CHƯƠNG III: NƯỚC ĐẠI VIỆT THỜI TRẦN THẾ KỈ XIII-XIV
BÀI 13 NƯỚC ĐẠI VIỆT THẾ KỈ XIII ( TT)
II.Nhà Trần xây dựng quân đội và phát triển kinh tế I. Mục tiêu bài học:
1. Kiến thức:Thế kỉ XIII nhà Trần đã thực hiền nhiều biện pháp tích cực để xây dựng quân đội và củng cố quốc phòng, phục hồi và phát triển kinh tế. Do đó quân đội và quốc phòng của Đại Việt thời đó hùng mạnh, kinh tế phát triển.
2. Tư tưởng: Bồi dưỡng lòng yêu nước, tự hoà dân tộc đối với công cuộc xây dựng, củng cố và phát triển đất nước.
3. Kĩ năng: Làm quen với phương pháp so sánh.
II. Chuẩn bị bài giảng
* GV :
- Một số tranh ảnh, tư liệu liên quan đến thành tựu thủ công nghiệp thời Trần.
- Tranh ảnh trong SGK
* HS : nghiên cứu bài
III. Tiến trình tổ chức dạy học:
1. Ổn định:
2. Kiểm tra bài cũ:
Câu hỏi :
--- a/ Những điểm mới trong bộ máy quan lại và chính quyền địa phương thời Trần ?
b/ Pháp luật thời Trần có đặc điểm gì?
3.Bài mới:
Hoạt động giữa thầy và trò Nội dung kiến thức cần đạt
* Hoạt động 1
GV gọi HS đọc SGK phần 1
GV(H): Vì sao khi mới thành lập, nhà Trần rất quan tâm xây dựng quân đội và quốc phòng?
GIẢNG: Nhà nước ta luôn đứng trước nguy cơ ngoại xâm(nhất là thời kì đế quốc Mông Nguyên đang mở rộng xâm lược, vì vậy phải xây dựng quân đội vững mạnh và củng cố nền quốc phòng) GV(H): Tổ chức quân đội nhà Trần như thế nào?
HS: Quân đội nhà Trần gồm cấm quân và quân các lộ.
(Giảng) Cấm quân :Đạo quân bảo vệ kinh thành triều đình,chỉ chọn những trai tráng khoẻ mạnh ở quê hương nhà Trần.
Quân các lộ:Ở đồng bằng gọi là chính binh,ở miền núi gọi là phiên binh.
GV(H): Vì sao nhà Trần chỉ kén chọn những chàng trai khoẻ mạnh ở quê hương nhà Trần để vào cấm quân?
(vì để tăng cường độ tin cậy trong việc bảo vệ triều chính)
GV(H):Quân đội nhà Trần được tuyển chọn theo chính sách và chủ trương nào?
HS:Chính sách “ngụ binh ư nông” (tiếp tục chính sách của thời Lý).
Chủ trương “quân lính cốt tinh nhuệ không cốt đông”
GV(giảng) Nhân dân ta dưới thời Trần rất chuộng võ nghệ,các lò vật được mở khắp nơi,vì vậy quân đội nhà Trần luôn được học tập binh pháp và rèn luyện võ nghệ.
(sử dụng hình 27 SGK để chứng minh cho việc tăng cường củng cố quốc phòng của triều Trần).
GV(H): Bên cạnh việc xây dựng uan đội nhà Trần còn làm gì để củng cố quốc phòng?
-HS dựa vào nội dung SGK trả lời câu hỏi - GV nhận xét và bổ sung thêm
GV(H): Em hãy cho biết những điểm giống nhau và khác nhau giữa quân đội nhà Trần với quân đội
1. Nhà Trần xây dựng quân đội và củng cố quốc phòng:
- Quân đội nhà Trần gồm
+cấm quân: bảo vệ kinh thành triều đình,chỉ chọn những trai tráng khoẻ mạnh ở quê hương nhà Trần.
+ quân các lộ: ở đồng bằng gọi là chính binh,ở miền núi gọi là phiên binh.
- Được tuyển chọn theo chủ trương
“cốt tinh nhuệ không cốt đông”. Được tuyển dụng theo chính sách" Ngụ binh ư nông"
- Nhà Trần còn chú trọng đến việc củng cố quốc phòng
--- nhà Lý?
- HS các nhóm tiến hành thảo luận nhóm, trình bày nội dung thảo luận
- Gv nhận xét và bổ sung thêm
* Hoạt động 2
GV(H):Nhà Trần làm gì để phát triển nông nghiệp?
HS: Đẩy mạnh khai hoang để mở rộng diện tích sản xuất.
Đắp đê phòng lụt,nạo vét kênh mương.
GV(H):Tên của chức quan nhà Trần đặt để trông coi việc sửa chửa đắp đê gọi là gì?
HS: Hà đê sứ.
GV(giảng):Vua Trần hạ lệnh đắp đê từ đầu nguồn các con sông đến bãi biển.
Bên cạnh đó ,việc nạo vét các con kênh đào được chú trọng để đảm bảo giao thông và tưới tiêu cho đồng ruộng.
GV (H) : Nhận xét gì về chủ trương phát triển nông nghiệp của thời Trần?
HS: Các chủ trương đó phù hợp, kịp thời để phát triển nông nghiệp.
GV (giảng) Nhờ có chính sách và cùng với sự cố gắng của người dân, nông nghiệp thời Trần nhanh chóng được phục hồi và phát triển.Từ đó,có tác dụng thúc đẩy nền thủ công nghiệp và thương nghiệp phát triển
Nhà Trần khuyến khích các xưởng thủ công nhà nước sản xuất các đồ gốm, dệt, chế tạo vũ khí.
GV(H): Kể tên các nghề thủ công trong nhân dân?
HS: Làm gốm tráng men , đúc đồng, làm giấy,...
(giới thiệu: hình 28 SGK)
GV(H): Nhận xét về tình hình thủ công nghiệp thời trần thế kỉ XIII?(đang từng bước khắc phục và phát triển mạnh)
GV(H): Thương nghiệp thời Trần có điểm gì đáng chú ý?
HS suy nghĩ trả lời câu hỏi
GV(giảng): Do vậy, các làng xã mọc lên nhiều nơi. Kinh thành Thăng Long đã có tới 61 phường, hoạc động tấp nập.
GV( giảng): Việc buôn bán với thương nhân nước ngoài diển ra sôi nổi ở cac của biển: Hội Thống,
2. Phục hồi và phát triển kinh tế:
a. Nông nghiệp:
- Chú trọng khai hoang đắp đê, nạo vét kênh mương .
⇒phù hợp, kịp thời, chứng tỏ ý thức chăm lo đến sự phát triển nông nghiệp và đời sống nhân dân.
b. Thủ công nghiệp:
- Thủ công nghiệp nhà nước: sản xuất các đồ gốm, dệt, chế tạo vũ khí.
- Thủ công gnhiệp nhân dân: : Làm gốm tráng men , đúc đồng, làm giấy,...
⇒ đang từng bước khắc phục và phát triển mạnh)
c.Thương nghiệp: buôn bán với nước ngoài rất phát triển.
--- Vân Đồn.
4. Sơ kết bài học:
a. Củng cố : GV chốt lại những nội dung chính của bài học:
- Nguyên nhân dẫn đến sự thành lập nhà Trần và các chủ trương và biện pháp xây dựng quân đội củng cố quốc phòng của nhà Trần
- Những chủ trương biẹn pháp đó cùng với tinh thần lao động cần cù, sáng tạo của nhân dân đã đưa Đại Việt trở thành một quốc gia hùng cường
b. Dặn dò :
- Về nhà học thuộc bài và làm bài tập trong Vở bài tập
- Xem trước bài " Ba lần kháng chiến chống quân xâm lược Mông-Nguyên"
Ngày soạn:05/11/2010 Tiết 24