NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC
5. Kiến nghị cơ cấu nguồn thu Ngân sách Nhà nước
Nguyên tắc: Để tăng tính bền vững cho NSNN nói chung và thu NSNN nói riêng vấn đề mấu chốt là cơ cấu lại nguồn thu, chuyển dịch sang thu từ hoạt động sản xuất kinh doanh trong nước, giảm sự phụ thuộc vào các nguồn thu từ tài nguyên và các khoản thu từ nước ngoài vốn luôn bấp bênh và có thể gây những ảnh hưởng và hệ quả tiêu cực trong tương lai. Tuy nhiên, để cơ cấu lại nguồn thu NSNN không thể chỉ mang tính chủ quan của những người làm chính sách mà
cần kết hợp đồng bộ các giải pháp cả về kinh tế và xã hội trên nền tảng sẵn có tình hình kinh tế trong nước.
Một là, thu NSNN phải lấy mục tiêu nuôi dưỡng nguồn thu là mục tiêu quyết định đến sự ổn định và phát triển nguồn thu. Đơn cử như việc giảm thuế suất thuế thu nhập doanh nghiệp xuống còn 22% hay tới đây là 20%. Trong ngắn hạn số thu về thuế này có xu hướng giảm. Nhưng trước áp lực kinh tế trong nước và thế giới vẫn chưa hồi phục hoàn toàn giảm thuế hay khuyến khích đầu tư là biện pháp nuôi dưỡng nguồn thu trong tương lai.
Hai là, chuyển dịch theo hướng tăng cường tỷ trọng các nguồn thu trong nước, các nguồn thu từ thuế trực thu như thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế thu nhập cá nhân, bổ sung thêm thuế đánh vào tài sản. Cần tiếp tục hoàn thiện hệ thống chính sách thuế, phí trên cơ sở xác định mức độ động viên phù hợp, cải cách cơ cấu hệ thống chính sách với cơ cấu hợp lý giữa các loại thuế trực thu, gián thu và tài sản. Tăng cường công tác tuyên truyền, hỗ trợ người nộp thuế ở tất cả các khâu, các bộ phận, các lĩnh vực, đảm bảo phương châm hành động theo tuyên ngôn ngành thuế: “Minh bạch, chuyên nghiệp, liêm chính, đổi mới” đi vào thực chất. Đẩy mạnh áp dụng các biện pháp thu nợ và cưỡng chế nợ thuế nhằm hạn chế nợ mới phát sinh, động viên kip thời nguồn lực cho NSNN.
Ba là, cần đổi mới quy trình NSNN nói chung và quy trình NSĐP nói riêng theo hướng tách bạch, rõ ràng. Muốn bảo đảm tính độc lập tương đối của chính quyền địa phương trong việc lập, quyết định dự toán, phân bổ và phê chuẩn quyết toán NSĐP thì Chính phủ cần phải bỏ cơ chế giao chỉ tiêu nhiệm vụ thu cho các địa phương, thay vào đó là cơ chế thu theo luật - địa phương phải chấp hành.
Xem xét lại cơ chế thưởng vượt dự toán thu cho các địa phương, coi việc chấp hành pháp luật thu ngân sách là trách nhiệm của chính quyền các cấp.
Bốn là, cần có sự phối hợp tích cực giữa các bộ, ban, ngành chính quyền từ Trung ương tới địa phương trong việc tháo gỡ khó khăn về thủ tục hành chính, tiếp cận vốn, mặt bằng sản xuất..., tạo môi trường thuận lợi để doanh nghiệp đầu tư phát triển sản xuất kinh doanh, tăng nguồn thu cho ngân sách.
Năm là, tăng kim ngạch xuất khẩu đi đôi với đẩy mạnh các biện pháp chống buôn lậu, gian lận thương mại; tiếp tục thực hiện hiệu quả các giải pháp tháo gỡ khó khăn cho các doanh nghiệp. Bên cạnh đó có chế tài thích hợp chống nợ thuế và chống chuyển giá.
Sáu là, xem xét lại tính chất của các nguồn thu. Các nguồn thu có tính không thường xuyên như thu từ dầu thô hay thuế tài nguyên từng bước chuyển sang nhóm thu không thường xuyên để dành cho chi đầu tư phát triển, xem xét lại và cơ cấu lại chi thường xuyên sao cho chi thường xuyên phải nhỏ hơn thu thường xuyên sau khi tách thu dầu tho và thuế tài nguyên ra khỏi thu thường xuyên.
Bảy là, cần xem lại khoảng 40 quỹ ngoài NSNN, đây là các quỹ thực hiện những chức năng riêng biệt nhưng thực tế các quỹ này kết dư hàng chục nghìn tỷ những không được quản lý thống nhất và liên thông kiểm soát qua KBNN. Từ đó nhiều thờ điểm NSNN thiếu hụt những quỹ ngoài ngân sách kết dư lớn, làm thay đổi tính bền vững của NSNN nói chung và méo mó nguồn thu chung của Nhà nước.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Luật số 01/2002/QH11 Luật Ngân sách Nhà nước, Quốc hội ban hành ngày 16 tháng 12 năm 2002; Luật số 83/2015/QH13 Luật NSNN năm 2015 có hiệu lực ngày 1/1/2017.
2. Kho bạc Nhà nước, Báo cáo thu NSNN các năm 2005, 2006, 2007, 2008, 2009, 2010, 2011, 2012, 2013, 2014, dự toán 2015.
3. Bộ Tài chính, Số liệu công khai NSNN các năm 2004, 2005, 2005, 2007, 2008, 2009, 2010, 2011, 2012, 2013, 2014, dự toán 2015.
4. Báo cáo kinh tế xã hội 2014-2015 của Bộ Tài chính - đăng website Bộ Tài chính.
5. GS.TS. Vương Đình Huệ (2008), Cơ sở lý luận và thực tiễn phân tích, đánh giá tính bền vững của Ngân sách Nhà nước trong kiểm toán báo cáo quyết toán NSNN, đề tài nghiên cứu khoa học cấp Bộ.
6. Website của Tổng cục Thống kê (www.gso.gov.vn) và của Ngân hàng Nhà nước (www.sbv.gov.vn).