PHÁT TRIỂN TRONG NĂM 2016
2. Triển vọng kinh tế 2016
Một là, tăng trưởng GDP năm 2016 tăng trưởng theo xu hướng tiệm tiến ngoại suy. Các yếu tố thúc đẩy tăng trưởng chủ yếu tiếp nối đà phát triển, diễn biến của năm 2015. Chưa có yếu tố đột phá cho tăng trưởng trong ngắn hạn. Chi tiêu công tiếp tục gặp khó khăn do hạn chế của ngân sách. Các FTA được đánh giá là động lực cho tăng trưởng vẫn chưa có hiệu lực (TPP, FTA Việt Nam- EU…). AEC vẫn đang trong quá trình hoàn thiện các quy định. Do vậy, mức tăng trưởng GDP của năm 2016 sẽ tương đương hoặc cao hơn 0,1-0,2 điểm phần trăm so với năm 2015. Bên cạnh đó, lạm phát tiếp tục duy trì ở mức thấp hơn tăng trưởng GDP. Mục tiêu lạm phát đặt mức dưới 5%. Lạm phát thấp được duy trì bởi mức giá thấp của nhóm hàng nguyên vật liệu sản xuất và năng lượng, đặc biệt là giá dầu (dự báo giá dầu Brent từ mức 57 USD/thùng xuống còn 53 USD/một thùng, dầu Mỹ từ 52 USD/thùng xuống còn 48 USD/thùng)9. Dự báo của ADB cho thấy, lạm phát cả năm năm 2016 đạt 4% (điều chỉnh tháng 11 năm 2015).10 Dự báo của Ủy ban Giám sát Tài chính Quốc gia, lạm phát khoảng 3,5-4,5%, tùy thuộc vào mức độ cải cách giá hàng hóa cơ bản và dịch vụ công.
Hai là, thâm hụt ngân sách tiếp tục ở mức 5%, tương đương 2015. Nguồn thu tiếp tục bị thu hẹp. Thu từ thuế tiếp tục giảm do chính sách cắt giảm thuế theo các FTA sắp có hiệu lực và cam kết gia nhập WTO, giảm thuế thu nhập doanh nghiệp và điều chỉnh danh mục chịu thuế thu nhập cá nhân. Thu từ dầu thô tiếp tục giảm trong năm 2016 do sự suy giảm của giá dầu thế giới. Nguồn đi vay bị thắt chặt, do dự báo nợ công sẽ chạm mức trần an toàn 65% của Quốc hội
8Vnexpress (2015), Dòng vốn ngoại tạo cú hích cho thị trường bất động sản.http://kinhdoanh.
vnexpress.net/tin-tuc/bat-dong-san/dong-von-ngoai-tao-cu-hich-cho-thi-truong-bat-dong-san- 3291322.html
9 Cafef.vn (2015), Moody’s hạ dự báo giá dầu năm 2016. http://cafef.vn/hang-hoa-nguyen- lieu/moody-s-ha-du-bao-gia-dau-nam-2016-20151020165929152.chn
10 ADB (2015), Asian Development outlook 2015 Update: Enabling women, energizing Asia.
(khoảng 64,5%). Chi tiêu có xu hướng giảm tăng do các chính sách thắt chặt chi tiêu thường xuyên, tinh gọn bộ máy, nhưng trong năm 2016 chưa có nhiều thay đổi. Chi trả nợ tiếp tục lớn, đặt gánh nặng lên chi ngân sách. Sức ép chi ngân sách vẫn tiếp tục tăng. Theo dự báo của Ủy ban Tài chính- Ngân sách của Quốc hội, năm 2016, dự báo chi ngân sách tăng 11%, trong khi thu ngân sách chỉ tăng 9,4%.11
Ba là, chính sách tiền tệ chủ động, linh hoạt, phối hợp chặt chẽ với chính sách tài khóa và các chính sách vĩ mô. Lãi suất cho vay có khả năng tăng nhẹ do tăng tỷ lệ lạm phát (dự báo khoảng 4% so với mức 2% của năm 2015). Chính sách nới lỏng tín dụng tiếp tục được thực hiện, nhằm đạt được mục tiêu tăng trưởng cao hơn năm 2015. Mục tiêu tăng trưởng tín dụng được Ngân hàng Nhà nước đặt ra từ 18-20%.12 Tỷ giá được điều chỉnh nhạy bén hơn. Tỷ giá VND/USD tiếp tục điều chỉnh theo hướng tăng. Dự báo của HSBC, tỷ giá VND/USD có thể đạt 23.300 vào cuối năm 2016.13
Bốn là, xuất khẩu năm 2016 tăng trưởng khá về số lượng, nhưng tăng chậm hơn về giá trị do giá thế giới giảm đối với một số hàng nông sản chủ lực của Việt Nam như cao su, cà phê, gạo, cá tra, cá basa. Chưa có nhiều đột biến về số lượng xuất khẩu trong năm 2016 do hầu hết các FTA mới chưa có hiệu lực (chưa được giảm thuế). Trong các thị trường chính, xuất khẩu sang thị trường Mỹ sẽ tăng khá do sự phục hồi của kinh tế Mỹ. Xuất khẩu sang các nước ASEAN tăng khá do việc hình thành AEC từ cuối năm 2015. Nhập khẩu trong năm 2016 tăng nhanh, đặc biệt là nhóm hàng máy móc, thiết bị để xây dựng các nhà máy sản xuất chuẩn bị cho các FTA mới có hiệu lực.
Năm là, cải cách doanh nghiệp nhà nước tiếp tục xu thế của năm 2015.
Số lượng doanh nghiệp cổ phần hóa trong năm 2016 tương đương mức của năm 2015. Số vốn thoái ra ngoài ngành của tập đoàn, tổng công ty nhà nước cao hơn mức của năm 2015. Hiệu quả sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp nhà nước tiếp tục được cải thiện.
Sáu là, môi trường kinh doanh tiếp tục được cải thiện, tiếp tục tập trung vào lĩnh vực đầu tư công và hoạt động đấu thầu. Dự thảo Nghị định hướng dẫn Luật Đầu tư công, Thông tư quy định về mẫu giám sát và đánh giá đầu tư, Thông tư
11Vneconomy (2015). Ngân sách 2016: Tăng chi nhiều hơn tăng thu. http://vneconomy.vn/thoi- su/ngan-sach-2016-tang-chi-nhieu-hon-tang-thu-2015102004165371.htm
12 Tổng kết hoạt động ngành ngân hàng năm 2015.
13 Vneconomy.vn (2015). HSBC dự báo tỷ giá lên 22.800 VND vào cuối năm.
http://vneconomy.vn/tai-chinh/hsbc-du-bao-ty-gia-len-22800-vnd-vao-cuoi-nam- 2015100205436216.htm
hướng dẫn về đấu thầu hàng hóa qua mạng, Thông tư quy định về đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ đấu thầu,… đang trong quá trình lấy ý kiến hoàn thiện.
Bảy là, tăng trưởng giá trị đầu tư năm 2016 tiệm tiến mức của năm 2015 (trên 10%) với hai động lực là kinh tế trong nước và kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài do xu thế “đón đầu” các FTA mới. Đầu tư của khu vực nhà nước tiếp tục không tăng mạnh, qua đó tổng vốn đầu tư xã hội sẽ không tăng mạnh, không tăng thậm chí giảm nhẹ, xuất phát từ các khó khăn trong thu ngân sách và gánh nặng chi thường xuyên và chi trả nợ.
Tám là, cơ sở hạ tầng tiếp tục được cải thiện. Trong đó, PPP được đánh giá là trọng tâm trong huy động nguồn vốn xã hội cho phát triển cơ sở hạ tầng, đặc biệt là hạ tầng giao thông vận tải. Trong năm 2016, hàng loạt thông tư hướng dẫn Nghị định số 15/2015/NĐ-CP được ban hành, góp phần thúc đẩy dòng vốn tư nhân vào các dự án cơ sở hạ tầng: Thông tư hướng dẫn chung Nghị định 15, Thông tư về lựa chọn dự án, đề xuất dự án, báo cáo nghiên cứu khả thi, Thông tư hướng dẫn sử dụng, quản lý nguồn vốn phát triển dự án,…
Chín là, các vấn đề nhân lực và chất lượng nguồn nhân lực tiếp tục được điều chỉnh. Đây sẽ là một trong những trọng tâm trong năm 2016. Cách thức thi và tuyển sinh đại học tiếp tục được điều chỉnh phù hợp hơn. Mất cân đối cung- cầu lao động với nhóm lao động trình độ đại học tiếp tục gia tăng do việc mở rộng tuyển sinh đại học những năm trước đây, cũng như số lượng việc làm tạo ra chưa đủ bù đắp sự dư thừa cung lao động trình độ này. Chế độ tính bảo hiểm chưa có thay đổi đột biến, do lộ trình áp dụng cách tính mới là từ năm 2018. Tuy nhiên, cách tính bảo hiểm mới tiếp tục được đưa ra bàn thảo, và sẽ có điều chỉnh phù hợp với tình trạng doanh nghiệp và người lao động. Đây sẽ là một trong những trọng tâm của chính sách trong những năm tới.
Mười là, thị trường bất động sản tiếp tục khởi sắc, nhưng vẫn cho thấy một số rủi ro nhất định. Một là, có khả năng dư cung căn hộ lớn, do hàng loạt các dự án mới hoàn thành/chào bán trong năm 2016 trong khi sức hấp thụ của thị trường còn hạn chế. Nguồn cung sản phẩm đến hết 2016 tại Thành phố Hồ Chí Minh sẽ đạt khoảng 57.500 đơn vị sản phẩm. Tại Hà Nội, năm 2016 cũng sẽ có thêm khoảng 24.000 căn hộ từ 43 dự án sẽ gia nhập thị trường. Khả năng hấp thụ của thị trường nhìn chung sẽ suy giảm (quý 3/2015 chỉ đạt khoảng 35% tại Hồ Chí Minh). Hai là, phân khúc biệt thự, nhà liền kề vẫn là điểm nghẽn của thị trường, khi số lượng tồn kho lớn, nhu cầu hạn chế, trong khi hàng loạt các dự án mới khởi công trong năm 2015 sẽ được chào bán trong năm 2016. Khả năng tăng trưởng mạnh có thể đạt đến những chưa có nhiều dữ kiện để cho rằng thị trường bất động sản sẽ bị bong bóng trong năm 2016.