TÌNH HÌNH VÀ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN
2. Một số giải pháp phát triển thương mại ở nước ta
Thị trường và thương mại cho tăng trưởng kinh tế của Việt Nam cũng như nhiều nước khác luôn luôn khó khăn. Vấn đề thị trường và thương mại không phải là vấn đề của một nước riêng lẻ nào, mà trở thành vấn đề trọng yếu của nền kinh tế thị trường. Vì vậy, việc hình thành một hệ thống các biện pháp phát triển thương mại, logistics trở thành công cụ quan trọng nhất để chiếm lĩnh thị trường trong nước và nước ngoài. Mục đích của các biện pháp này là nhằm hỗ trợ sản xuất, thúc đẩy tiêu thụ sản phẩm, xuất khẩu với những chi phí thấp, tạo điều kiện cho các doanh nghiệp, các hộ sản xuất kinh doanh tự do cạnh tranh trên thị trường.
Đối với hoạt động ngoại thương, để phát triển xuất khẩu giai đoạn 2011 - 2020, định hướng đến năm 2030, Nhà nước ta đã đề ra các giải pháp chủ yếu như phát triển sản xuất, chuyển dịch cơ cấu kinh tế; phát triển thị trường; chính sách tài chính, tín dụng và đầu tư phát triển sản xuất hàng xuất khẩu; đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng giao nhận kho vận và đẩy nhanh xã hội hóa hoạt động dịch vụ logistics; đào tạo phát triển nguồn nhân lực; kiểm soát nhập khẩu; nâng cao sức cạnh tranh của doanh nghiệp và vai trò của hiệp hội ngành hàng... Trên góc độ quản lý, phát triển thị trường và thương mại phù hợp với quá trình hội nhập, cần thiết phải tập trung vào những vấn đề sau.
1. Cần có nhận thức toàn diện hơn về thương mại dịch vụ trong điều kiện hội nhập và phát triển, hình thành thị trường thống nhất ASEAN. Phải coi thương mại, logistics là điều kiện, tiền đề thúc đẩy sản xuất hàng hoá phát triển, nâng cao mức hưởng thụ của người tiêu dùng và góp phần đẩy nhanh quá trình chuyển đổi mô hình tăng trưởng kinh tế ở Việt Nam. Trên cơ sở định hướng phát triển của ngành thương mại đến năm 2020, tầm nhìn 2020 cần bổ sung và hoàn thiện hệ thống các chỉ tiêu kinh tế - kỹ thuật trong lĩnh vực thương mại dịch vụ, đặc biệt là bổ sung các chỉ tiêu mới về lĩnh vực dịch vụ tiến bộ, dịch vụ logistics trong nền
kinh tế quốc dân để phù hợp với sự phát triển trong khu vực và trên thế giới. Hệ thống các chính sách phát triển, các văn bản pháp quy về lĩnh vực thương mại cần được bổ sung kịp thời những khoảng trống nhằm đưa hoạt động thương mại dịch vụ theo đúng quy tắc của thị trường, trong trật tự, kỷ cương pháp luật.
2. Tổ chức hợp lý hệ thống các mối quan hệ kinh tế trong thương mại, dịch vụ trên cơ sở phát triển đồng bộ hệ thống logistics ở các địa phương và vùng lãnh thổ trên cả nước. Trước hết, phải mở rộng và phát triển các mối quan hệ kinh tế ổn định và lâu dài, nhất là trong lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn ở Việt Nam giữa các doanh nghiệp thương mại với các doanh nghiệp sản xuất các hộ sản xuất kinh doanh để tạo thị trường tiêu thụ ổn định. Cần ưu tiên đầu tư vốn, khoa học công nghệ để quy hoạch, phát triển hệ thống các trung tâm logistics, cụm logistics trong cả nước. Coi đây là mô hình liên kết hiệu quả trong phân phối, lưu thông hàng hóa cho các địa phương, vùng lãnh thổ nhằm khai thác hiệu quả cơ sở hạ tầng giao thông, kết cấu hạ tầng thương mại đã được đầu tư gần 30 năm nay ở Việt Nam, qua đó để phát triển thị trường, thương mại nội địa, nhất là thúc đẩy tiêu thụ nông sản phẩm cho các địa phương.
3. Cần phát triển các hoạt động dịch vụ với những hình thức dịch vụ tiến bộ theo hướng văn minh, hiện đại. Biện pháp kích cầu đối với thị trường trong nước quan trọng nhất hiện nay là các doanh nghiệp phải thực sự phấn đấu để nâng cao chất lượng sản phẩm, bảo đảm an toàn thực phẩm, hạ giá bán các sản phẩm của mình lưu thông trên thị trường. Cần coi trọng quy hoạch cơ sở hạ tầng logistics ở những vùng trọng điểm, tập trung nhu cầu, bảo đảm hàng hóa lưu thông thông suốt trong thị trường nội địa và giao lưu buôn bán với nước ngoài. Cần hình thành các chỉ tiêu đánh giá sự phát triển dịch vụ và chuỗi cung ứng sản phẩm trong các ngành và các doanh nghiệp.
4. Đẩy mạnh công tác nghiên cứu thị trường và xúc tiến thương mại, đặc biệt là tìm các biện pháp để khai thác có hiệu quả thị trường trong nước, trước hết cho những mặt hàng lâu nay xuất khẩu có khối lượng tăng nhưng giá trị kim ngạch tăng không tương xứng và thường biến động bất lợi trên thị trường thế giới. Cần có những biện pháp tích cực từ Bộ, ngành, địa phương đến doanh nghiệp để củng cố và mở rộng thị trường trong nước, thị trường khu vực trong điều kiện hình thành cộng đồng kinh tế ASEAN thời gian tới.
5. Nhà nước và doanh nghiệp cần đầu tư nhiều hơn và có hiệu quả hơn vào yếu tố nguồn lực, nhất là nguồn lực lao động nhằm nâng cao năng lực và chất
lượng hoạt động thương mại để mở rộng thị trường trong nước và hội nhập quốc tế có hiệu quả, nhất là trong điều kiện hình thành AEC. Công tác đào tạo và bồi dưỡng nguồn nhân lực cho thương mại là một yêu cầu rất bức xúc hiện nay, là yếu tố rất quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả kinh doanh, tận dụng hiệu quả cơ hội từ việc hình thành AEC, tham gia hiệu quả chuỗi cung ứng sản phẩm khu vực và quốc tế.
Ngoài ra cần phải có các giải pháp tích cực, đồng bộ cả trước mắt và lâu dài để giải quyết tốt hơn, hiệu quả hơn các vấn đề như phải đẩy nhanh quá trình chuyển đổi mô hình tăng trưởng một cách thực chất hơn và cơ cấu lại nền kinh tế của Việt Nam; cải cách mạnh mẽ thể chế pháp luật, môi trường kinh doanh để tạo động lực mới cho tăng trưởng và phát triển ở nước ta. Cần có những nghiên cứu bài bản, sâu sắc về thị trường và logistics của các nước để tận dụng các cơ hội nhằm thúc đẩy xuất khẩu hàng hóa của Việt Nam. Sớm đầu tư, xây dựng cơ sở hạ tầng logistics hiện đại, đồng bộ nhưng phải được kết nối nhằm thúc đẩy phân phối và lưu thông hàng hóa, giảm chi phí logistics, nâng cao khả năng cạnh tranh cho hàng xuất khẩu của Việt Nam…
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Báo cáo tình hình kinh tế - xã hội năm 2015 và KH phát triển kinh tế - xã hội 2016, số 526/BC-CP, 17/10/2015.
2. Quyết định số 2471QĐ/TTg ngày 28/12/2011 phê duyệt chiến lược xuất nhập khẩu hàng hóa thời kỳ 2011 - 2020 và định hướng đến năm 2030.
3. Nghị định 187/2013/ NĐ-CP ngày 20/01/2013 quy định chi tiết thi hành Luật thương mại về hoạt động mua, bán hàng hoá quốc tế và các hoạt động đại lý mua, bán, gia công và quá cảnh hàng hoá với nước ngoài.
4. Niên giám Thống kê năm 2013.