KIỂM TRA HỌC KÌ I
BÀI 27: CHẾ ĐỘ PHONG KIẾN NHÀ NGUYỄN
1.Kiến thức: giúp học sinh nắm được những nội dung sau:
- Nhà Nguyễn lập lại chế độ phong kiến tập quyền. Các chính sách về chính trị kinh tế của nhà Nguyễn và tác động cảu nó tới tình hình chính trị kinh tế cảu xã hội Việt Nam nửa đầu thế kỉ XIX.
- Các cuộc nổi dậy của nhân dân: khởi nghĩa Phan BÁ Vành, Nông Văn Vân, Cao Bá Quát:
những nét chính nư mục tiêu, người lãnh đạo, thành phần tham gia, kết quả…
2. Tư tưởng:
- Chính sách kinh tế của triều Nguyễn không phù hợp với yêu cầu lịch sử, nên kinh tế-xã hội không có điều kiện phát triển.
- Truyền thống chống áp bức boc lột của nhân dân ta dưới thời phong kiến
3. Kĩ năng:nhận xét nội dung các hình trong SGK, làm quen với việc sư tầm tranh ảnh liên quan đến thời kì lịch sử, phân tích nguyên nhân các hiện trạng chính trị-kinh tế thời Nguyễn…
II. CHUẨN BỊ:
1.Giáo viên:
- Bản đồ Việt Nam.
- Lược đồ các đơn vị hành chính Việt Nam thời Nguyễn (từ năm 1832) - Tranh ảnh về quân đội nhà Nguyễn.
2. Học sinh: nghiên cứu nội dung bài học.
III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC:
1. Kiểm tra bài cũ:
--- GV nhận xét bài kiểm tra 1 tiết.
2. Dạy bài mới:
Triều đại Tây Sơn tồn tại được 25 năm (1778-1802) thì sụp đổ. Sau khi Quang Trung đột ngột qua đời, giao lại quyền hành cho con trai là Quang Toản nhưng Quang Toản không đủ uy tín lãnh đạo triều đình nên đã bị Nguyễn Ánh phản công, lập ra triều Nguyễn.Chế độ phong kiến nhà Nguyễn được thiết lập.
HOẠT ĐỘNG CỦA GV VÀ HS NỘI DUNG GHI BẢNG
* Hoạt động 1:
GV giới thiệu tình hình triều Tây Sơn sau khi Quang Trung mất
GV(H): Nhân cơ hội triều Tây Sơn suy yếu, Nguyễn Ánh đã có hành động gì?
HS: Đem thuỷ binh ra lấn dần vùng đất của Tây Sơn.
GV sử dụng bản đồ Việt Nam tường thuật trận chiến Nguyễn Ánh lật đổ Tây Sơn: Sau khi chiếm được Quy Nhơn(tháng 6/1801), Nguyễn Ánh đánh thẳng ra Phú Xuân, Nguyễn Quang Toản phải chạy ra Bắc Hà. Khoản giữa năm 1802, Nguyễn Ánh huy động nhiều cánh quân thuỷ bộ đồng thời tiến ra Bắc.
Quân của Nguyễn Ánh lần lượt đánh chiếm vùng đất từ Quảng Trị đến Nam Định rồi tiến thẳng ra thăng Long. Quang Toản vượt sông Hồng chạy lên mạn Bắc Giang thì bị bắt. Triều đại Tây Sơn chấm dứt.
GV(H): Tại sao triều Tây Sơn lại thất bại nhanh chóng trước sự tấn công của Nguyễn Ánh?
(Quang Toản không đủ năng lực điều hành đất nưứoc, nộ bộ Tây sơn chia rẽ, suy yếu, nguyễn Ánh được sự giúp đỡ của tư bản Pháp)
GV(H): Nhà Nguyễn đã làm gì để lập lại chế độ phong kiến tập quyền?
HS: Nguyễn Ánh lên ngôi Vua, đặt niên hiệu Gia Long chọn Phú Xuân làm kinh đô, lập ra triều Nguyễn.Năm 1806 lên ngôi Hoàng đế.
GV bổ sung thêm: Vua trực tiếp nắm quyền từ trung ương đến địa phương..Tổ chức triều đình gồm 6 bộ:
- Bộ Hộ: lo việc tài chính thuế khoá, kho tàng, vật giá
- Bộ Lại: tổ chức quan lại, ban phẩm tước, soạn thảo chiếu chỉ
- Bộ Lễ : thi cử, tế tự, phong thần
- Bộ Binh: tuyển lính, các ngạch võ quan, điều động quân lính,an ninh xã hội.
I. Tình hình chính trị, kinh tế:
1. Nhà Nguyễn lập lại chế độ phong kiến tập quyền.
* Tổ chức bộ máy nhà nước:
- Năm 1802 Nguyễn Ánh đặt niên hiệu Gia Long chọn Phú Xuân làm kinh đô
- Năm 1806 Nguyễn Ánh lên ngôi hoàng đế, tổ chức lại bộ máy ở trung ương.
- Địa phương: chia nước ta thành 30 tỉnh 1 phủ trực thuộc.
--- - Bộ Hình: soạn luật, thi hành pháp luật,xét
duyệt tố tụng
- Bộ Công: xây dựng cung điện, lăng tẩm, thành luỹ, đóng tàu thuyền, đắp đườnh sá, mua vật liệu…
GV: Năm 1831-1832 nhà Nguyễn chia nước ta làm 30 tỉnh và 1 phủ trực thuộc (Thừa Thiên), đứng đầu mỗi tỉnh lớn là tổng đốc, còn các tỉnh nhỏ vừa là chức tuần phủ.
GV treo bản đồ hành chính Việt Nam yêu cầu HS kể tên các tỉnh dưới thời Nguyễn.
GV(H):Em có nhận xét gì về cách tổ chức đơn vị hành chính dưới triều Nguyễn?
(đây là lần đầu tiên trên một lãnh thổ thống nhất các đơn vị hành chính được sắp xếp một cách quy cũ)
* Hoạt động 2:
GV(H): Vua Gia Long chú trọng củng cố luật pháp như thế nào?
HS: Năm 1815 ban hành bộ "Hoàng Triều hình luật".
GV giới thiệu thêm về bộ luật: Bộ "Hoàng Triều hình luật" gồm 21 quyển với 398 điều luật và 1 quyển phụ lục với 30 điều, cộng là 22 quyển. Nội dung bộ luật thể hiện rõ ý đồ bảo vệ quyền hành tuyệt đối của nhà vua và đề cao địa vị của quan lại và gia trưởng. Tuy nói tham khảo các luật đời trước, nhưng trona thực tế bộ luật Gia Long đã dựa vào bộ luật nhà Thanh, những chi tiết thay đổi và bổ sung trong một số điều luật chiếm một tỉ lệ không nhiều.
GV(H): Nhà Nguyễn đã thi hành những biện pháp gì để củng cố quân đội?
HS: Xây dựng thành trì vững chắc.Lập hệ thống trạm ngựa từ Nam Quan đến Cà Mau.
GV hướng dẫn HS xem H62, 63.
+ Quan võ thời Nguyễn mình mặc áo bào ngồi trên lưng ngựa có lọng che rất oai phong.
+ Lính cận về thời Nguyễn trang bị đầy đủ.
GV(H): Nhà Nguyễn đã thực hiện chính sách ngoại giao như thế nào? Nhận xét chính sách đối ngoại của nhà Nguyễn?
HS: Đóng cửa không tiêp xúc với người ngoài, chỉ thuần phục nhà Thanh một cách mù quáng.
Như vậy chính sách ngoại giao nói trên vừa thiếu tinh thần tự chủ, vừa làm cho đát nước bị cô lập, tạo điều kiện cho thực dân Pháp xâm lược.
* Luật pháp:
- Năm 1815 Nhà Nguyễn ban hành bộ Hoàng triều luật lệ (luật Gia Long)
- Nội dung: bảo vệ tuyệt đối quyền hành của nhà vua, đề cao địa vị của quan lại và gia trưởng
*Quân đội:
- Nhiều binh chủng,trang bị trang phục vũ khí đầy đủ
-Xây dựng thành trì, hệ thống trạm ngựa
Quan tâm củng cố quân đội.
* Đối ngoại:
- Thuần phục nhà Thanh
--- GV bổ sung thêm: Các vua nhà Thanh thần phục
nhà Thanh vì cho rằng chỉ có hoàng đế phương Bắc mới là đấng chí tôn chí đại. Thực ra triều đình nhà Thanh ở nửa đầu thế kỉ XIX đàng ở trong tình trạng khủng hoảng trầm trọng, đang bị thực dân phương Tây kéo vào xâu xé đất nước…
- Đóng cửa không tiêp xúc với người ngoài
3. Củng cố, luyện tập:
GV củng cố lại những nội dung vừa tìm hiểu:
- Nhà Nguyễn lập lại chế đọ phong kiến tập quyền, mọi quyền hành tập trung vào tay vua - Nhà Nguyễn đề ra những chính scáh về luật pháp, ngoại giao…
4. Hướng dẫn về nhà:
- Học thuộc bài và chuẩn bị bài sau:" Kinh tế nhà Nguyễn"
- Làm bài tập trong vở bài tập.
IV. RÚT KINH NGHIỆM
………
………
Kiểm tra giáo án đầu tuần
TTCM:
Lê Thị Thanh
Ngày soạn: 10/04/2011 Tiết: 61