XÂM LƯỢC MÔNG – NGUYÊN
II. Sự phát triển văn
1. Đời sống văn hoá
Gv: Cho hs đọc (SGK)
H1: Hãy kể tên một vài tín ngưỡng trong nhân dân ?
Gv: Nêu một số ví dụ thực tế (vua Hùng có công dựng nước, Trần Hưng Đạo ...)
H2: Đạo phật thời Trần so với thời Lý như thế nào ?
H3: Nêu những dẫn chứng chứng tỏ phật giáo phát triển ? Gv: Cho hs đọc đoạn chữ in Nghieâng “ Traàn Nhaân Toâng...
”(SGK – 71)
Gv: Tuy đạo phật không phải là quốc giáo, không ảnh hưởng đến chính trị, chùa chiền không phải là nơi dạy học mà là trung tâm sinh hoạt văn hoá
H3: So với Phật giáo thì nho giáo phát triển như thế nào ?
Tại sao thời kì này nho giáo được chú trọng hơn ?
Gv: Nhiều nhà nho được bổ nhiệm vào những chức vụ quan trọng
+ Trương Hán Siêu, Phạm Sư Mạnh, Chu Văn An ...
Gv: Giới thiệu thầy Chu Văn An sinh 25.8.1292 là người ham học, liêm khiết→tiến sĩ thời Trần không làm quan mà về quê dạy học
- Hs: đọc (SGK)
- Hs: Thờ tổ tiên, thờ các anh hùng dân tộc, những người có công ...
- Hs : Có phát triển hơn nhưng không mạnh bằng thời Lý .
Hs: “Nhân dân quá nữa làm sư, trong nước chỗ nào cũng có chùa”
→Nhiều người đi tu kể cả những người thuộc tầng lớp qui tộc
Vua Trần Nhân Tông trở thành ông tổ của thiền phái Trúc Lâm ở Đại Việt .
- Hs: Nho giáo phát triển hôn
Hs: Nhu cầu xây dựng bộ máy nhà nước của giai cấp thoáng trò
- Những tín ngưỡng cổ truyền vẫn được phổ biến trong nhân dân và có phần phát triển hơn
- Phật giáo phát triển, chùa chiền mọc lên khắp nơi, người đi tu nhiều .
- Nho giáo được phát triển hơn trước. Do nhu cầu xây dựng bộ máy nhà nước của giai caáp thoáng trò
8’
→ Về sau được Trần Minh Tông mời giữ chức Tư nghiệp Quốc tử Giám→thời Trần Dụ Tông nhà Trần đổ nát, quan lại tham lam nhũng nhiễu dân chúng, ông dâng sớ lên vua xin cheựm 7 teõn nũnh thaàn nhửng vua không nghe→ từ quan→Chí linh dạy học→qua đời được thờ Quốc tử Giám
H4: Các hình thức sinh hoạt văn hoá dân gian như thế nào ?
H5: Nêu ví dụ và liên hệ hình thức sinh hoạt văn hoá còn đến ngày nay
Gv: Từ vua đến người dân lao động đều yêu thích các hoạt động văn ngheọ, theồ duùc theồ thao
H6: Nêu những dẫn chứng về tập quán chống giặc giản dị của nhân daân ta ?
Gv: Bên ngoài giản dị nhưng ẩn chứa bên trong là tinh thần thượng võ, lòng yêu quê hương đất nước, trọng nhân nghĩa .
H6: Có nhận xét gì về hoạt động văn hoá dưới thời Trần ? Nguyên nhân của sự phát triển văn hoá ? Thời Trần giáo dục, thi cử phát triển đào tạo nhiều nho sĩ trí thức giỏi và trong 3 lần kháng chiến quân Mông Nguyên thắng lợi vẻ vang, lòng tự hào tự cường dân tộc đã khơi dậy các nho sĩ
- Hs: Phoồ bieỏn trong nhaõn daân
Hs: Chèo, tuồng, muá rối, đua thuyền ,đấu vật...
- Hs: Đi chân đất, quần áo đơn giản (áo đen, áo tứ thân, cạo trọc đầu)
→ Hs: Văn hoá phong phú, đa dạng và nhiều vẻ mang đậm tính dân tộc
- Các hình thức sinh hoạt văn hoá dân gian rất phổ biến và phát triển : Ca hát, nhảy múa
- Các tập quán sống giản dị rất phổ biến
⇒Sinh hoạt văn hoá đa dạng, phong phú, mang đậm tính dân tộc .
2. Hoạt động 2: Vài nét về tình hình văn học thời Trần ? 2 Văn học Gv: Cho hs đọc (SGK)
H1: Cho biết vài nét về tình hình văn học thời Trần ?
- Hs đọc
Hs: Phát triển mạnh - Văn học chữ Hán và chữ Nôm được phát triển mạnh
9’
Vì sao phát triển mạnh và mang đậm lòng yêu nước,tự hào dân tộc
?
Hãy kể tên 1 số tác phẩm ?
Gv: ⇒Văn hoá phát triển cao mang đậm bản sắc dân tộc, chứa đựng sâu sắc lòng yêu nước
Hs: Phản ảnh niềm tự hào dân tộc về 1 thời hào hùng lịch sử
Hs: Hịch tướng sĩ ( Trần Quoác Tuaán)
+ Phò giá về kinh (Trần Quang Khải)
+ Phú sông Bạch đằng ( Trương Hán Siêu)
- Nội dung phong phú và làm rạng rỡ cho văn hoá Đại Việt
3. Hoạt động 3: Rút ra nhận xét về tình hình gíáo dục, khoa học, kĩ thuật thời Trần so với thời Lý ?
3. Giáo dục và khoa học kĩ thuật H1: Tình hình gíao dục thời Trần
như thế nào ?
Gv: Tiêu biểu thời Trần là thầy giáo Chu Vaên An
Gv: Gọi hs đọc SGK – 72
H2: Viện quốc sử có nhiệm vụ gì ? Do ai đứng đầu ?
Gv: Trần Quốc Tuấn viết tác phẩm
“Binh thư yếu lược”→Ông là nhà quân sự tài ba
Gv: Cuoỏi theỏ kổ XIV Hoà Nguyeõn Trừng Chế tạo thành công súng thần cơ và biết đóng nhiều thuyền lớn .Có hiệu qủa trong chiến đấu
Hs: Phát triển hơn thời nhà Lý ,do nhu cầu càng cao của nhân dân và tăng cường đội ngũ trí thức cho đất nước .
→kể cả trường công, trường tử
Hs:
+ Viết sử : Do Lê Văn Hưu đứng đầu
+ 1272 biên soạn bộ “Đại Việt sử kí” gồm 30 quyển.
Đây là bộ chính sử đầu tiên có giá trị ở nước ta
+ Y học: ( thuốc nam ) Tuệ Tổnh
+ Thiên văn học: Đặng Lộ, Trần Nguyên Đán
a. Giáo dục :
+ Trường học mở ra nhieàu
+ Các kì thi chọn người giỏi được tổ chức thường xuyeân .
b. Khoa học –kĩ thuật:
- Lập ra Viện quốc sử.
1272 bộ “Đại Việt sử kí”
ra đời
- Quân sự: Với bộ
“Binh thử yeỏu lược”→đánh dấu bước phát triển về lí luận quân sự
- Y học:, khoa học kĩ thuật cũng đạt được nhiều thành tựu . H3: Có nhận xét gì về tình hình
giáo dục, khoa học – kĩ thuật thời Trần ?
Hs: Phát triển mạnh có nhiều đóng góp cho văn hoá dân tộc tạo bước phát triển cao cho nền văn minh Đại Vieọt
4. Hoạt động 4: Nét độc đáo về nghệ thuật kiến trúc, điêu khắc thời Trần
4. Nghệ thuật kiến truực, ủieõu khaộc
Gv: Học sinh đọc (SGK)
H1: Nêu một số công trình kiến trúc thời Trần ?
H2: Rút ra nhận xét về nghệ thuật kiến trúc, điêu khắc thời Trần ? Gv: Giới thiệu 1 số tranh ảnh (SGK)→ nhận xét
- Học sinh đọc - Hs: trả lời
Tháp Phổ Minh ( Nam Định) Thành Tây Đô (Thanh Hoá) Hoàng Thành ( Thăng Long) Tháp Bình Sơn ( Vĩnh Phúc)
⇒Nghệ thuật càng đạt đến trình độ tinh xảo, rõ nét .
- Nhieàu coâng trình kieán trúc có giá trị ra đời : Tháp Phổ Minh, thành Taõy ẹoõ...
- Nghệ thuật điêu khắc raát tinh teá .
4. Củng cố, dặn dò:
a. Cuûng coá:
- Tình hình kinh tế nông nghiệp, thủ công nghiệp, thương nghiệp ngày càng được phục hồi và phát trieồn hụn .
- Thời Trần xã hội có sự phân hoá sâu sắc, xuất hiện nhiều tầng lớp giai cấp - Sinh hoạt văn hoá phát triển
- Văn học phát triển cả chữ Hán, chữ Nôm
- Giáo dục, khoa học kĩ thuật đạt nhiều thành tựu to lớn - Nghệ thuật kiến trúc, điêu khắc càng tinh xảo
b. Dặn dò:
- Xem bài mới:
+ Tình hình kinh tế – xã hội nước ta nửa sau thế kỉ XIV
+ Tìm hiểu các cuộc khởi nghĩa Ngô Bệ, Nguyễn Thanh, Nguyễn Kỵ, Phạm Sư Ôn, Nguyễn Nhữ Cái
Học sinh sưu tầm tài liệu về 1 số công trình kiến trúc 5. Ruựt kinh nghieọm:
Tuần 15 Ngày soạn 1 – 12 – 2005
Tieát 30
Bài 16 : SỰ SUY SỤP CỦA NHÀ TRẦN CUỐI
THEÁ Kặ XIV ( 2 Tieỏt )
I – Mục tiêu bài học : 1 . Kiến thức : Học sinh nắm
- Nền kinh tế Đại Việt cuối thế kỉ XIV bị suy sụp, trì trệ→nhân dân lao động gặp nhiều khó khăn - Phong trào nông dân, nô tỳ nổ ra khắp nơi
⇒ Nhà Trần bước vào thời kì suy sụp 2. Tư tưởng :
- Sự thay thế 1 vương triều mới là cần thiết
- Có thái độ đúng đắn với phong trào của nông dân, nô tỳ và về nhân vật Hồ Quý Ly 3 . Kó naêng :
- So sánh, đối chiếu sự kiện lịch sử
- Thống kê hệ thống sự kiện lịch sử và sử dụng bản đồ II . Chuẩn bị của thầy và trò
1. Thaày :
- Tư liệu tham khảo (đoạn trích đại cương lịch sử Việt nam tập 1-106) - Sử dụng lược đồ khởi nghĩa nông dân
2. Trò :
- Tham khảo nội dung bài mới
+Tình hình kinh tế xã hội nhà Trần cuối thế kỉ XIV
+ Tìm hiểu các cuộc khởi nghĩa nông dân qua lược đồ SGK III . Các hoạt động dạy và học :
1 . Kiểm tra bài cũ : ( 5’)
* Hỏi:
- Vài nét về đời sống văn hoá thời Trần sau chiến tranh ? rút ra nhận xét ?
* Đáp án:
- Đời sống văn hoá
→ Rất phong phú, đa dạng, mang đậm tính dân tộc 2 . Giới thiệu bài mới :
Giáo viên liên hệ các bài học trước→dẫn dắt vào bài 3 . Hoạt động dạy và học
TL Hoạt động của thầy Hoạt động của trò Kiến thức cơ bản 1. Hoạt động 1: Tình hình kinh tế nước ta cuối thế kỉ XIV có
biểu hiện như thế nào ?