: Nhận xét triều đình nhà Lê cuối thế kỉ XVI ? Nguyên nhân dẫn đến phong trào khởi nghĩa của nông dân ở đầu thế kỉ XVI? Ý nghĩa?
2. Dạy bài mới:
*Phong trào khởi nghĩa nông dân đầu thế kỉ XVI chỉ là bước mở đầu cho sự chia cắt kéo dài, chiến tranh liên miên mà nguyên nhân chính là sự xung đột của các tập đoàn phong kiến thống trị. Vậy các cuộc chiến tranh Nam- Bắc triều và Trịnh Nguyễn diễn ra như thế nào? Để lại hậu quả ra sao? Chúng ta cùng tìm hiểu nội dung bài học hôm nay.
HOẠT ĐỘNG CỦA GV VÀ HS NỘI DUNG GHI BẢNG
* Hoạt động 1: 1/Chiến tranh Nam - Bắc triều.
--- GV(H):Sự suy yếu của nhà Lê được thể hiện như thế
nào?
HS:Triều đình phong kiến rối loạn,các phe vphái liên tục chém giết lẫn nhau.
GV cùng HS từng bước tìm hiểu vì sao có sự hình thành Bắc triều và Nam triều?
GV(giảng) : Mạc Đăng Dung là một võ quan dưới thời Lê. Lợi dụng sự xung đột giữa các phe phái dẫn đến tiêu diệt các thế lực và trở thành tể tướng,sau đó năm 1527 cướp ngôi nhà Lê lập ra nhà Mạc.
GV(H):Vì sao hình thành Nam triều?
HS:Do Nguyễn Kim chạy vào Thanh Hoá lập một người thuộc dòng dõi nhà Lê lên làm vua lập ra Nam triều.
GV: Sử dụng bản đồ Việt Nam chỉ rõ cho học sinh vị trí lãnh thổ của Nam triều và Bắc triều.
GV(H):Nguyên nhân dẫn đến chiến tranh phong kiến Nam-Bắc triều?
HS:Do mâu thuẫn nhà Lê>< nhà Mạc .
GV:Tường thuật sơ lược cuộc chiến tranh (Kéo dài hơn 50 năm từ Thanh-Nghệ -Tĩnh ra Bắc.
GV(H):Chiến tranh Nam -Bắc triều đã gây tai hoạ gì cho nhân dân ta?
HS: Gây tổn thất lớn về người và của .
Năm 1570 rất nhiều người bị bắt đi lính ,đi phu.
Năm 1572 ở Nghệ An ,mùa màng bị tàn phá ,hoang hoá , bệnh dịch...
GV(H):Em có nhận xét gì về tính chất và kết quả của cuộc chiến tranh?
HS: Đây là cuộc chiến tranh phi nghĩa do các tập đoàn phong kiến tranh giành quyền lực làm cho nhân dân gánh chịu cực khổ vô cùng.
GV:Đọc bài ca dao trong SGK:
" Khôn ngoan qua được Thanh Hà.
Dẫu rằng có cánh khó qua Luỹ Thầy "
GV(H):Kết quả của cuộc chiến tranh?
HS:Năm 1592 Nam triều chiếm được Thăng Long =>
Nhà Mạc rút lên Cao Bằng, chiến tranh chấm dứt . GV: Chiến tranh chấm dứt nhưng để lại hậu quả nặng nề .Nam triều có giữ vững nền độc lập hay không chúng ta sang phần 2.
* Hoạt động 2:
GV(H):Sau chiến tranh Nam-Bắc triều tình hình nước ta có gì thay đổi ?
- Năm 1527 Mạc Đăng Dung cướp ngôi nhà Lê lập ra nhà Mạc.=> Bắc triều.
- Năm 1533 Nguyễn Kim chạy vào Thanh Hoá lập một người thuộc dòng dõi nhà Lê lên làm vua lập ra Nam triều.
=> Gây ra chiến tranh Nam -Bắc triều.
Là cuộc chiến tranh phi nghĩa.
- Năm 1592 Nam triều chiếm được Thăng Long => Nhà Mạc rút lên Cao Bằng, chiến tranh chấm dứt .
2/Chiến tranh Trịnh - Nguyễn và sự chia cắt Đàng Trong - Đàng Ngoài.
--- HS:Năm 1545 Nguyễn Kim chết ,con rể là Trịnh Kiểm
lên nắm quyền bính.
Con thứ của Nguyễn Kim là Nguyễn Hoàng lo sợ,xin vào trấn thủ đất Thuận Hoá ,Quảng Nam . GV nói thêm về sự kiện Nguyễn Hoàng đã hỏi ý kiến Nguyễn Bỉnh Khiêm về việc vào vùng trong, ông đã nói: “Hoành sơn nhất đái, vạn đại dung thân”(Một dải Hoành Sơn có thể dung thân lâu dài). Nguyễn Hoàng nghe theo và lập được nghiệp lớn, truyền cho con cháu từ đất Thuận Hoá
GV(H):Đàng trong,Đàng Ngoài do những ai cai quản?
HS:Đàng Ngoài họ Trịnh xưng vương gọi là chúa Trịnh ,biến vua Lê thành bù nhìn .Đàng Trong chúa Nguyễn cai quản.
GV hướng dẫn HS quan sát hình 48 và miêu tả phủ chúa Trịnh
GV chỉ bản đồ trình bày cuộc chiến tranh Trịnh
nguyễn: Trong gần nửa thế kỉ họ Trịnh và họ Nguyễn đánh nhau 7 lần . Quảng Bình và Nghệ An trở thành chiến trường ác liệt .Cuối cùng hai bên lấy sông Gianh làm ranh giới .
GV(H):Cuộc chiến tranh Trịnh - Nguyễn dẫn đến hậu quả như thế nào ?
HS:Một dãi đất lớn từ Nghệ An đến Quảng Bình là chiến trường khốc liệt.
-Sự chia cắt Đàng Trong - Đàng Ngoài kéo dài tới 200 năm gây trở ngại cho giao lưu kinh tế ,văn hoá làm suy giảm tiềm lực đất nước .
GV(H):Nhận xét về tình hình chính trị -xã hội ở nước ta thế kỉ XVI-XVIII như thế nào?
HS: Không ổn định do chính quyền luôn luôn thay đổi và chiến tranh liên tiếp xãy ra ,đời sống nhân dân rất khổ cực.
- Năm 1545 Nguyễn Kim chết ,con rể là Trịnh Kiểm lên nắm quyền bính. Con thứ của Nguyễn Kim là Nguyễn Hoàng lo sợ,xin vào trấn thủ đất Thuận Hoá ,Quảng Nam .
-Đàng Ngoài họ Trịnh xưng vương gọi là chúa Trịnh .
-Đàng Trong chúa Nguyễn cai quản.
-Chiến tranh diễn ra hơn 50 năm , 7 lần không phân thắng bại.
⇒ Hậu quả: Chia cắt đất nước gây đau thương tổn hại cho dân tộc.
3. Củng cố, luyện tập :
GV hướng dẫn HS trả lời những câu hỏi để củng cố bài học :
? Nêu hậu quả của cuộc chiến tranh Nam -Bắc triều và sự chia cắt Đàng Trong -Đàng Ngoài -Hai cuộc chiến tranh phong kiến lớn ở các thế kỉ XVI-XVII đã gây nhiều tác hại đối với nhân dân và đất nước
+ Đối với đất nước : tàn phá làng mạc, kinh tế trì trệ, cuối cùng đất nước bị chia cắt lâu dài + Đối với nhân dân : gây nên đói kém, chết chóc, gia đình li tán, bỏ làng quê đi phiêu bạt kiếm sống, thù ghét nhau
? Bài học lịch sử rút ra từ nội chiến ở thế kỉ XVI - XVIII ? 4. Hướng dẫn về nhà :
- Về nhà học bài và chuẩn bị bài sau: "Kinh tế -văn hoá thế kỉ XVI-XVIII ".
--- - Làm các bài tập trong Vở bài tập
IV. RÚT KINH NGHIỆM
………
………
………
---
Ngày soạn: 18/02/2011 Tiết 48: